فلسفه و تاریخ علم

انجمن زمین تخت چه می گوید؟

نوشته شده توسط عرفان کسرایی

اگر تصور کنیم که پیشرفت های علم و فناوری در قرن های اخیر سبب شده باورهای اسطوره ای و خرافی ریشه کن شود سخت در اشتباهیم. صحبت از قبایل افریقایی و تمدن های بدوی نیست. صحبت از این نیست که مثلا در غرب آفریقا در جریان گسترش ویروس ابولا، بسیاری از افراد محلی شیوع بیماری را ناشی از طلسم ارواح شریر می دانستند. همین حالا که در حال مطالعه این متن هستید ۶۶ میلیون نفر از مردم در آمریکا هستند که معتقدند که یوفوها در ژوئیه ۱۹۴۷ در رازول Roswell نیومکزیکو به زمین آمده اند. بر اساس گزارش گاردین در سال ۲۰۱۶ ، ۱۲ میلیون نفر از مردم آمریکا بر این باورند که مردم مارمولکی lizard people در قالب انسان در آمده اند و قدرت سیاسی روی زمین را به دست گرفته اند. این عجیب نیست که در همین زمان و در روزگار ما گروهی از مردم زندگی می کنند که از عقایدی پشتیبانی می کنند که چندین قرن پیش منسوخ و مردود شده است. از این دست می توان از  انجمن زمین مسطح Flat Earth Society  نام برد. به طور خلاصه انجمن زمین مسطح انجمنی است که ایده مسطح بودن زمین را با شور و حرارت بسیار ترویج می کند. ایده مسطح بودن زمین اگرچه جدید نیست و اجداد انسانی ما زمین را یک صفحه تخت تصور می کردند لیکن در دوران اخیر برای نخستین بار توسط فردی به نام سامویل روبتهام Rowbotham  که در سالهای ۱۸۸۴-۱۸۱۶ زندگی می کرد پایه گذاری شد. او در سال ۱۸۴۹ یادداشتی شانزده صفحه ای منتشر کرد که بعدها به یک کتاب ۴۳۰ صفحه ای تبدیل شد. بر اساس نظر روبتهام که بعدها خودش آن را پارالاکس نامید، زمین مانند یک دیسک تخت است که مرکز آن قطب شمال و قطب جنوب در حقیقت یک دیوار یخی است به ارتفاع ۱۵۰ فوت .  روبتهام معتقد بود که خورشید و ماه و ستارگان و سیارات تنها چند صد مایل در بالای این صفحه تخت قرار دارند و انسان ها در سفر دریایی به دور دنیا در حقیقت درون این دیسک بزرگ جابجا می شوند.

استدلال های علیه فرضیه زمین تخت
یکی از مهمترین استدلال های علیه فرضیه زمین تخت و به سود کروی بودن زمین این بود که اگر زمین تخت باشد، پس با دور شدن کشتی از ساحل ، می بایست تمام کشتی با سرعت یکسان از دید ناظر در اسکله خارج شود. اما در عمل با دور شدن کشتی، ابتدا قسمت پایینی و سپس قسمت بالایی کشتی از دید ناظر ایستاده در ساحل ناپدید می شود. از ین رو زمین نمی تواند مسطح باشد. اما سامویل روبتهام تلاش کرد راه فراری برای برون رفت از این بن بست فکری پیدا کند . او برای استدلال خود یک فرضیه ساختگی دست  و پا کرد و ناپدید شدن بخش پایینی کشتی قبل از بخش بالایی را نه به دلیل کروی بودن زمین بلکه به دلیل  قاعده ای به نام (شکست نور اتمسفری) می دانست  و برای توضیح آن از قانون من درآوردی زتتیکی پرسپکتیو zetetic law of perspective استفاده می کرد.

دیدگاه زمین مسطح با مرگ روبتهام پایان نیافت و در سال ۱۹۵۶ انجمنی که پیروان او پس از مرگش تشکیل داده بودند با یک نام جدید یعنی انجمن زمین تخت به فعالیت خود ادامه داد. بعدها در سال ۱۹۷۱ چارلز. ک. جانسون به عنوان رییس انجمن زمین تخت انتخاب شد و بد نیست بدانیم که خبرنامه این موسسه تا  حدود ۳۰۰۰ نفر  خواننده هم داشت. در سال ۱۹۹۵ خانه جانسون در یک آتش سوزی سوخت و  گویا حتی کتابخانه و آرشیو و لیست اعضا در آتش سوخت و از میان رفت.  همسر چارلز جانسون که نقش زیادی در ترویج ایده تخت بودن زمین داشت در سال ۱۹۹۶ و همچنین خود جانسون در سال ۲۰۰۱ و در سن ۷۶ سالگی درگذشت.بعد از مرگ  چارلز جانسون در مارس ۲۰۰۱ فعالیت های انجمن زمین تخت تقریبا متوقف شد اما این انجمن از سال ۲۰۰۹ به این طرف مجددا به عضوگیری پرداخت. با گسترش اینترنت به خصوص از سال ۲۰۰۴ به این سو فعالیت های این گروه دوباره از سر گرفته شد و انجمن زمین تخت در ۳۰ اکتبر ۲۰۰۹ مجددا به صورت رسمی شروع به کار کرد.  پیروان این انجمن معتقدند  که تمامی تصاویر و حتی فیلم های ویدیوهایی ناسا و همه آنچه که در رسانه های دنیا نشان داده می شود بخشی از یک پروپاگاندای رسانه ای هستند. اعضای این انجمن بر این باورند که تصاویر سفر به ماه یا عکسهایی که از کروی بودن زمین منتشر می شوند همگی ساختگی هستند و زمین در واقع یک دیسک تخت است!

درباره نویسنده

عرفان کسرایی

کسرایی، عضو انجمن فلسفه علم آلمان و پژوهشگر مطالعات علم و فناوری در دانشگاه کاسل است
زمینه های پژوهشی او عبارتند از:
-فلسفه فیزیک ، منطق ریاضی و مدلسازی در ریاضیات مهندسی
-ارتباطات علم و جامعه شناسی شبه علم در ایران
-تاریخ علم (تاریخ فیزیک مدرن در قرن بیستم)

دیدگاه شما چیست