فضا و نجوم

آفتاب پرستی در فاصله ی ۵۵۴ میلیون سال نوری

World_ALMA_observatory_in_Chile_110968_
نوشته شده توسط تیم تحریریه علمنا

برای سیاره بودن قدری بزرگ است و برای اینکه احتمالا یک ستاره باشد خیلی کوچک و البته عجیب. شیء آسمانی OTS44 به یک دغدغه جدی برای ستاره شناسان تبدیل شده است. مشاهدات جدیدی رادیویی از این شیء عجیب نکات جدیدی را در اختیار دانشمندان گذاشته است. ویژگی های OTS44 اما به گونه ای است که بر اساس مدل های موجود نباید باشد. این شیء آسمانی که در حدود ۵۵۴ سال نوری دورتر از ما و در صورت فلکی آفتاب‌پرست قرار دارد. آفتاب‌پرست صورت فلکی کوچکی در آسمان جنوبی است. این صورت فلکی یکی از دوازده صورت فلکی بود که توسط ستاره شناس هلندی پیتر دیرکسون کیسر Pieter Dirkszoon Keyser و فردریک دی هاتمن Frederick de Houtman در میان سال‌های ۱۵۹۵ و ۱۵۹۷ ایجاد شد و اولین بار در اطلس ستاره شناسی یوهان بایر Johann Bayer  در سال ۱۶۰۳ معرفی شد. اما آنچه که به OTS44 مربوط است این است که این شیء آسمانی تقریبا ۱۲ برابر جرم مشتری دارد و ظاهرا بدون هیچ شیء دیگری در مجاورت خود تنها در فضا قرار دارد. شیء آسمانی OTS44 با این احتساب یکی از کم جرم ترین (نه کم گرانش ترین) اشیاء آسمانی است که تا کنون شناخته ایم.

Constellation Chamaeleon

صورت فلکی آفتاب پرست

OTS44 چگونه متولد شده است؟

بر اساس یافته های پژوهشگران این شیء آسمانی چیزی در حدود ۲ میلیون سال عمر دارد. این یعنی در مقیاس سن و تاریخچه ی اجرام آسمانی یک نوزاد محسوب می شود. یکی از مهمترین دغدغه های ستاره شناسانی که روی تولد و نحوله شکل گیری این شیء آسمانی کار می کنند این است که OTS44 چگونه متولد شده است. رادیو تلسکوپ ها در این رابطه اطلاعات بسیار ارزشمندی را در اختیار ستاره شناسان قرار می دهند. یک تیم از پژوهشگران و ستاره شناسان به سرپرستی آملیا بایو  Amelia Bayo از دانشگاه والپارایسو Valparaiso شیلی با استفاده از رادیوتلسکوپ های پروژه آلما غبارهای حلقه پیرامون OTS44 را مورد بررسی قرار داد. پروژه آلما Atacama Large Millimeter Array نام یک پروژه مهم نجوم رادیویی است که در سال ۹۱ در مناطق بیابانی آتاکاما در شیلی راه اندازی شده است.

۷۵۰px-ALMA_and_a_Starry_Night

پروژه ALMA

مشاهدات جدید می تواند اطلاعات ارزشمندی از جرم حلقه پیرامون OTS44 به دست دهد.  زیرا ارتباط معناداری بی جرم این غبارها در حلقه پیرامونی از یک سو و ویژگی ها نجومی اشیاء آسمانی وجود دارد. بر اساس یافته جدید ستاره شناسان OTS44 در رده ی ستاره ها و  کوتوله های قهوه ای طبقه بندی می شود. کوتوله‌های قهوه‌ای ستارگان کوچکی هستند که در هنگام شکل گیری مرکزشان، تا آن اندازه داغ نمی‌شوند تا فرایند ذوب یا همجوشی هسته‌ای در آنها انجام شود. به عبارت دیگر آنها به خورشیدهای نورانی و گرم تبدیل نمی‌شوند بلکه بلافاصله پس از تشکیل سرد شده و نوری از خود نمی‌تابانند. کوتوله های قهوه ای جرم هایی هستند کوچکتر از ستارگان و بزرگتر از سیاره ها که به علت کم بودن جرمشان واکنش های هسته ای در آنها انجام نشده و در نتیجه از خود نور ندارند و چون بسیار دورند دیده هم نمی‌شوند. مطالعه جدید می تواند نحوه شکل گیری OTS44 را مانند شکل گیری ستارگان جوان و کوتوله های قهوه ای توضیح دهد. به گفته ستاره شناسان ستاره ها هنگامی متولد می شوند که مواد و شرایط مناسب وجود داشته باشند. مطالعات فراوان روی عناصر شیمیایی ستارگان و اندازه گیری واکنشهایی که در نواحی معینی از کهکشان ها صورت می گیرد نشان می دهد که شکل گیری ستاره ها با ابرهای بسیار بزرگ گاز و غبار آغاز می شود.

۱۷-۰۵-۱۹ Objekt

تصویر مدلسازی و شبیه سازی کامپیوتری از OTS 44

ستاره شناسان می گویند به هر میزان که بیشتر و بیشتر از OTS 44 می دانیم متوجه شباهت های بیشتر انی شیء آسمانی با ستارگان جوان می شویم. اما مشکل بر سر این است که جرم OTS 44 بسیار کمتر از آن است که بتوان شکل گیری آن را با مدلهای قبلی توضیح داد. بایو Bayo می گوید : بر اساس نظریه های قبلی OTS44 نمی تواند مانند شکل گیری یک ستاره متولد شده باشد. توماس هنینگ Thomas Henning از مرکز نجوم موسسه ماکس پلانک در هایدلبرگ اضافه می کند: این مساله فوق العاده عجیب است که ما می توانیم با کمک مشاهدات رادیوتلسکوپی مانند ALMA  چیزی در حدود نصف جرم زمین در غبارهای پیرامون یک شی آسمانی با ۱۰ برابر جرم مشتری در فاصله ۵۰۰ سال نوری را بررسی کنیم. اما این مشاهدات در عین حال محدودیت های مشاهدات و دانسته های ما را نیز نشان می دهد. ما هنوز باید درباره شکل گیری اجرام آسمانی این چنینی با جرم بسیار چیزهای زیادی یاد بگیریم.

درباره نویسنده

تیم تحریریه علمنا

دیدگاه شما چیست