فضا و نجوم

کشف جرمی مرموز و نورانی در کهکشان ماکیان‌

نوشته شده توسط مریم فخیمی

رادیو تلسکوپ بزرگ (VLA) از وجود یک جرم نورانی در نزدیکی سیاهچاله مرکزی کهکشان ماکیان‌ پرده برداشت.
بین سال‌های ۱۹۸۹ تا ۲۰۱۵، جرمی جدید در نزدیکی سیاهچاله مرکزی کهکشان «ماکیان‌آ» مشاهده شده بود. به نظر می‌رسید سیاهچاله پرجرم مرکزی، به تازگی صاحب همدم شده است. اخترشناسان معتقدند این جرم نورانی دومین سیاهچاله پرجرم این کهکشان است.
«ماکیان‌آ» کهکشانی بیضوی در صورت فلکی ماکیان (دجاجه) است که نزدیک به ۸۰۰ میلیون سال نوری از زمین فاصله دارد.
در مرکز آن یک سیاهچاله که حداقل یک میلیارد برابر جرم خورشید است، قرار دارد. ماکیان‌آ یکی از قوی‌ترین منابع رادیویی در آسمان است. این کهکشان  در سال ۱۹۳۹ کشف شد.
در حال حاضر، بر اساس داده‌های بدست آمده دو احتمال وجود دارد: جرم جدید انفجاری ابرنواختری و یا یک سیاهچاله است. ابرنواختر انفجار عظیم ستاره‌ای است که  به راحتی در کهکشان‌های دور دیده می‌شود.
با این حال، از آنجا که این جرم روشنایی فوق‌العاده‌ای دارد احتمال اینکه ابرنواختر باشد بعید است. جرم مرموز حدود دو برابر درخشان‌تر از درخشان‌ترین ابرنواخترها در این بسامد است. از طرفی این جرم بر خلاف ابرنواخترهای شناخته شده، به مدت نسبتا طولانی قابل مشاهده بود.
یکی دیگر از احتمالات این است که  این جرم حاصل انفجار یک سیاهچاله در حال چرخش به دور سیاهچاله مرکزی کهکشان ایجاد شده است.
جرم نورانی در کهکشان ماکیان‌آ بر اساس مشاهدات رادیویی که با VLA در سال ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ صورت گرفته کشف شد.

nrao17df01e

تصویر رادیویی که رصدخانه VLA از کهکشان ماکیان ثبت کرده است.

این جرم جدید در خلال سال‌های ۱۹۹۴ تا ۲۰۰۲ در تصاویرمادون قرمز تکلسوپ فضایی هابل و رصدخانه کِک نیز وجود داشت.
این چشمه نورانی در برخی تصاویر هابل دیده شده بود و پژوهشگران آن زمان نمی‌دانستند که آیا این به دلیل چشمک زدن چشمه‌ نور است یا تنها به این دلیل است که هابل به مدت کافی و پیوسته آن را رصد نکرده بوده تا در عکس‌های دیگر هم ثبتش کند.
همچنین تصور می‌شد که این چشمه نورانی گروهی از ستارگان چگال هستند. اما در تصاویر رصدخانه «VLA» مشخص شد که این جرم رادیویی رشد کرده و نورانی‌تر شده است.
رصدهای دقیق بیشتری که با بهره‌گیری از آرایه‌ خط پایه بسیار بلند (VLBA) انجام شد هم نشان دادند که این جرم از هسته‌ کهکشان جدا بود و فاصله‌ آن از مرکز کهکشان نزدیک به ۱۳۰۰ سال نوری است.
به گفته پژوهشگران این کشف جدید می‌تواند اطلاعات زیادی درباره گذشته کهکشان ماکیان‌آ به ما دهد.
گفتنی است، آرایه بسیار بزرگ (Very Large Array) رصدخانه‌ای رادیویی است که در دشت سن آگوستین نیومکزیکو احداث شده است. این آرایه برای دریافت سیگنال‌های سیاهچاله‌ها و دیسک‌های گازی اطراف ستارگان جدید توسط رصدخانه ملی رادیویی آمریکا ساخته شده است.

درباره نویسنده

مریم فخیمی

دیدگاه شما چیست