فضا و نجوم

شکار سیارک های بین ستاره ای – آیا سیارک ها از فضای بین ستاره ای می آیند؟

نوشته شده توسط تیم تحریریه علمنا

سیارک ها حیرت برانگیزند. اشیاء آسمانی اسرارآمیزی که مشاهده و بررسی آنها اطلاعات فراوانی در اختیار ستاره شناسان قرار می دهد. هرچند که سیارک ها کوچک هستند اما یک مزیت بزرگ دارند و آن هم این است که همه جا پیدا می شوند. در همه جای منظومه شمسی. نه تنها در کمربند سیارکی و پیرامون ستارگان بلکه در فضای بین ستاره ای. هرچند که طبیعتا وجود سیارک ها در فضای بین ستاره ای نادر است اما ممکن است گاهی سیارک بین ستاره ای توسط منظومه شمسی ما به دام بیفتد. این دقیقا همان موضوعی است که تونی انگلهارت از دانشگاه مونیخ به همراه تیمی از همکاران بین المللی اش در مقاله ای به آن پرداخته اند. آنها در پژوهش خود با این پرسش درگیر بوده اند که اگر سیارک های بین ستاره ای در منظومه شمسی ما موجود باشد یه چه میزان و هر از چه مدتی این اتفاق می افتد و همچنین چه چیزهایی ممکن است توسط این سیارک ها به منظومه ما وارد شود. مطالعه سیارک ها می تواند به شناخت بیشتر ما از شکل گیری اجزای کیهان کمک کند. با مطالعه سیارک ها می توانیم غبارهای کیهانی و گازهای پیرامون ستارگان جوان و یخ و صخره و سنگ و فلز تشکیل دهنده آنها را مورد بررسی قرار داده و رازهای بیشتری از جهان هستی کشف کنیم. سیارات از همین تکه های ریز تشکیل شده اند و این دنباله دارها و سیارک ها به نوعی تاریخ شکل گیری کیهان را به ما نشان می دهند. با مشاهده و بررسی سیارک های بین ستاره ای چند موضوع مهم روشن خواهد شد. نخست اینکه نه فقط در می یابیم منظومه شمسی ما چگونه ایجاد شده است بلکه در خواهیم یافت این فرایند در سایر ستارگان چگونه اتفاق می افتد. اما آن چه که به پرسش اصلی این مقاله مربوط می شود این است: چگونه می توان سیارک های بین ستاره ای پیدا کرد؟ پاسخ کوتاه به این پرسش چنین است: به سختی!
کشف سیارک های بین ستاره ای تا زمانی که در فضای بین ستاره ای هستند عملا غیر ممکن است. آنها بسیار  کوچک اند و در عین حال نه از خود نوری دارند و نه میزان قابل توجهی از نور ستارگان را بازتاب می دهند. نوری که البته در فضای بین ستاره ای به زحمت می توان پیدا کرد.  اما با این وجود هنوز برای ما یک شانس باقی مانده است تا بتوانیم سیارک های بین ستاره ای را شکار کنیم. راه تشخیص سیارک های بین ستاره ای از روی مسیر مدار حرکت آنها ممکن است. مداری که مانند سیارک های داخل منظومه شمسی بیضی نیست  و بلکه هذلولوی است. همچنین مایل بودن مدار حرکت آنها می تواند نشانه ای برای تشخیص آنها از سیارک های منظومه شمسی باشد. سیارک های بین ستاره ای می توانند از هر سو بیایند و این در حالی است که در سیارک های منظومه شمسی این مساله صادق نیست. اگر سیارک های بین ستاره ای در میدان گرانشی خورشید ما گرفتار شوند از آن پس مدار بیضی خواهند داشت.  با این وجود شناسایی سیارک های بین ستاره ای بی نهایت دشوار است. تا امروز هیچ گواه مشخصی مبنی بر قطعی بودن کشف یکی از این سیارک های بین ستاره ای مطرح نشده است. هر چند که حدس زده می شود  ۹۶P/Machholz 1 که در سال ۱۹۸۶ کشف شد منشاء بین ستاره ای داشته باشد. خروج از مرکز  ۹۶P/Machholz 1 زیاد است و انحراف مداری و همچنین ساختار شیمیایی آن با ساختار شیمیایی سیارک های منظومه شمسی همخوانی ندارد.

۳۰۰px-96P_20070403_000500_HI1A

96P/Machholz 1 با قطر ۶.۴ کیلومتر در ۱۲ ماه می سال ۱۹۸۶ توسط Don Edward Machholz کشف شد.

در مدلسازی کامپیوتری انگلهارت و همکارانش  عددی منطقی برای تعداد سیارک های بین ستاره ای در پیرامون منظومه شمسی در نظر گرفتند و دریافتند که مدار آنها چگونه با گذشت زمان تغییر می کند. برخی از آنها همواره در دوردست ها باقی می ماندند و هرگز به ما نزدیک نمی شدند. برخی دیگر به داخل منظومه شمسی وارد می شدند. با بررسی هر سه پروژه  Pan-STARRS1 و Mount Lemmon Surve و Catalina Sky Survey تا امروز آنگونه که  انگلهارت و همکارانش می گویند هیچ گزینه مشخص و قطعی برای اینکه به عنوان سیارک بین ستاره ای معرفی شود به دست نیامده است.

درباره نویسنده

تیم تحریریه علمنا

دیدگاه شما چیست