مقالات

آیا فناوری ها ما را تنبل می کنند؟

young man looking intensively mobile phone screen
نوشته شده توسط تیم تحریریه علمنا

آلبرت اینشتین  در سال ۱۸۹۵ در حالی‌ که تنها ۱۶ سال داشت مونیخ را ترک کرد و راهی شهر زوریخ در سوییس شد. برای این سفر چهار پنج ساعته امروزه به ندرت می توان قطاری مستقیم پیدا کرد و مسافر مجبور است بین راه سه یا چهار مرتبه قطار خود را عوض کند. تصور اینکه انسان ها در قرن پیش چطور از ساعت حرکت قطارها در این شبکه پیچیده ریلی با خبر می شدند ساده نیست. امروزه با در اختیار داشتن اپلیکیشن های گوشی های هوشمند به راحتی می توان با تعیین مبدا و مقصد، تمام مسیرهای ممکن را دریک لحظه دید و حتی بهترین مسیر را انتخاب کرد. می توان از تاخیرهای احتمالی مطلع شد، قیمت ها را با هم مقایسه کرد و حتی با چند کلیک، رزرو هتل انجام داد و تمام مقدمات سفر را فراهم کرد. در کلان‌شهر تهران می توان با استفاده از اپلیکیشن های گوشی تلفن همراه از هر جای شهر تاکسی خبر کرد و یا حتی کالا سفارش داد و آن را در منزل دریافت کرد. فناوری های جدید، روز به روز زندگی را ساده تر می کنند. مبادلات بانکی، خرید های آنلاین از آمازون و eBay  مفهوم بازار و خرید و فروش به معنای سنتی را کاملا متحول کرده است. خریدار و فروشنده ای که یکدیگر را نه می شناسند و نه پول کاغذی بین خود رد و بدل می کنند. قرار است سوئد اولین کشوری باشد که پول نقد را کنار می گذارد. در سال ۲۰۱۵، در این کشور در حدود ۸۰ درصد معاملات خرده فروشی با کارت صورت گرفته است. ما در دنیایی زندگی می کنیم که درآن برای واریز پول، مجبور نیستیم نزدیکترین بانک را پیدا کنیم. هر جا که اینترنت باشد همه چیز در دسترس مان قرار دارد. نامه نگاری ها و ثبت نام های کاغذی و حذف و اضافه واحدهای درسی دانشگاه ، دیگر نیازی به مراجعه حضوری به پست و دانشگاه و ادارات ندارد و همه چیز با پر کردن فرم های آنلاین با سرعت بالا انجام می شود.

آیا ذهن انسان تنبل تر شده است؟
انیمیشن وال.ای WALL·E محصول ۲۰۰۸ دنیای آینده را دنیایی تصویر می کند که در آن انسان ها از بس که نسل از پی نسل بی تحرک بوده اند، حتی قادر به راه رفتن نیز نیستند. انسان‌هایی که همه امور زندگی را با چند کلیک انجام داده اند و به زندگی در فضایی مجازی عادت کرده اند. اینکه تکنولوژی ها آنگونه که در این انیمیشن نشان داده شده واقعا ما را تنبل می کنند هنوز مشخص نیست. برخی بر این باورند که تکنولوژی ها ذهن انسان ها را تنبل می کند و مثلا  با وجود تلفن های همراه، هیچکدام از ما شماره تلفن بستگان و دوستان خود را به خاطر نمی سپاریم. نظیر این بحث ها در جریان ظهور ماشین حساب های الکترونیکی وجود داشت. اینکه آیا محاسبه با ماشین حساب ذهن انسان را تنبل نمی کند؟ اما عده ای بر این عقیده بودند که اساسا فایده محاسبات طاقت فرسای دستی و ذهنی چیست. چرا ذهن دانش آموزان و دانشجویان به جای تحلیل مسائل، باید درگیر کاری شود که ماشین حساب می تواند سریع تر و دقیق تر انجام دهد. حال که تکنولوژی جدید این امکان را در اختیار ما گذاشته چرا نباید از آن استفاده کنیم؟ به رغم آنکه باید از پیامدهای تکنولوژی در تنبل کردن قدرت حافظه و استدلال انسان بیم داشت اما در عین حال می توان قدری هم خوشبینانه به داستان نگاه کرد. مثلا چه بسا که بتوان از تکنولوژی ها برای بالابردن کارآمدی ذهن بشر نیز بهره برد. اینک با پیشرفت روزافزون فناوری ها بخشی از حافظه و توان ذهنی انسان دیگر درگیر به خاطر سپردن آدرس ها، شماره تلفن ها و ساعات حرکت هواپیماها و قطارها نیست. می توان از این امکان که تکنولوژی در اختیار ما گذاشته برای به خاطر سپردن اطلاعات عمومی مهمتر و ارزشمند و مفید استفاده کرد. گوگل به جای ما همه شماره تلفن ها و آدرس ها و اطلاعات مهم زندگی مان را حفظ خواهد کرد و این ماییم که باید از این فرصت برای توانمند کردن ذهن خود و بالابردن حجم دانسته ها استفاده کنیم.

درباره نویسنده

تیم تحریریه علمنا

دیدگاه شما چیست