زبان شناسی سرویس انسان شناسی

آیا دروغگویی در فرهنگ های مختلف، متفاوت است؟

نوشته شده توسط تیم تحریریه علمنا
تعریف دروغ در نگاه اول ساده است. هر سخنی که راست نیست یا با واقعیت عینی تطابق و سازگاری نداشته باشد دروغ است. در منطق، بحث راستی و دروغ بودن گزاره ها از اهمیت فراوانی برخوردار است. اما در کاربرد های روزمره گاهی به نظر می رسد ، دروغ می تواند در فرهنگ های مختلف، معانی مختلفی داشته باشد. مثلا مفهوم دروغ مصلحت آمیز شاید در فرهنگ های دیگر به این شکل وجود نداشته باشد. دروغ مصلحت آمیزی که به گفته ی سعدی، از راست فتنه انگیز بهتر است. دانشمندان و روانکاوان بسیاری در طول تاریخ خود را با این موضوع مشغول کرده اند که اساسا وقتی انسان دروغ می گوید چه تغییری در حالت چهره یا بیان و لحن یا حتی ضربان قلب فرد ایجاد می کند و حتی دستگاه دروغ سنج نیز اختراع شده است. کسی که دروغ می گوید تحت فشار استرس شدید قرار می گیرد. اما گاهی دروغگویان حرفه ای به این سادگی ها دم به تله نمی دهند و حتی ممکن است روانکاوان حرفه ای هم متوجه دروغگویی آنها نشوند. اینک دانشمندان یک ویژگی مشخص برای افشای دروغگویی پیدا کرده اند که البته پایه فرهنگی دارد.
انسان های آفریقایی و آسیایی ، فرهنگ دروغ متفاوتی با انسان از فرهنگ های غربی دارند. این موضوع ، نتیجه پژوهش پژوهشگرانی است که در مطالعه اخیر خود در زمینه تغییرات زبانی در زمان دروغ گفتن کار کرده اند. به گفته این پژهشگران، انسان اروپایی در زمان دروغ خود را ترجیحا یک فرد مجزا حس می کند و انسان آسیایی یا آفریقایی ترجیحا عضو یک گروه که می خواهند از آن حمایت و محافظت کنند. پژوهشگران بر این عقیده اند که دیدگاه های کنونی در خصوص زبان در زمان دروغگویی بسیار ساده سازی شده است. نتایج این پژوهش می تواند برای کارآگاهان و پلیس های جنایی قابل توجه باشد. این پژوهشگران، در جریان این آزمون ۳۲۰ نفر را در بریتانیا مورد بررسی قرار دادند. ۸۰ شرکت کننده خود را بریتانیایی می دانستند و سایرین خود را نسل اول مهاجرینی معرفی کردند که از آفریقا و آسیا و شرق اروپا مهاجرت کرده اند. در مطالعه ای که در مجله تخصصی Royal Society Open Science منتشر شده است. در جریان این مطالعه هر فرد بایستی به دو نفر از هموطنان خود دروغ می گفت.
دروغگویی و کلمه کلیدی (من) برای افشای آن
 تیم پژوهشی بریتانیایی-هلندی تحت سرپرستی پاول تیلور Paul Taylor  از دانشگاه Lancaster دو متن را که در آن اظهارات راست و اظهارات دروغ نوشته شده بود را با استفاده از برنامه آنالیز زبانی مورد بررسی قرار دادند. بر اساس این پژوهش، شرکت کنندگان فرهنگ غربی در این مطالعه، در اظهار نظرهای دروغ خود، کمتر از ضمیر (من) استفاده کرده بودند. تیلور و همکارانش دریافتند که ویژگی های فرهنگی در الگوهای زبانی و صورتبندی زبانی دروغ نقش دارند. این مساله به خصوص بین فرهنگ های مبتنی بر فردگرایی و فرهنگ هایی که بیشتر روی جمع و اجتماع تاکید می کند قابل ملاحظه است. شرکت کنندگان آسیایی و آفریقایی این مطالعه، در اظهار نظرهای دروغ خود حتی به صورت تاکیدی روی (من) تاکید می کردند . در بین انگلیسی ها و سایر اروپایی ها به ندرت از تجربه های شخصی در اظهار نظرهای دروغ، خبری بود. بر اساس اظهار نظر دانشمندان، هر انسانی در طول شبانه روز به صورت متوسط دو بار ، واقعیت را جعل کرده و دروغ می گوید. تیم پژوهشی تیلور می گوید که پژوهش های قبلی و نظریه های قبلی درباره دروغگویی ، فاکتور فرهنگی زبانی را نادیده گرفته بودند. اگرچه استراتژی های دروغگویی کمابیش در فرهنگ ها و ملل مختلف یکسان است اما مساله این بار بر سر صورتبندی زبانی دروغ است. کریستینا سوچوتسکی  Kristina Suchotzki از دانشگاه وورتسبورگ که در زمینه روانشناسی دروغ پژوهش می کند نتایج چنین مطالعاتی را مثلا در خصوص بحران اخیر دولت آمریکا ، مهم ارزیابی می کند. او می گوید جیمز کومی رییس اخراجی اف بی آی که چندی پیش در برابر کمیته سنا، ترامپ را به دروغگویی متهم کرد. اگر با تحلیل زبانی اظهارات ترامپ بتوان متوجه شد که چه کسی در این بین دروغ می گوید باید منتظر تحولات بزرگی در  عالم سیاست باشیم.

درباره نویسنده

تیم تحریریه علمنا

دیدگاه شما چیست