فضا و نجوم

کشف دو قمر جدید برای مشتری

نوشته شده توسط مریم فخیمی

با کشف دو قمر جدید در مدار مشتری، شمار اقمار غول گازی منظومه شمسی به ۶۹ عدد رسید.
با ظهور تلسکوپ‌های بزرگ فضایی، آشکارسازهای حساس با میدان دید باز، کشف اجرام آسمانی به ویژه اقمار کوچک در اطراف سیارات بیرونی منظومه‌ شمسی سرعت گرفته است. به طور مثال رصدهای انجام گرفته در سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۳ میلادی منجر به کشف ۴۶ قمر جدید در اطراف سیاره مشتری شد که بیش از دو سوم اقمار این سیاره را شامل می‌شود.
اسکات شپرد اخترشناس مؤسسه علوم کارنگی از «مرکز بررسی ریزسیاره‌ها» طی اطلاعیه‌ای اعلام کرد دو قمر جدید برای سیاره مشتری کشف شده است. این دو قمر S / 2016 J 1 و S / 2017 J 1 نام دارند و با قدر حدود ۲۴، به نظر می‌رسد قطر آن‌ها بین یک تا ۲ کیلومتر باشد.
شپرد در توضیح این کشف هیجان انگیز گفت: «ما در پی کشف اجرام دوردست در منطقه بیرونی منظومه شمسی بودیم که شامل جستجو برای یافتن سیاره ایکس نیز است. طی این جستجو در سال ۲۰۱۶ و ۲۰۱۷ متوجه وجود دو جرم در مدار سیاره مشتری شدیم.»

داستان کشف دو قمر جدید مشتری
در ۸ مارس ۲۰۱۶، اسکات شپرد در رصدهایی که با تلسکوپ ۶٫۵ متری رصدخانه لاس کامپاناس شیلی داشت، قمر جدیدی را برای مشتری کشف کرد. این قمر به طور متوسط ۲۰ میلیون و ۶۰۰ هزار کیلومتر از مشتری فاصله دارد و ۱٫۶۵ سال طول می‌کشد تا به دور سیاره گردش کند.
مدار این قمر بیضی بسیار کشیده‌ای با خروج از مرکز ۰٫۱۴ است و صفحه مدارش نسبت به استوای مشتری ۱۴۰ درجه انحراف دارد.

s2016J1SheppardMovie

در ادامه شپرد و همکارانش در ۲۳ مارس ۲۰۱۷، با استفاده از تلسکوپ ۴ متری ویکتور بلانکو در رصدخانه سروتولولو در شیلی، دومین قمر را کشف کردند.
این قمر نیز در فاصله متوسط ۲۳٫۵ میلیون کیلومتری به دور مشتری در گردش است. در یک مدار بیضوی بسیار کشیده حدود ۲ سال طول می‌کشد تا این قمر یک بار به دور مشتری گردش کند.
صفحه مداری این قمر نسبت به استوای مشتری ۱۴۹ درجه میل داشته و خروج از مرکز آن ۰٫۴۰ است.

s2017J1SheppardMovie

همچنین در تصاویر ثبت‌شده به کمک رصدخانه سوبارو در سال ۲۰۱۶ و اوایل سال جاری وجود این اقمار تایید شد. هر دو قمر جدید همچون بسیاری از اقمار مشتری گردش پس‌رونده داشته و با زاویه میل بیش از ۹۰ درجه برخلاف جهت سیاره گردش می‌کنند.
مدارهای نامنظم آن‌ها نشان می‌دهد این اجرام در جایی خارج از منظومه شمسی شکل گرفته و در طول تاریخ در دام گرانش مشتری گرفتار شده‌اند.
چندین قمر مشتری در سال ۲۰۰۳ کشف شد. اگرچه آن‌ها نام قمر را یدک می‌کشند، اما مدارشان چندان شناخته شده نیست که بتوان پیش‌بینی کرد که آن‌ها اکنون کجا هستند. بنابراین آن‌ها اقمار مفقود شده هستند.
پژوهشگران در آغاز سال ۲۰۱۶ به بررسی ۱۴ قمری که این مشکل را دارند، پرداختند. گروه اسکات شپرد باید تا سال ۲۰۱۸ تعیین کند که کدام یک از این اقمار جدید هستند و کدامیک به اقمار مفقود شده سال ۲۰۰۳ ربط دارند.
برای اطمینان ۵ قمر از دست رفته را از سال ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۷ به دقت رصد کردند. احتمالا اقماری که در سال ۲۰۰۳ مفقود بودند، در رصدهای سال ۲۰۱۷ پیدا خواهند شد، اما تایید اینکه آن‌ها همان اجرام سال ۲۰۰۳ هستند یا نه نیازمند رصدهای بیشتری است که تا سال ۲۰۱۸ ادامه خواهد داشت.
گفتنی است مرکز بررسی ریزسیاره‌ها (Minor Planet Center MPC)، سازمان رسمی و سراسری جهانی مسئول جمع‌آوری داده‌های مشاهده‌ای برای ریزسیاره‌ها مانند سیارک‌ها و دنباله‌دارها، محاسبه مدار آنها و انتشار این اطلاعات از طریق بخشنامه و دیگر نشریه‌های مرکز بررسی ریزسیاره‌ها است.

درباره نویسنده

مریم فخیمی

دیدگاه شما چیست