فناوری

دانشمندان موفق به مشاهده پدیده‌ای شدند که اینشتین آن را غیرممکن خوانده بود

نوشته شده توسط خشایار مریدپور

بنابر تئوری نسبیت عام اینشتین، فضای چهاربعدی مکان‌زمان در مجاورت یک شئی سنگین به علت جاذبه آن دچار اعوجاج شده یا به اصطلاح خم می‌شود. اینشتین عقیده داشت که به همین ترتیب نوری که از یک ستاره دوردست ساطع شده و در مسیر رسیدن به زمین از نزدیکی یک ستاره دیگر عبور می‌کند هم باید دچار اعوجاج شود. درچنین شرایطی، جاذبه مثل یک عدسی بزرگ‌نما عمل می‌کند و نور ساطع‌شده از ستاره اول را خم‌کرده و روشن‌تر می‌کند و باعث تابیده‌شدن موقعیت ظاهری آن می‌شود. هرچند، اینشتین خیلی از مشاهده‌شدن پدیده اعوجاج ناشی از گرانش نور ستارگان مطمئن نبود. او در مقاله‌ای که در سال ۱۹۳۶ منتشر شد توضیح داده‌بود که به دلیل فاصله بسیار زیاد بین ستارگان امیدی برای مشاهده مستقیم این پدیده وجود ندارد. اما یک تیم بین‌المللی از محققان موفق به تایید نظریه اینشتین با مشاهده مستقیم پدیده میکرولنزینگ گرانشی از ستاره‌ای غیر از خورشید شده‌اند. این مشاهده یکی از اصلی‌ترین پیش‌بینی‌های اینشتین را مورد تایید قرار می‌دهد. تیم تحقیقاتی با کمک تلسکوپ فضایی هابل، که دقت زاویه‌ای فوق‌العاده بالایی دارد، تغییرات موقعیت ظاهری یک ستاره بسیار دوردست را در اطراف یک ستاره کوتوله سفید نزدیک به زمین مورد اندازه‌گیری قرار دادند. این مشاهدات در هشت مرحله در یک بازه زمانی دوساله انجام شده و نتایج کار در همان ژورنالی به چاپ رسیده که مقاله اصلی اینشتین را چاپ کرده بود. اولین بار در کسوف کامل ۱۹۱۹ بود که نخستین شواهد عینی از پدیده اعوجاج نور ستارگان در اثر گرانش مشاهده شد و پیش‌بینی نظریه نسبیت عام را تایید کرد. اما این‌بار به‌غیر از تایید مجدد نظریه نسبیت اینشتین، دانشمندان موفق به کشف روشی برای اندازه‌گیری ستاره کوتوله سفیدی که بین زمین و ستاره دوردست قرار داشت شدند که پیش از این ممکن نبود. البته این روش محدود به همان مشاهده نبوده و با استفاده از آن می‌توان جرم هر ستاره‌ای که بین یک ستاره دوردست و زمین قرار می‌گیرد را تخمین زد.

درباره نویسنده

خشایار مریدپور

دیدگاه شما چیست