پزشکی و سلامت

مناقشه بر سر گیاهخواری یا گوشتخواری

vegetarisch-ernc3a4hren
نوشته شده توسط تیم تحریریه علمنا

بحث ها و گفتگوهای دامنه دار در رد یا تایید گیاهخواری شاید هیچ گاه به نتیجه نرسد. بسیاری از افراد این گفتگوهای مناقشه بر انگیز را با اشتیاق فراوانی دنبال می کنند. برخی استدلال های هر دو سوی این مناقشه را می شنوند و بر سر یک دوراهه مهم قرار می گیرند. زمانی که هنوز اینترنت رایج نبود؛ تالارهای گفتمان و شبکه های اجتماعی مجازی هم در کار نبود تا بتوان این بحث ها و گفتگوها را مکتوب و ثبت کرد. یکی از منابع مطالعاتی علاقمندان به گیاهخواری کتاب فواید گیاهخواری صادق هدایت بود که با استدلالهای گوناگون خواننده را به گیاهخواری ترغیب می کرد.

هدایت در کتاب خود می نویسد:

مقایسه بکنید یک دکان میوه فروشی را که به رنگ ھای دلپزیر روان بخش آراسته شده از بوی آن شامه لذت می‌برد. سیب، نارنج، گیلاس، ھلو، انگور و خربزه و رنگ ھای زنده سبزی ھای گوناگون را با دکان قصابی، دل و روده آویخته شده، اجساد سربریده، شکم ھای شکافته شده، پاھای شکسته که آویزان است و قطره قطره از آن خون می‌چکد و بوی گند لاشه در ھوا پراکنده می‌باشد.

اما استدلال هایی که در این کتاب طرح شده بود و همچنین استدلالهایی که امروزه بسیاری از هواخواهان گیاهخواری در خلال گفتگوها عنوان می کنند اغلب جنبه عاطفی دارند. اگرچه که در این بحث ها صرفا جنبه عاطفی مطرح نیست و بسیاری از هواداران رژیم گیاهخواری به فکت هایی اشاره می کنند که شاید نتوان به سادگی آنها را رد کرد. مثلا مطالعات علمی که ربط میان گیاهخواری و طول و عمر و سلامت انسان را نشان می دهند و بسیاری چیزهای دیگر.

او در این کتاب می نویسد:

بچه که ھنوز ذائقه اش خراب و فاسد نشده گوشت را با تنفر دور می‌کند.

گیاهخواری غالبا نه فقط به عنوان یک رژیم غذایی بلکه به عنوان یک سبک زندگی Life style مطرح می شود. اغلب گیاهخواران حول یک محور یعنی پرهیز از خوردن گوشت، اشتراک نظر دارند اما به زیرمجموعه های مختلفی تقسیم می شوند. مثال وگان ها Vegan و یا خام گیاهخوارها روش های مختلفی در الگوی غذایی خود به کار می بندند. برخی تنها از خوردن گوشت قرمز پرهیز می کنند و با خوردن مرغ و ماهی مشکلی ندارند. از سوی دیگر برخی حتی از چیدن میوه روی درختان نیز پرهیز دارند و تنها از محصولات گیاهانی استفاده می کنند که خوردن آنها به خود گیاه آسیبی وارد نکند.

آیا استدلالهای گیاهخواران به لحاظ منطقی موجه است؟
اطلاعات موجود در اغلب صفحات اینترنتی که به گیاهخواری اختصاص دارد از روی دست یکدیگر کپی برداری شده است و در بسیاری از آنها مغالطه بیان عاطفی در آنها به کار رفته است. مثال آنها به جای استدلال منطقی؛ از کلماتی با بار ارزشی استفاده می کنند تا موضع استدلالی خود را تقویت کنند. به عنوان نمونه تصویر حیوانات سلاخی شده را نشان می دهند و یا به جای کلمه ی گوشتخواری از اصلاحاتی مثل مردارخواری استفاده می کنند. برخی با اشاره به نتایج مطالعات انجام شده؛ سلامت رژیم گیاهخواری را دلیلی بر لزوم گیاهخوار بودن می دانند. به گفته ی آنان، پایین بودن سطح کلسترول خون در گیاهخواران می تواند سبب کاهش ریسک فشار خون٬ انسداد عروق و سکته قلبی شود اما از این موضوع که:

{“گیاهخواری” مبتنی بر یک رژیم غذایی سالم است} از نظر منطقی نمی توان اینطور استنتاج کرد که {باید گیاهخوار بود}

چرا که “باید گیاهخوار بود” حالتی شبیه به یک فرمان اخلاقی دارد. طبق قاعده مشهور به “امتناع استنتاج باید از است” که دیوید هیوم فیلسوف انگلیسی در مباحث فلسفهء اخلاق وارد کرد، ما مجاز نیستیم از یک گزاره ی “است”، یک گزاره ی “باید” نتیجه بگیریم. نکته ای دیگر که نباید از نظر دور داشت این است  که سلامت و طول عمر بیشتر گیاهخواران ممکن است به دلیل این باشد که گیاهخواران عموما از مصرف الکل و سیگار و عادات ناسالم دیگر نیز پرهیز می کنند. در واقع  ممکن است سلامتی و طول عمر بیشار گیاهخواران ، نه به دلیل خود گیاهخوار بلکه به دلیل ورزش یا پرهیز از عادات بد زندگی است. در مقابل مطالعاتی که گیاهخواری را تایید می کنند، برخی مطالعات نه تنها رژیم مبتنی بر گیاهخواری را مفید نمی دانند بلکه از خطرناک بودن آن برای سلامت افراد حکایت دارند.

آیا انسان ذاتا گیاهخوار است؟
برخی از هوادارن گیاهخواری اینطور استدلال می کنند که روده انسان مانند روده گیاهخواران است و برای گوشتخواری مناسب نیست و نیاکان ما گیاهخوار بوده اند. این استدلال حتی اگر درست باشد چندان موجه نیست. چون در مقابل این استدلال می توان وجود دندان نیش canine در انسان را شاهد آورد که وظیفه اش دریدن و پاره کردن گوشت است.

مشاهیر گیاهخوار
یکی از رایج ترین مغالطات در تایید گیاهخواری، لیست کردن مشاهیری است که در زندگی خود گیاهخوار بوده اند. البته لیست بلند و بالای مشاهیر گیاهخوار دلیلی بر لزوم گیاهخواری نیست. اگر شکسپیر، نیوتن یا امیل زوال یا واگنر یا گاندی گیاهخوار بوده اند، بسیاری دیگر از مشاهیر و دانشمندان که اتفاقا آنها هم خدمات بزرگی به بشریت کرده اند، گوشتخوار بوده اند.
ضمن اینکه در اردوی گیاهخواران ، همه افراد درخشان به حال بشریت مفید نبوده اند. نباید فراموش کنیم که آدولف هیتلر هم گیاهخوار بوده است. برای اثبات لزوم گیاهخوار بودن باید دلایل منطقی موجهی در اختیار داشت. یک جستجوی اینترنتی ساده برای تصمیم به تغییر سبک زندگی کافی نیست. اگر مایل به انتخاب گیاهخواری به عنوان رژیم غذایی هستید باید همه جوانب آن را بسنجیم و با مطالعه دقیق ، زمینه تاثیر آن بر سلامت وطول عمر انسان را نیز بررسی کنیم و آگاهانه این سبک زندگی را انتخاب کنیم.

درباره نویسنده

تیم تحریریه علمنا

۱ دیدگاه

  • به نظر من انسان تمایل به خوردن غذا های خوشمزه دارد و اگر غذا های گیاهی دارای مزه خوب و در دسترس باشند بسیاری از انسان ها این رژیم غذایی را انتخاب کنند چون خود من شخصا از مزه گوشت خوشم نمیاید ولی چون گیاه خواری دردسر های خاص خودش را دارد ترجیح میدهم گیاهخوار نباشم.

دیدگاه شما چیست