چرخ طبیعت و محیط زیست

برنامه چرخ آبروی محیط‌ زیستی‌ها را خرید

برنامه چرخ روز زمین
نوشته شده توسط فرناز حیدری

یک روز پس از سالروز جهانی زمین، فعالیت‌هایی را که در این روز انجام شد، مرور کنیم. روز گذشته در دنیای مجازی غوغایی از تبریکات و قدردانی‌ها از مادر طبیعت جریان داشت، اما داستان تا همینجاست، چنانچه به قول امیرحسین خالقی، کارشناس شناخته‌شده حیات‌وحش «جوری شعار حفظ زمین می‌دهیم که انگار زمین طفل مظلومی است و نیازمند شدید کمک ما در حالی که مادری است که ذره‌ذره آب می‌شود و ایثار می‌کند و ما بی‌نهایت به آن محتاج.» ‌
ریشه­ های تاریخی برگزاری این روز جهانی به دهه ۱۹۶۰ میلادی برمی‌گردد یعنی زمانی که محیط­زیست در معرض خرابی­های آشکاری قرار داشت و مردم نیز به نوبه خود به شدت ناراضی بودند. اما آیا حال زمین پس از گذشت تقریباً ۶ دهه بهبود حاصل کرده؟ اصلاً چرا ما روز جهانی زمین را جشن می‌گیریم؟

روز زمین، روز نمایش نیست
دنیای امروز ما سرشار از ظاهرسازی‌هاست، دنیایی که در آن زمین هم وسیله‌ای است برای تظاهر، به راستی این تعداد کثیر دانش‌آموخته محیط‌زیست در دنیا برای زمین چه کرده‌اند؟ کجا هستند مردانی همچون عبدالحسین وهاب‌زاده که مدرسه‌ای را به نام طبیعت پایه‌گذاری کنند و آن را ارتقاء بخشند؟ کجا هستند مردانی همچون بیژن فرهنگ دره‌شوری‌ که زمین و عشق به طبیعت را برای نسل‌های بعد به زیباترین شکل ممکن، به تصویر بکشند؟
بسیاری از این مردان و زنان در هیاهوی بحث‌ها و جدال‌های بی‌پایان غرق شده‌اند، جدال‌هایی از جنس دنیای مجازی که در واقعیت به خاموشی می‌گراید. آنقدر ظاهرسازمآبی در روز گذشته دیده شد که تشخیص سره از ناسره سخت است. متاسفانه واقعیت این است که مخاطب نیز چنین ظاهرسازی‌هایی را دوست دارد یا حتی واضح‌تر بگوییم هرچقدر که یک چیز زیباتر اما غیرواقعی‌تر باشد، اینروزها جذابیت بیش‌تری هم دارد.

برنامه چرخ میزبان شایسته‌ای برای یک جمع محیط‌زیستی به مناسبت روز زمین
شب گذشته سری جدید برنامه چرخ بر روی آنتن رفت. این برنامه که به تهیه‌کنندگی مریم فیروزی، کارگردانی مهدی برومند، سردبیری حلیه صبورنژاد و اجرای شهریار ربانی در شبکه ۴ صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران پخش می‌شود به واقع یکی از هدفمندترین برنامه‌های تلویزیون است که به صورت تخصصی بسیاری از مسایل محیط‌زیست را تا به امروز پوشش داده است. عصر روز جمعه برنامه چرخ، میزبان جمعی از شناخته‌شده‌ترین اساتید بود که دست‌کم توانستند سوالاتی را مطرح و چالش تفکر را در مخاطب بیدار کنند. برنامه‌ها و نشست‌هایی اینچنین ملموس و واقعی و نه صد البته در دنیای مجازی دقیقاً همان چیزی است که ما امروز بدان نیاز داریم.
دکتر حسین آخانی، گیاه‌شناس و استاد دانشکده زیست‌شناسی دانشگاه تهران در این جمع به یکی از ملموس‌ترین رفتارهای ضدمحیط‌زیستی اشاره و آن را بشدت مورد نکوهش قرار داد. تیغ برنده انتقاد آخانی به سمت مصرف بی‌رویه ظروف یک‌بار مصرف بود، ظروفی که همه محیط‌زیستی‌ها سال‌هاست بر این باور رسیده‌اند که برای زمین مضر است اما با خیال راحت همچنان از انواع مختلف آن استفاده می‌کنند. به راستی یک عزم ساده برای کنار گذاشتن پلاستیک و ظروف یک‌بار مصرف تا چه اندازه برای ما هزینه دارد.
استاد داوود نماینده، گوینده و دوبلور شناخته شده در سخنانی تاثیرگذار به این واقعیت پرداختند که حال زمین خوب نیست، اما اینکه چرا خوب نیست به واقع ریشه‌اش به ما انسان‌ها برمی‌گردد. ما انسان‌هایی که بیش از اندازه به خود غره شده‌ایم و به دستاوردهایی مباهات می‌کنیم که در واقع شاید چندان هم جدید نباشد. ایشان به داستان کشف آنتی‌بیوتیک توسط مورچه‌ها سال‌ها پیش از انسان‌ها اشاره کرده و آن را نشانه‌ای کوچک از کم‌آگاهی ما انسان‌ها توصیف کردند.
دکتر مهدی زارع، مدیر گروه زلزله‌شناسی مهندسی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله به دستاوردهایی اشاره کردند که ظاهرشان بسیار خوب اما باطن‌شان شاید چنین نباشد. ایشان در سوالی تعمق‌برانگیز از حضار پرسیدند که آیا ساخت دانشگاه برای تولید علم خوب است؟ و در پاسخ آن چنین گفتند: «بدیهی است که کار بسیار خوبی است اما فرضاً ما در همین کلان‌شهر تهران دانشگاهی داریم به نام دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات که درست بر روی گسل بنا شده، دانشگاهی که ساخت آن بر اکوسیستم کل منطقه تاثیر گذاشته و حتی احتمال سیل‌خیزی را در فرحزاد افزایش داده است. یا بعنوان مثال ما ساختمان‌هایی بنا کرده‌ایم که در صورت بروز کوچک‌ترین حادثه‌ای مشابه پلاسکو، می‌بایست دست‌کم ۳۰ الی ۴۰ دقیقه صبر کنند تا نیروی امداد به آن‌ها برسد.»
دکتر ایمان معماریان، دامپزشک حیات‌وحش در ادامه بحث به پاره‌ای از بیماری‌های ناشناخته حیات‌وحش اشاره کردند و گفتند: «در زمان کودکی ما نگرانی‌مان این بود که بسیاری حیوانات را دوست نداشتند و آن‌ها را آزار می‌دادند اما امروز بدانجا رسیده‌ایم که دوست‌داشتن‌های نامتعارف‌مان برای حیات‌وحش مضر است. ما در زیستگاه‌های طبیعی به وفور سگ‌های بی‌صاحب و حتی سگ‌های گله‌ای داریم که می‌توانند برای حیات‌وحش زمینه‌ساز خطر باشند اما به دلیل همان از آن سمت بوم افتادن‌ها حتی از جانب سازمان حفاظت از محیط‌زیست، چاره‌ای برای آن‌ها اندیشیده نمی‌شود.»
دکتر اکرم قدیمی، رئیس انجمن ترویج علم ایران اما خبرهای خوبی از ترویج آتی علم محیط‌زیست در ایران داشتند که امید است تا چنین فعالیت‌هایی روز به روز توسط مسوولین‌ جدی‌تر گرفته شود. در خاتمه اینکه آقای سامان گلریز به حرص و ولع بیش از اندازه ما انسان‌ها اشاره کرده و چنین جمع‌بندی کردند: «برای حفاظت از زمین بایستی هرچه سریع‌تر روزه بگیریم، این اشتهای سیری ناپذیر ما که برای آن هر ساله میلیون‌ها ماهی تن یا کوسه یا گونه‌های دیگر جانوری قربانی می‌شود، به طور قطع روزی به ضرر ما تمام خواهد شد.»

برنامه چرخ روز زمین برنامه چرخ روز زمین برنامه چرخ روز زمین

درباره نویسنده

فرناز حیدری

فرناز حیدری کارشناس ارشد مهندسی محیط زیست است. او درباره‌ تازه ترین روش‌های مطالعه بر روی گونه‌های مختلف جانوری و گیاهی، فناوری‌های نوین زیست‌محیطی و راهکارهای علمی مبارزه با تهدیدات زیست‌محیطی می‌نویسد.

دیدگاه شما چیست