علوم شناختی

مغز ما چگونه زبان خارجی می آموزد؟

نوشته شده توسط تیم تحریریه علمنا

هر کسی که تجربه یادگرفتن یک زبان خارجی را داشته باشد به خوبی می داند که فرایند یادگیری یک زبان دیگر با چه دشواری های عظیمی روبروست. مشکلاتی که با افزایش سن مدام بیشتر و بیشتر می شود و حتی یادگیری زبان جدید را در سنین بالا تا حدی ناممکن می کند. مغز ما برای یادگیری زبان دیگر به لغات جدید و قواعد دستور زبان و بسیاری چیزهای دیگر  احتیاج دارد. موسسات زبان برای یادگیری سریع تر زبان روش های بسیاری را پیشنهاد می دهند. متودهای جدیدی که ادعا می شود به یادگیری سریع تر زبان در بین محصلین و زبان آموزان کمک خواهد کرد. تسلط بر یک زبان خارجی و به خاطر سپردن لغات و دستور زبان جدید و به کار بستن آنها در زندگی روزمره ابدا ساده نیست. در سالهای اخیر پژوهش های بسیاری انجام شده تا پاسخی برای این پرسش پیدا شود که اساسا حین یادگیری یک زبان خارجی جدید چه اتفاقی در مغز انسان می افتد.  هرچند که در پاسخ به این پرسش همچنان چیزهای بسیاری هست که نمی دانیم اما دست کم یک مساله معلوم است. اساسا بهترین روش برای یادگیری زبان وجود ندارد. بلکه دانسته هایی وجود دارد که زبان آموز باید برای افزایش سرعت یادگیری آن را مدنظر قرار دهد. مغز در یادگیری یک زبان جدید صرفا یک لغت نامه نیست. چیزهای بسیاری در زبان مقصد وجود دارد که فراگیری یک زبان خارجی را دشوار می کند. شبکه پیچیده ای در مغز انسان وجود دارد. شبکه که ای ربط و مفهوم بین کلمات زبان مقصد و مبدا را پیدا می کند و آن ها را به یکدیگر مربوط می کند. هرچقدر این شبکه برای به خاطر آوردن سریع کلمات  بهتر شبکه بندی شود یادگیری زبان شتاب بیشتری می یابد. زبان خارجی یک تناظر یک با یک با زبان مادری نیست. به عبارتی اینطور نیست که در ازای هر کلمه یک کلمه در زبان مقصد را جایگذاری کنیم و به همین راحتی به یک زبان دیگر مسلط شویم.
برای ایجاد این شبکه در مکانیسم یادگیری ذهن باید مدام یک کلمه را به کار برد و آن را در تناظر با مفهوم آن لغت در زبان مادری قرار داد. هرچقدر بیشتر به خاطر بیاوریم و مفهوم کلمه را حس کرده و معنای دقیق آن و موقعیتی که آن کلمه گفته می شود را درک کنیم بازیابی آن لغت حین صحبت کردن برای مغز ساده تر می شود. در حین صحبت کردن به یک زبان خارجی بارها پیش می آید که فرد به دنبال یک فعل یا کلمه مناسب در ذهن می گردد و پیدا نمی کند. ما می دانیم که این کلمه باید جایی در حافظه مان وجود داشته باشد. می دانیم که این کلمه را می دانیم اما چه اتفاقی  می افتد که در زمان صحبت کردن این کلمه از پستوی ذهن بیرون کشیده نمی شود؟ وقتی فردی در حین  سخن ما کلمه فراموش شده را به ما یادآوری می کند کار را برای دفعات بعدی ما ساده تر می کند. زیرا این بار ما کلمه را با یک احساس در حین صحبت کردن پیوند داده ایم. این مساله برای یادگیری لغات جدید هم بسیار اهمیت دارد. برای ساختن جملات نمونه و یا تصور موقعیت های به خصوص که در آنها یک لغت خاص به کار برده می شود. بهترین کار برای یادگیری زبان خارجی کمک گرفتن از جملات و عبارات نمونه است. پژوهشگران زبان پیشنهاد می کنند که لغات را به صورت مبنایی در ارتباط با لغات مرتبط از بر کنیم. این مساله یک مزیت دیگر نیز دارد. این روش نه تنها شبکه حافظه در یادآوری لغات را تقویت می کند بلکه از لغزش ها و اشتباهات ریز و درشت زبانی نیز جلوگیری می کند. مثلا کسی که یاد می گیرد اتوبوس به زبان انگلیسی Bus نامیده می شود ممکن است جمله اشتباه I drive with the bus را بسازد. با یاد گرفتن جملات الگو و نمونه اما می توان صورتبندی درست از جملات زبان مقصد را سریعتر یاد گرفت و مثلا با حفظ کردن جملاتی مانند I go by bus یا I get off the bus از بروز اشتباهاتی اینچنینی پرهیز کرد. اینکه آیا این روش در افزایش سرعت یادگیری زبان موثر است یا نه با پژوهش هایی که روی مکانیسم یادگیری زبان در کودکان انجام شده تا حدی زیادی اثبات می شود. کودکان پیش از هر چیز در زبان مادری خود کلیت مفهوم را یاد می گیرند و سپس هر کلمه را به صورت جداگانه. برای مثال آنها می دانند که همواره پیش از رفتن به رختخواب باید گفته شود : (شب به خیر) . تازه بعدهاست که مغز به تحلیل این عبارت می پردازد و فرد در می یابد که این عبارت از دو کلمه مجزا (شب+ خیر) و یک حرف اضافه تشکیل شده است. تماشای فیلم و سریال در زبان اصلی بی نهایت به فراگیری زبان سرعت می بخشد. پژوهش ها نشان می دهد که تماشای فیلم با زیرنویس زبان مادری افراد به سختی می تواند تاثیر آموزشی داشته باشد.اینترنت نیز به تنهایی راه دیگری برای سرعت بخشیدن به یادگیری زبان است. کسی که در تالارهای گفتمان به زبان مقصد جستجو می کند و به زبان خارجی که قصد یادگیری آن را دارد توییت می کند بی تردید به فرایند یادگیری زبان خود شتاب می بخشد. حتی هم خوانی با متن شعر آهنگ های زبان مقصد می تواند یک راه مناسب برای افزایش سرعت یادگیری زبان محسوب شود.

درباره نویسنده

تیم تحریریه علمنا

دیدگاه شما چیست