طبیعت و محیط زیست

زنبورعسل شکوفه‌های وحشی را ترجیح می‌دهد

نوشته شده توسط تیم تحریریه علمنا

زنبورعسل یا مُنج گونه‌ای زنبور است که با گردآوری شهد گل‌ها در کندو عسل می سازد. زنبورعسل یکی از حشرات سودمند برای انسان است که در رده دو بالان طبقه بندی می شود.  بر ااساس برآوردها زنبورعسل در آماده سازی و فرآوری یک‌سوم غذای بشر سهیم است. البته این بدان معنی نیست که عسل یک سوم غذای بشری را تشکیل می دهد. به عبرت دقیق تر نبورعسل نقش باارزشی در باروری گیاهان دارد و اگر زنبور نبود چه بسا که در بسیاری از اوقات باروری گیاهان عملی نمی شد. زنبورعسل با نشستن بر روی گل، دانه‌های گرده را از اندام نرینه گل (پرچم) با خود برمی‌دارد و هنگامی که به سوی گل دیگری می‌رود، با این دانه‌های گرده اندام مادینه گیاه (تخمدان) را بارور می‌سازد.
بر پایه مطالعات دانشمندان در دانشگاه اوهایو، زنبورهای عسل گرسنه گل‌های مناطق زیر کشت را بر گل‌های مناطق شهری ترجیح می‌دهند. پژوهشگران می‌گویند این کشف پیامدهای قابل توجهی برای زنبورداری در شهرها دارد و فرضیاتی را که کشتزارها و زنبورهای عسل با هم ناسازگارند به چالش می‌کشد.
گروه پژوهشی کلونی زنبورهای عسل را در یک لانه واقع در گورستان مرکزی اوهایو در میان جایی که توسعه شهری به زمین‌های کشاورزی می‌رسد، قرار دادند. زنبورها برای یافتن شهد و گرده لانه را ترک کردند. به گفته داگلاس اسپانسلر Douglas Sponsler فارغ‌التحصیل حشره‌شناسی از دانشگاه اوهایو، این زنبورها که از اواخر تابستان تا آغاز پاییز تحت بررسی بودند، بیشتر به دنبال منابع موجود در زمین‌های کشاورزی بودند تا گل‌کاریهای پیرامون مناطق شهری. در طول مطالعه زنبورهای عسل همیشه گیاهان مناطق زیر کشت را ترجیح می‌دادند و ۹۶ درصد گرده خود را از یک نقطه جمع‌آوری کردند. اسپانسلر می گوید: «گویا زنبورهای عسل به تنوع گیاهان موجود توجه نمی‌کردند. آن‌ها تنها دنبال مقادیر فراوانی از ماده مدنظرشان بودند.»
گیاه زرین Goldenrod نیز از گیاهان محبوب زنبورها بود. علاقه آن‌ها به کشتزارها در پایان فصل چشمگیرتر بود زیرا کلونی زنبورها خود را برای زمستان پیش رو آماده می‌کرد. مزارع به تنهایی برای زنبورها جذاب نبودند، گیاهان وحشی در راستای راه‌های روستایی و در پیرامون مزارع توجه آن‌ها را جلب می‌کردند. پی بردن به این‌که زنبورها کجا بوده‌اند و دقیقاً چه چیزی توجه آن‌ها را به خود جلب کرده روندی دو مرحله‌ای بود. نخست پژوهشگران الگوهای رقص زنبورها را هنگام بازگشت به کلونی ضبط و سپس تجزیه و تحلیل کردند. به باور دانشمندان، این حرکات موزون نشان می‌دهد زنبور نسبت به لانه در چه مسیری بوده و چه اندازه در آن مسیر حرکت کرده است. این حرکات را به آسانی می‌توان رمزگشایی و نقشه مسیرهایی که در رقص به آن‌ها اشاره شد ترسیم کرد.
دومین بخش تحلیل شناسایی گرده بود که یافته‌های مربوط به الگوی رقص زنبورها را تایید می‌کرد. هنگامی که زنبورها وارد گورستان می‌شدند از یک صفحه توری عبور می‌کردند و هنگام رد شدن پاهای آن‌ها به توری برخورد می‌کرد و گرده از آن جدا و وارد یک ظرف می‌شد. سپس پژوهشگران گرده‌ها را بر پایه رنگ و شکل دسته‌بندی کردند تا دریابند زنبورهای عسل چه چیزی جمع‌آوری کرده‌اند. آن‌ها با بررسی گرده‌های پنج تاریخ مختلف دریافتند گرده‌های کشتزارها در تمام نمونه‌ها بیش از گرده‌های مناطق شهری است. بر این اساس کسانی که علاقه‌مند به زنبورداری در شهرها هستند نیاز است خوراک زنبورها را در اواخر تابستان فراهم کنند. از طرفی پژوهشگران می‌گویند با طراحی دقیق مناظر شهری می‌توان زنبورها را در شهرها نگاه داشت. کاشت برخی درخت‌ها می‌تواند زندگی زنبورهای عسل را تضمین کند. برای نمونه درخت زیرفون Linden تولیدکننده گرده شگفت‌انگیزی است. آنها معتقدند فضای فراوانی برای ایجاد تنوع در شهرها و جلب رضایت زنبورها در محیط شهری وجود دارد. به گفته پژوهشگران یافته‌های این پژوهش به تبیین دشواری‌های زنبورداری در شهرها کمک می‌کند. نتایج این پژوهش در مجله علمی Journal of Urban Ecology به چاپ رسیده است.

درباره نویسنده

تیم تحریریه علمنا

دیدگاه شما چیست