طبیعت و محیط زیست

آیا رود نیل از بین خواهد رفت؟

۱۲۸۰px-Vallee_fertile_du_Nil_a_Louxor
نوشته شده توسط تیم تحریریه علمنا

تغییرات آب و هوایی ، نوسانات سالانه آب طولانی ترین رود زمین را بیشتر خواهد کرد.  این نتیجه ای است که دانشمندان اخیرا  در مقاله ای در نیچر منتشر کرده اند. بر اساس اعلام دانشمندان اینک نیل یا به تعبیر دیگر یکی از شاهرگ های حیاتی زمین به خطر افتاده است. تغییرات آب و هوایی سبب شده سطح آب رود نیل مدام غیرقابل پیش‌بینی تر شود. میزان نوسانات سطح آب نیل آن گونه که پژوهشگران هوا و اقلیم در مجله تخصصی Nature Climate Change نوشته اند می تواند در دهه های آینده غیر قابل کنترل شود. این مساله موجب دردسر بزرگی برای آن دسته از ساکنان سواحل نیل خواهد شد که زندگی شان به این رود و منبع آبی آن وابسته است. رود نیل به تنهایی شاهرگ حیاتی و آبرسانی به ۴۰۰ میلیون نفر از مردم جهان است. نیل نه تنها طولانی ترین رود جهان است بلکه مهمترین رود مصر و همسایگان جنوبی آن نیز به شمار می رود. این ۴۰۰ میلیون نفر در ۱۱ کشور ساکن اند و آنگونه که Mohamedd Siam و  Elfatih Eltahir از انیستیتو تکنولوژی ماساچوست MIT در کمبریج می گویند بخش بزرگی از اقتصاد این کشورها به صورت مستقیم به آبیاری و کشاورزی وابسته است و به عبارت دیگر به آب رود نیل بستگی دارد.

Nile_River_and_delta_from_orbit

تصویر ماهواره ای رود نیل

اینک بر اساس برآورد دانشمندان میزان آب رود نیل در معرض خطر کاهش شدید است و آب رود نیل دیگر برای تمامی ساکنان ساحلی این رود کافی نیست. پژوهشگران می گویند که جمعیت مردم ساکن نواحی ساحلی رود نیل تا سال ۲۰۵۰ می تواند حتی به دوبرابر یعنی نزدیک به یک میلیارد نفر برسد. این افزایش جمعیت به اضافه تغییرات آب و هوایی می تواند سرنوشت خطرناکی را برای آینده رود نیل رقم بزند. بر اساس مطالعات انجام شده نزدیک به نیمی از کشورهای حاشیه رود نیل تا سال ۲۰۳۰ با کمبود آب مواجه خواهند شد. از همین حالا هم بحران هایی بر سر حقوق مالکیت آب در بین کشورهای حاشیه ای رود نیل وجود دارد. به خصوص پس از آنکه اتیوپی قصد دارد سد عظیمی روی نیل آبی بنا کند. نیل آبی یکی از دو شاخه اصلی رودخانه نیل است که سرچشمه آن از دریاچه تانا در اتیوپی است. شاخه دیگر رودخانه نیل، نیل سفید نام دارد که سرچشمه آن در دریاچه‌ای در سودان جنوبی واقع شده است. اتیوپی قصد دارد. هم مصر  و هم اتیوپی برای توسعه به شدت به آب نیاز دارند. مصری‌های بر این عقیده اند که ساخت این سد توسط اتیوپی در نهایت آب نیل را روی آن‌ها خواهد بست. مناقشه بین مصر و اتیوپی از سال ۲۰۱۱ آغاز شد و در سال ۲۰۱۳  اختلافات دو کشور بر سر منابع آبی مشترک به اوج خود رسید. در همین بین برخی گروه‌های مصری حتی پیشنهاد حمله نظامی به اتیوپی را نیز مطرح کردند. مطالعه اخیر منتشر شده بر اساس مدل‌های تغییرات آب و هوایی نشان می دهد که سطح آب رود نیل در آینده چگونه تغییر خواهد کرد. مهمترین مبنای این مطالعه روی سه منبع آبی شرقی رود نیل است که ۸۰ درصد آب رودخانه را تامین می کند. در کاهش سطح آب رودخانه نیل پدیده های بسیاری تاثیر داشته است. مثلا پدیده ال نینو که در سال ۲۰۱۵ باعث خشکسالی در اتیوپی شد و سطح آب نیل آبی را به شدت کاهش داد. بر اساس این مطالعه کاهش سطح آب نیل در آینده به شدت افزایش پیدا خواهد کرد.  بر اساس پیش بینی دانشمندان دلیل عمده این رویداد در تغییرات آب و هوایی و همچنین پدیده ی ال نینو نهفته است. ال نینو یکی از چرخه‌های مشهور آب و هوایی جهان است که سبب بروز ناهنجاری‌های عظیمی مانند سیلاب‌های ناگهانی، خشک‌سالی، قحطی  در آب و هوای کره ی زمین می‌شود. دکلان کانوی Declan Conway از مدرسه اقتصاد لندن با اشاره به این مقاله می گوید: نتیجه مطالعه منتشر شده اخیر کمی برای بازنگری اتیوپی در احداث سد دیر است. اما بی تردید می تواند اهمیت فزاینده ای در مدیریت استراتژیک منابع آب و همچنین احداث این سد در آینده داشته باشد.

درباره نویسنده

تیم تحریریه علمنا

دیدگاه شما چیست