پزشکی و سلامت کاشی

اشتباه در تکثیر دی ان ای عامل جهش‌های سرطانی است

نوشته شده توسط محبوبه ملک مختاری

دانشمندان مرکز سرطان دانشگاه پزشکی جان هاپکینز بررسی تازه‌ای را منتشر کرده‌اند که نشان می‌دهد اشتباه‌های تصادفی و غیرقابل‌پیش‌بینی در رونوشت کردن دی ان ای دلیل بروز دو سوم جهش‌هایی است که موجب سرطان می‌شود. مبنای بررسی آن‌ها یک الگوی ریاضیاتی نوین بر پایه توالی دی ان ای و داده‌های مربوط به اپیدمی‌ها در سراسر جهان است.
دکتر کریستین توماستی Cristian Tomasetti استادیار مرکز سرطان جان هاپکینز می‌گوید: «آشکار است که باید از عوامل زیستی مانند سیگار کشیدن دوری کنیم تا خطر ابتلا به سرطان کاهش یابد. ولی هر بار که یک سلول عادی تکثیر می‌شود و دی ان آن رونوشت می‌شود تا دو سلول پدید آید، به‌دفعات مرتکب اشتباه می‌شود. این اشتباهات در رونوشت کردن منبع بالقوه جهش‌های سرطانی هستند که تاکنون دانشمندان آن‌ها را دست‌کم گرفته بودند و این بررسی برای نخستین بار بخشی از جهش‌ها را که در اثر این اشتباهات رخ داده بررسی می‌کند.»
به گفته برت وگلشتین Bert Vogelstein مدیر مرکز لودویگ در مرکز سرطان جان هاپکینز می‌گوید یافته‌های این پژوهش همسو با پژوهش‌هایی است که نشان می‌دهد از ۴۰ درصد سرطان‌ها را می‌توان با دوری از فضاها و سبک‌های زندگی ناسالم پیشگیری کرد. ولی گاهی کسانی گرفتار سرطان می‌شوند که سبک زندگی سالمی را در پیش گرفته‌اند و پیشینه خانوادگی ابتلا به سرطان نیز ندارند.
وگلشتین و توماستی باور دارند پاسخ این راز خطاهای تصادفی در رونوشت کردن دی ان ای است. این تحقیق بیانگر آن است که به راهبردهای شناسایی زودهنگام که از شمار فراوانی از موارد سرطان برآمده از خطا در هنگام رونوشت کردن دی ان پیشگیری می‌کند، چندان توجه نمی‌شود.
محققان درصدد پاسخ به این پرسش بودند که چه مقدار از جهش‌های سرطانی به سبب خطا در رونوشت کردن دی ان ای است؟ آن‌ها در این راستا جهش‌هایی را که موجب رشد غیرعادی سلولی می‌شود مورد بررسی قرار دادند و یک مدل ریاضیاتی نوین با به‌کارگیری داده‌های توالی دی ان ای ارائه دادند.
به گفته محققان، عموماً دو یا چند جهش ژنتیکی نیاز است تا سرطان رخ دهد. چرایی این جهش‌ها در مردم می‌تواند خطاهای تصادفی در رونوشت کردن دی ان ای، عوامل زیستی یا ژن‌های ارثی باشد. وگلشتین و توماستی از این داده ریاضیاتی استفاده کردند تا نشان دهند جهش‌های اساسی در سرطان لوزالمعده روی هم رفته، ۷۷ درصد به علت خطا در رونوشت کردن دی ان ای و ۱۸ درصد به سبب عوامل زیستی مانند سیگار کشیدن و باقی به خاطر وراثت است.
در دیگر سرطان‌ها مانند سرطان پروستات، مغز یا استخوان، بیش از ۹۵ درصد جهش‌ها به سبب خطای رونوشت کردن دی ان ای است.
محققان با بررسی ۳۲ گونه سرطان دریافتند در کل ۶۶ درصد جهش‌های سرطانی ناشی از خطا در رونوشت کردن دی ان ای، ۲۹ درصد به‌واسطه سبک زندگی یا عوامل زیستی و ۵ درصد دیگر به خاطر مسائل وراثتی است.
توماستی می‌گوید هر چه سلول‌ها بیشتر تکثیر شوند، احتمال بروز خطای یادشده بیشتر می‌شود. خطای تصادفی رونوشت کردن دی ان ای زمانی بیشتر اهمیت پیدا می‌کند که دانشمندان با جوامع رو به پیری روبه‌رو می‌شوند که احتمال بروز خطا در رونوشت کردن دی ان ای بیشتر می‌شود.

درباره نویسنده

محبوبه ملک مختاری

دیدگاه شما چیست