علوم پایه

دانشمندان ساز و کار خوگیری صوتی را کشف کردند

نوشته شده توسط تیم تحریریه علمنا

اغلب افراد هنگامی که بی مقدمه و به ناگهان در معرض صدایی بلند قرار می گیرند اصطلاحا جا می‌خورند یا از جای خود می پرند. در ادامه اگر  همین افراد برای بار دوم همان صدا را یشنوند، کمتر جا می‌خورند و مرتبه سوم اصلا جا نمی‌خورند. این توانایی مغز انسان در اصطلاح  شرطی سازی صوتی یا خوگیری صوتی acoustic habituation نام دارد و نکته جالب اینجاست که تحقیقات تازه دانشگاه انتاریو غربی سازوکار مولکولی که اساس این روند است را اخیرا کشف کرده است. به گفته دانشمندان این بررسی امکان کشف درمان‌های تازه به ویژه برای کسانی که از ناهنجاری درخودماندگی و شیزوفرنی رنج می‌برند و کسانی که توانایی یادشده در آن‌ها مشکل دارد، فراهم می‌کند.
خوگیری کاهش پاسخ دادن به برانگیزنده‌ای است که بارها ارائه شده و فرایندی است که طی آن جاندار یاد می‌گیرد واکنش خود را به برانگیزنده‌ای ضعیف که پیامد مهمی ندارد، کاهش دهد. به عبارت دیگر جاندار یه تدریج یاد می‌گیرد که از پاسخ به محرک پرهیز کند. چیزی مانند بی‌توجه شدن به صدای بلند ساعت. مورد دیگری از یادگیری که با خوگیری ارتباط دارد، حساس‌شدگی (sensitization)  است. در حساس‌شدگی، جاندار یاد می‌گیرد واکنش خود را به محرکی ضعیف که محرکی تهدیدآمیز یا دردناک در پی دارد، افزایش دهد. خوگیری صوتی گونه‌ای رایج از غربالگری حسی و توانایی مغز برای جلوگیری از ورود آهنگ‌ها، احساسات و یا اطلاعات بصری نامربوط است تا به این روش بتوانیم بر روی چیزهای که در پیرامون‌مان دارای ارزش بیشتری است تمرکز کنیم. به گفته دانشمندان توقف پردازش حسی یکی از علائم تشخیص درخودماندگی بر پایه دستور کار تشخیصی و آماری بیماری‌های روانی (DSM5) است. یکی از سازوکارهای اصلی که در کودکان عادی ورودی‌های حسی را تنظیم می‌کند و امکان مشارکت فعالانه کودکان در فعالیت‌ها را فراهم می‌آورد٬ فرایند خوگیری است. خوگیری به نوعی توانایی فرد برای شناخت محرک‌های آشنا و سپس کاهش انتقال محرک‌هایی است که نیازی به پاسخ‌گویی ندارند. کودکان دچار درخودماندگی که بیشتر مشکل حساسیت حسی دارند، کمتر در فعالیت‌ها شرکت می‌کنند تا با محرک‌های حسی کمتری روبرو شوند. در واقع حساسیت حسی به عنوان تأثیرگذارترین عامل در مشارکت کودکان اوتیسم در فعالیت‌ها شناخته شده است. در پژوهش احیر با به کارگیری ابزارهای الکتروفیزیولوژی و فارماکولوژی نشان داده شد که یک کانال پتاسیم به ویژه کانال BK در مرکز دستگاه عصبی به کمک دارو قابل تنظیم است تا در موجودات آزمایشگاهی وقفه در خوگیری کاهش یا افزایش یابد. کانال یونی گروهی از پروتئین تراپوسته‌ای غشای سلول هستند که معمولاً در برابر برخی یون‌ها همانند +Na، +K، +Ca و -Cl بسیار گزینشی رفتار می‌کنند. این کانال‌ها نقش مهمی در ایجاد توانایی کنش و پتانسیل آرامش غشای سلول دارند. کانال BK) Big Ca2+-activated K+ channel) جزء کانال‌های پتاسیمی وابسته به کلسیم است و در برابر دیگر کانال‌های این دسته رسانایی بالاتری دارد. این کانال‌ها در غشای بسیاری از نورون‌ها وجود دارند. به گفته پژوهشگران بهبود خوگیری و غربالگری حسی در ناهنجاری درخودماندگی و شیزوفرنی می‌تواند بر حساسیت بیش از حد معمول و حساسیت کمتر از حد معمول و نیز بر توانایی‌های شناختی تأثیرات سودمندی داشته باشد. نتایج این بررسی در مجله The Journal of Neuroscience منتشر شده است.

درباره نویسنده

تیم تحریریه علمنا

دیدگاه شما چیست