طبیعت و محیط زیست

۱۱ درصد آب‌های زیرزمینی صرف فرآوری غذا می‌شود

۱۱percentofd
نوشته شده توسط تیم تحریریه علمنا

یازده درصد آب‌های زیرزمینی غیرقابل‌تجدید که برای آبیاری صرف می‌شود به فراورده‌هایی اختصاص دارد که در بازارهای جهانی عرضه می‌شوند. منابع آب قابل برداشت جهان به دو بخش آب‌های زیرزمینی و آب‌های سطحی تقسیم‌بندی می‌شوند. بخشی از آب‌های سطحی و آب‌های برآمده از بارندگی در اثر نیروی جاذبه وارد محیط خاک شده و به سمت پایین حرکت می‌کنند و منابع آب زیرزمینی را تشکیل می‌دهند.  بیش از ۹۰% آب آشامیدنی سراسر جهان از آب زیرزمینی تأمین می‌شود. آب‌های زیرزمینی، مخزن‌های آب طبیعی می‌باشند که نیاز به سرمایه‌گذاری ندارند و خود پالایش هستند. تبخیر در آن‌ها صورت نمی‌گیرد، آسیب‌پذیری کمی دارند و منابع مطمئن‌تری نسبت به آب‌های سطحی هستند. امکان به کارگیری این آب‌ها در سال‌های خشک‌سالی وجود دارد. آب‌های زیرزمینی به صورت چشمه نیز از زمین خارج می‌شوند. چشمه گونه‌ای تخلیه طبیعی آب زیرزمینی است که به صورتی متمرکز رخ می‌دهد.
برنامه آب سازمان ملل United Nations Water program به تازگی اعلام کرد گندم، برنج، شکر، پنبه و ذرت از جمله فرآورده‌های ضروری هستند که در اقتصاد جهانی خریدوفروش می‌شوند. کشورهای بسیاری برای تولید این محصولات به کشاورزی روی آورده‌اند و نزدیک به ۷۰ درصد استخراج آب‌های زیرزمینی صرف این محصولات می‌شود. یکی از منابع آب آشامیدن منابع آب زیرزمینی است که پر شدن برخی از آن‌ها بسیار زمان می‌برد که اساساً می‌توان آن‌ها را تجدید ناپذیر قلمداد کرد. پژوهش‌های محققان دانشگاه کالج لندن و موسسه مطالعات فضای گودارد نشان می‌دهد ۱۱ درصد آب‌های زیرزمینی استخراج شده در سطح جهان صرف آبیاری محصولاتی می‌شود که در بازارهای جهانی خرید و فروش می‌شوند. افزون بر این دو سوم محصولات صادرشده که به منابع آبی زیرزمینی غیرقابل‌تجدید وابسته‌اند، در پاکستان (۲۹ درصد)، آمریکا (۲۷ درصد) و هند (۱۲ درصد) تولید می‌شوند.
کارول دارلین Carole Dalin مدیر گروه پژوهشی گفت: «تخلیه آب‌های زیرزمینی تنها به یک کشور آسیب نمی‌زند، شرکای تجاری آن‌ها نیز از این موضوع را متأثر می‌شوند. هنگامی که مردم برخی غذاهای وارداتی را مصرف می‌کنند، باید بدانند که بر محیط زیست نقطه‌ای از جهان تاثیر می‌گذارند.» در سطح جهانی ۱۸ درصد تمام محصولات کشاورزی در بازارهای جهانی عرضه می‌شوند. ۸۲ درصد دیگر در بازارهای داخلی خرید و فروش می‌شوند. میزان محصولاتی که با استفاده از آب‌های زیرزمینی تجدید ناپذیر پرورش یافته‌اند از سال ۲۰۰۰ به شکل چشمگیری افزایش یافته است. برای نمونه در کشور هند میزان صادرات محصولاتی که به این روش تولید می‌شوند دو برابر شده و در پاکستان ۷۰ درصد و در آمریکا ۵۷ درصد افزایش داشته است. مهم‌ترین واردکنندگان محصولاتی که با ذخایر آبی تجدید ناپذیر تولید می‌شوند، آمریکا، ایران، مکزیک، ژاپن، عربستان سعودی، کانادا، بنگلادش، انگلیس، عراق و چین هستند. چشمه‌ها پس از جمع شدن آب در زیرزمین آرام آرام تشکیل می‌شوند. گاهی این روند صدها یا هزاران سال طول می‌کشد. چشمه‌های تجدید ناپذیر با شتاب بارش‌ها را جذب و جانشین منابع از دست رفته خود نمی‌کنند. پس از کاهش ذخایر آب‌های زیرزمینی آن‌ها دیگر در طول عمر یک انسان تجدید نمی‌شوند و در هنگام خشک‌سالی نمی‌توان به آن‌ها تکیه کرد. احیای گرانش و آزمایش اقلیم ناسا (NASA’s Gravity Recovery and Climate Experiment (GRACE که مجموعه‌ای از ماهواره‌هایی هستند که تغییرات گرانش زمین را تحت نظر دارند تا حرکت توده‌هایی مانند صفحات یخی و آب‌های زیرزمینی را بررسی کنند. این ماهواره‌ها نشان داده‌اند که سطح آب‌های زیرزمینی طی ۱۵ سال گذشته پایین آمده است.
تعیین مقدار دقیق آب این چشمه‌ها دشوار است و کارشناسان بسیاری در تلاش هستند راه‌های بهتری برای تعیین ذخایر آب بجای مانده و مدت زمان پایداری آن‌ها بیایند. در حال حاضر سیاست‌گذاران و کشاورزان باید بر سر راهبردی به توافق برسند که از این آب‌های تجدید ناپذیر به گونه‌ای استفاده کنند که میان نیاز به تولید در کوتاه مدت و پایداری در بلند مدت تعادل برقرار شود. لازم است تحقیقات بیشتری درباره رشد جمعیت، تغییر رژیم‌های غذایی، تغییر اقلیم، اجرای فناوری‌های نوین آبیاری و سیاست‌های جدید انجام شود تا زمان خشک شدن این منابع مشخص گردد.
نتایج این تحقیق در مجله علمی Nature منتشر شده است.

درباره نویسنده

تیم تحریریه علمنا

دیدگاه شما چیست