فضا و نجوم

دانشمندان شهروند یک کوتوله قهوه‌ای کشف کردند

نوشته شده توسط مینو خوشرنگ‌باف

طی چند سال اخیر پروژه‌ای به نام «دنیاهای حیاط خلوت» راه‌اندازی شده است که به شهروندان داوطلب این امکان را می‌دهد که اجرام سماوی مختلف در نزدیکی خورشید را بیایند.
در قالب این پروژه به تازگی دانشمندان شهروند توانستند یک کوتوله قهوه‌ای با تابش مادون‌قرمز در فاصله ۱۰۰ سال‌نوری از خورشید کشف کنند. در این پروژه که قطعا با گذشت زمان اجرام عجیب بیشتری کشف خواهد شد داوطلبان می‌توانند به دانشمندان در تهیه نقشه اطراف خورشید و منظومه‌شمسی کمک کنند.
آنچه در ادامه می‌خوانید داستان کشف یکی از کوتوله‌های قهوه‌ای نزدیک به منظومه شمسی از زبان جکی فهتی است. او یک ستاره-شناس در موزه تاریخ طبیعی آمریکا در نیویورک است. تمرکز اصلی او شناسایی و دسته‌بندی کوتوله‌های قهوه‌ای و سیاره‌های فراخورشیدی غول‌پیکر است.

 

در تصویر بالا کوتوله قهوه‌ای که توسط دانشمندان شهروند کشف شده در دایره قرمز رنگ دیده می‌شود.

 

چه باور کنید چه نکنید، اجرام سماوی عجیب بسیاری هستند که جایی در همین نزدیکی‌ها پنهان شده‌اند. ما می‌خواهیم آنها را پیدا کنیم. به همین دلیل بهمن سال گذشته من برای راه‌اندازی پروژه «دنیاهای حیاط خلوت» (Backyard Worlds) برای دانشمند شهروند آستین بالا زدم. این پروژه از تمام کسانی که از جستجو برای جهان‌های جدید حوالی خورشید لذت می‌برند استقبال می‌کند.
در همین پروژه بود که ما یک کوتوله قهوه‌ای در فاصله ۱۰۰ سال‌نوری از خورشید یافتیم. بدون‌شک در پروژه دنیاهای حیاط خلوت، دانشمند شهروند‌ها بیشتر از اینها را هم کشف خواهند کرد. (دانشمندان شهروند افرادی هستند که به صورت غیرآکادمیک تحقیقات علمی انجام می‌دهند.)
در حالی که در پروژه دنیاهای حیاط پشتی در امید یافتن سیاره نهم مخفی در منظومه شمسی خودمان بودیم، کشف این کوتوله قهوه‌ای جدید همه ما را هیجان‌زده کرد. احتمال اینکه چنین جهان سردی در فاصله نزدیک‌تر از حتی نزدیکترین ستاره به خورشید یعنی پروکسیما قنطورس (در فاصله ۴٫۲ سال نوری) باشد وجود دارد. اگر چنین جرمی وجود داشته باشد قطعا یکی از دانشمندان شهروند ما آن را خواهد یافت.
تنها ۶ روز بعد از شروع به کار پروژه بود که یکی از کاربران به تیم ما اعلام کرد جسمی نزدیک و سرد را یافته است. سرد به این معنی که جسم مورد نظر ستاره نیست. در کل چهار نفر از دانشمندان شهروند در این باره گزارش‌هایی ارسال کرده بودند.
اولین نفر یک معلم در تاسمانی بود که به این موضوع پی‌برد. سپس داوطلبان دیگر از روسیه، صربستان و سوئد با برچسب خود این یافته را تایید کردند.
بعد از انجام یک سری تحقیقات به این نتیجه رسیدیم این همان جسمی است که ما دنبالش بودیم. حرکت سریع این جسم در تصاویر متحرکی که از مجموع تصاویر درست کرده بودیم، نمایان بود. اما برای درک از ماهیت جسم مورد نظر نیاز به طیف آن داشتیم.
به طور معمول گرفتن زمان برای تخصیص تلسکوپ برای انجام رصد ماه‌ها طول می‌کشد. انجام بررسی‌ها از طرف کمیته هم همین‌طور. اما در چنین شرایط خاصی ما توانستیم از تلسکوپ مادون‌قرمز ناسا یک زمان رصدی در اختیار داشته باشیم.
چند ساعت بعد از تحت نظر گرفتن هدف، ماهیت آن آشکار شد. این یک کوتوله قهوه‌ای بود، تنها چند درجه گرم‌تر از مشتری و پنهان از دید. با اینکه این کوتوله تنها در ۱۰۰ سال‌نوری فاصله از خورشید قرار دارد، اما به دلیل کم فروغی از دید رصدهای قبلی ما پنهان مانده بود.

چالش کشف کوتوله‌های قهوه‌ای
در کهکشان راه‌شیری کوتوله‌های قهوه‌ای زیادی وجود دارد. اما کم فروغی و تاریکی‌شان آنها را از دید ما پنهان کرده و یافتن‌شان را سخت می‌کند. آنها برای هیدروژن‌سوزی جرم کافی ندارند. اما برای تابش در طول‌موج‌های مادون‌قرمز به حد کافی داغ هستند. آنها در حد قابل توجهی به مشتری شبیه هستند. به همین دلیل ما برای درک بهتر از نوع آب‌و‌هوای دنیاهای دیگر به مطالعه اتمسفرشان می-پردازیم.

پروژه دنیا‌های حیاط خلوت
تمام چیزی که شما برای شرکت در پروژه «دنیاهای حیاط خلوت» نیاز دارید داشتن یک رایانه و اتصال به اینترنت است. از شما خواسته می‌شود به واسطه ایمیل خود عضو گروه شوید. با این کار در صورت کشف هر چیز جالب ما قادر به برقراری ارتباط و دادن اعتبار به کشف شما خواهیم بود.
با ورود به سیستم اکتشاف آغاز می‌شود؛ شما از طریق جستجو در تصاویری که توسط فضاپیمای ناسا به نام کاوشگر نقشه‌بردار فروسرخ میدان وسیع (WISE) تهیه شده به دنبال اجرامی می‌گردید که در طول زمان حرکت می‌کنند.

تمام اجرامی سماوی داخل کهکشان ما در حرکت هستند. سیاره اطراف ستاره میزبان خود می‌چرخد که این ستاره نیز شاید به همراه ستاره‌های همدمش در چرخش باشد و مجموعه اینها دور مرکز کهکشان راه‌شیری حرکت کنند.
تمامی ستاره‌ها، سیاره‌ها، سیارک‌ها و تمامی سایر اجرام با سرعت‌های مختلف در حرکت هستند. اگر جسمی به اندازه کافی به ما نزدیک باشد، با مقایسه دو عکس با فاصله زمانی چند سال، شما می‌توانید پرشی در محل جسم مشاهده کنید که به معنی حرکت جسم در پس زمینه ستاره‌ای است.
در پروژه «جهان‌های حیاط خلوت» بیش از ۳۹ هزار داوطلب، بیش از ۴ میلیون ورق‌ پویانمای آسمان را مطالعه کرده‌اند. ورق‌های پویانما یک روش متحرک سازی تصاوی است که در آن ورق‌های حاوی تصاویر را پشت سر هم قرار داده با حرکت سریع تصاویر متحرک می‌سازند.
تا به حال داوطلبان تیم تحقیقاتی ما موضوعات جالبی برای رصد داده‌اند. در صورت داشتن زمان کافی من فکر می‌کنم داوطلبان ما نقشه کل منطقه اطراف خورشید را تهیه خواهند کرد. هر کسی می‌تواند به گروه جستجوی ما بپیوندد: backyardworlds.org

درباره نویسنده

مینو خوشرنگ‌باف

دیدگاه شما چیست