فلسفه و تاریخ علم

مشتریان رمالی در اینترنت روز به روز بیشتر می شوند

رمالی - فالگیری اینترنتی
نوشته شده توسط عرفان کسرایی

پیشرفت فناوری های ارتباطی، چهره زندگی روزمره ما را تغییر داده است. خرید و فروش های آنلاین، خدمات بانکی اینترنتی و حتی نامه نگاری ها کمترین شباهتی به آنچه که انسان قرن گذشته تجربه می کرده ندارد. در این بین کلاهبرداری ها و دزدی ها و حتی برنامه های فریب عمومی نیز خود را با تحولات جدید هماهنگ کرده اند. همین چند روز پیش بانک مرکزی روسیه اعلام کرد که هکرها بیش از دو میلیارد روبل معادل ۳۱ میلیون دلار از حساب‌های مربوط در این بانک را به سرقت برده اند. سارقانی که بی تردید نه نقاب به صورت زده بودند و نه برای سرقت از بانک نیازی به گروگان گیری یا اسلحه داشته اند. در کشاکش همین تحولات،  روش های فریب عمومی فالگیرها و طالع بین ها نیز پا به پای تکنولوژی های ارتباطی پیش آمد. بازار فالگیرهای اینترنتی که در شبکه های مجازی، صفحات فیس بوک، کانال های تلگرام و … فعالیت می کنند گوی سبقت را از فالگیرهای سنتی که کنار نیمکت پارک ها می نشستند ربوده است.  کانال های تلگرام پر است از توصیه های جعلی پزشکی و روانشناسی و تربیتی که هزاران بار دست به دست می شوند و سرلوحه زندگی بسیاری از افراد قرار می گیرند. علاقمندان برنامه های فریب عمومی اساسا سطح باورپذیری نازلی دارند و به راحتی هر چیزی را باور می کنند بدون آنکه دلیل و مدرکی برای آنچه می شنوند مطالبه کنند.
این مساله قبل از هر چیز مرا به یاد داستان پینوکیو اثر کارلو کلودی می اندازد که در آن پینوکیو به حدی ساده دل و زودباور بود که روباه مکار و همدست او گربه‌ نره به سادگی متقاعدش کردند اگر سکه ها را در جایی که آنها می گویند بکارد درخت پول در خواهد آمد.  پینوکیو این ادعا را باور کرد و هیچ دلیل و شاهد و گواهی از آنها نخواست. مشتریان طالع بینی و فال قهوه نیز به سادگی باور می کنند که یک نفر هست که با بر زدن کارت ها و یا ریختن تاس یا نگاه کردن به کف فنجان قهوه می تواند آینده را پیش بینی کند.
تا همین چند سال پیش  که شبکه فالگیرها و رمال ها و فروشندگان سنگ خوشبختی و هرم انرژی مثبت در ایران را رصد می کردم لیست کامل و دقیقی  از تلفن های تماس و لیست قیمت و آدرس و اسامی  بسیاری از فالگیرها و رمال ها و دست اندرکاران برنامه فریب عمومی تهیه کرده بودم. این لیست امروز چندان کارآمد نیست چون فالگیرهای حضوری به صورت حیرت برانگیزی به شبکه های مجازی و کانال های تلگرامی کوچ کرده اند و به تعداد آنها به شدت افزوده شده است.  بی تردید فیلتر کردن یا برخورد قهری با فالگیرها و رمال ها و طالع بین های اینترنتی مساله ای را حل نمی کند. مشتریان این بازار با میل و رضا و رغبت به حساب رمال پول واریز می کنند. آنها از خدمات فریب عمومی که می گیرند راضی هستند و حتی مشتریان جدیدی نیز به همراه خود می آورند. مشتریان یکی از کانال های تلگرامی که فال تاروت می گیرد و کسب و کار پر رونقی هم دارد به قدری زیادند که باید در نوبت بمانند و برای فریب خوردن صف بکشند. فالگیر در تبلیغات تلگرامی خود می نویسد : با گرفتن فال فصل تاروت،در هر ماه به مدت یکسال از اتفاقات مهم زندگیتان مطلع می شوید: ۲۰ هزار تومان
برخی از این کانال ها سالانه صدها میلیون تومان سود عاید خود می کنند. شبکه های معمولی رمالی و طالع بینی در اینستاگرام و تلگرام از فالگیری مجازی دست کم ماهی ۴ تا ۵ میلیون تومان درآمد کسب می کنند. سودی که بابت آن نه کاری انجام شده و نه ریالی مالیات پرداخت می شود. مشتریان ساده دل و افسرده ای که باور می کنند بر زدن یک تعداد کارت می تواند آینده زندگی و سرنوشت آنها را پیش بینی کند هم قربانی اند و هم متهم. آنها قربانی ساده دلی و کم سوادی و به نوعی فشارهای روانی هستند که باور می کنند عطسه کردن هم فال دارد. در غیر این صورت کدام عقل سلیم ممکن است  باور کند که مثلا عطسه کردن در بین ساعت ۱۶ تا ۱۷ روز یکشنبه به معنای آن است که انسان در زندگی شکست خواهد خورد؟ بازار داغ فالگیری به قدری شعور مخاطبانش را به تمسخر می گیرد که گاهی این تصور پیش می  آید که همه اینها یک نمایش طنز است و امکان ندارد کسی باور کند که برای تک نیت فال هندوانه به حساب دیگری پول واریز کند. اما واقعیت تلخ این است که افراد دور از مطالعه به سادگی باور می کنند که سوزاندن کاغذ نوشته حروف درهم و مغشوش و تنفس دود آن می تواند سرنوشت آنها را تغییر دهد. نه تنها باور می کنند بلکه برای اثر کردن آن گاهی از یک تا چند میلیون تومان نیز دستمزد می دهند. نکته تاسف بار اینجاست که فردی برای فریب خوردن خود هزینه کند و حتی از فریب دهنده تشکر کند و باز هم متوجه اصل داستان نشود.

درباره نویسنده

عرفان کسرایی

کسرایی، عضو انجمن فلسفه علم آلمان و پژوهشگر مطالعات علم و فناوری در دانشگاه کاسل است
زمینه های پژوهشی او عبارتند از:
-فلسفه فیزیک ، منطق ریاضی و مدلسازی در ریاضیات مهندسی
-ارتباطات علم و جامعه شناسی شبه علم در ایران
-تاریخ علم (تاریخ فیزیک مدرن در قرن بیستم)

۱ دیدگاه

  • تشکر اقای کسرائی بابت مطالب مفیدتان،
    استاد درس روانشناسی ما میگفت باید هیپنوتیزم و مراقبه در برنامه اموزشی مدارس قرار بگیرد تا سلامت روانی جامعه تقویت شود و همچنین احتمال اعتیاد به مواد مخدر هم افت کند. مقاله شما را که خواندم به نظرم باید در مدارس ما واحدی برای اموزش فلسفه علم قرار بگیرد.

دیدگاه شما چیست