علوم پایه

مالکیت زمانی در دنیای باکتری ها

نوشته شده توسط تیم تحریریه علمنا
مفهوم مالکیت زمانی یا همان Time-Sharing در جامعه انسانی معنای زیادی  دارد و در بخش های گوناگونی به کار گرفته می شود. اصطلاح Time-Sharing به ساز و کاری اطلاق می شود که در آن مالکان به صورت مشترک مکانی یا کالایی را خریداری کرده و سپس هر کدام از خریداران برای مدت زمان خاصی از آن استفاده می‌کند. ایده مالکیت زمانی Time-Sharing نخستین بار در سال‌های ۱۹۶۰ و در کشورهای اروپایی مطرح شد و امروزه علاوه بر مکان‌های تفریحی و اقامتی، ویلا، کشتی و قایق‌های تفریحی، خودروهای مسافری، اتوبوس، هواپیما و… نیز به این طرح افزوده شده است.اکنون مطالعه جدیدی نشان داده که باکتری ها نیز همین استراتژی را از میلیون ها سال پیش استفاده می کرده اند تا بتوانند منابع را به صورت عادلانه تقسیم کنند. باکتری ها به عنوان ماشین های میکروسکوپی به شمار می روند و دنیای عجیب آنها همواره مورد توجه دانشمندان و زیست شناسان بوده است. در ژانویه سال ۲۰۱۷ پژوهشگران به سرپرستی گورول سولس Gürol Süels از دانشگاه  کالیفرنیا در سن دیه گو خبر از کشفی  دادند که بر اساس آن باکتری ها به صورت جمعی سیگنال های الکتریکی را با هم تبادل می کنند تا بدینوسیله رفتار خود را با یکدیگر هماهنگ کرده و بین خود ارتباط برقرار کنند. 
لیکن در جریان آزمایش های اخیر دانشمندان نتایج جالب توجهی به دست  آمد. مواد غذایی  در حین تغذیه توسط  باکتری ها به تدریج کم تر و کم تر می شود  و دانشمندان به صورت هدفمند غلظت ماده Glutamate را به صورت موازی در بین دو کلونی باکتری در حال رشد کاهش دادند. با رشد کلونی و محدود شدن ظرفیت غذایی به تدریج بازدهی باکتری ها نیز محدود شد. در ادامه دانشمندان مشاهده کردند که هر دو گروه مجزا از باکتری ها به صورت کاملا به ظاهر هوشمندانه ای به این مساله واکنش نشان دادند. به عبارت دیگر دو کلونی بر اساس محدودیت منابع غذایی موجود ، رفتار جالبی را پیش گرفتند. زمانی که یک  کلونی در حال رشد بود کلونی دیگر رشد خود را کند کرده و بالعکس. این  توافق متقابل بین دو کلونی از باکتری ها  توسط تبادل سیگنال های الکتریکی صورت می پذیرد. بدین ترتیب هر دو کلونی با پایان دادن مقطعی  به رقابت بر سر بقا ، مصرف سریع ماده غذایی را متوقف کرده و با یکدیگر سازگار می شوند. Jordi Garcia-Ojalvo یکی  از نویسندگان این مقاله  از دانشگاه  Pompeu Fabra بارسلونا  با گفتن این مطلب می افزاید رفتار پیچیده این کلونی های باکتری به نوعی است  که گویا  می توان رفتار اجتماعی را به آن اطلاق کرد. دقیقا  چیزی شبیه به استراتژی مالکیت زمانی در انسان ها که با اهداف گوناگونی صورت می گیرد. در استفاده از کامپیوتر یا مثلا بهره مندی زمانی از یک خانه. اینک مشخص شده که کلونی های باکتری نیز در زمان محدودیت منابع غذایی، با هدف بازدهی بالاتر منابع برای هر دو کلونی ، استراتژی مالکیت زمانی را پیش می گیرند. البته میلیون ها سال پیش از آنکه انسان ها چنین طرحی را برای بهره مندی مشترک از منابع طرح ریزی کرده باشند.

درباره نویسنده

تیم تحریریه علمنا

دیدگاه شما چیست