برگزیده طبیعت و محیط زیست

کشف بزرگ‌ترین ردپای دایناسورها در استرالیا

dino-Walmadany-ichnus_hunteri_DK-large_trans_NvBQzQNjv4BqqVzuuqpFlyLIwiB6NTmJwfSVWeZ_vEN7c6bHu2jJnT8
نوشته شده توسط محبوبه ملک مختاری

پژوهشگران دانشکده علوم زیستی دانشگاه کوئینزلند و دانشکده زمین‌شناسی و محیط زیست دانشگاه جیمز کوک در مقاله ای که در این لینک در دسترس است جزئیات کشف بزرگ‌ترین ردپای دایناسورها در پارک ژوراسیک استرالیا را منتشر کرده‌اند. گروهی از دیرینه شناسان موفق به کشفی بی‌سابقه شدند و ۲۱ گونه ردپای گوناگون از دایناسورها از جمله تنها شواهد مورد تایید برای وجود stegosaurs در استرالیا را در یک مسیر ۲۵ کیلومتری در شبه‌جزیره دامپیر Dampier در شمال شهر بروم Broome کشف کردند. بنا بر درخواست نگهبانان سنتی منطقه، پژوهشگران از سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۶ با صرف بیش از ۴۰۰ ساعت زمان در منطقه‌ای به درازای ۲۵ کیلومتر در بخش یانیجاری-لوروجاری Yanijarri–Lurujarri شبه‌جزیره دامپیر که دربرگیرنده ساحل والمادانی می‌شد، بررسی کردند. ۴۸ مجموعه ردپا از آن دایناسورها در این منطقه کشف شد و هزاران ردپا با به‌کارگیری تصویربرداری سه‌بعدی مورد بررسی و اندازه‌گیری قرار گرفتند. از جمله این نشانه­ ها ردپای سوروپدها Sauropod، سوسمارهای غول‌­پیکر عصر ژوراسیک و کرتاسه است که ۱٫۷ متر طول دارند. سال گذشته در مغولستان رد پایی به طول ۱۰۶ سانتی‌متر کشف شد که در نوع خود بزرگ‌ترین نمونه از این نوع محسوب می‌شد.
به گفته دکتر سالیزبری Dr Salisbury برخی از این فسیل‌ها کهن‌ترین فسیل‌های کشف شده متعلق به دایناسورها هستند. از جمله ردپای ۱۷۰ سانتی‌متری که گویای آن است که چه بسا اندازه ران این حیوانات پنج متر و ۳۰ سانتی‌متر تا پنج و نیم متر بوده که این میزان بسیار زیاد است. این آثار بسیار کهن‌تر از بیشتر فسیل‌های کشف شده از دایناسورها در ساحل شرقی استرالیاست که ۱۱۵ تا ۹۰ سال قدمت دارند. هرچه پژوهشگران از دوره زمین‌شناسی کرتاسه کشف کرده‌اند مربوط به این بازه زمانی است. در این منطقه نزدیک به هزاران رد وجود دارد که از میان آن‌ها ۱۵۰ ردپا را می‌توان به دست‌کم یازده و دست بالا به ۲۱ گونه رد پا منسوب کرد که نماینده چهار گروه عمده از دایناسورها هستند. دست‌کم پنج گونه ردپای دایناسور شکارچی، دست‌کم شش نوه رد پا از سوسمارهای گیاه‌خوار گردن‌دراز، چهار گونه رد پا از پرنده پایان گیاه‌خوار ornithopod و شش گونه ردپا از دایناسورهای غول‌پیکر کشف شده است.
گوناگونی فسیل‌های کشف شده از منطقه بروم در استرالیا و حتی در سطح جهانی همانند ندارد. کشف یادشده افزون بر آن‌که نخستین کشف دایناسورهای غیرپرنده در نیمه غربی استرالیاست، دربرگیرنده جزئیاتی درباره دایناسورهای این منطقه در آغاز دوران کرتاسه نیز هست. لازم به ذکر است از میان جانورانی که وجودشان از فسیل‌های کشف شده از اواسط دوران کرتاسه در استرالیا ثابت شده پوشیده خزنده سانان stegosaurians که شاخه بالاتری از سپرداران thyreophorans و دو پایان theropods هستند و نیز اردک منقارواران hadrosauroid غول‌پیکر و سوسمارهای کلان پیکر sauropods هستند. اینتفاوت‌ها حاکی از وجود بازماندگانی از پایان عصر ژوراسیک است که بیشتر دایناسورها پیش از چند تکه شدن کهن قاره پان­جیا‏‏ در سراسر جهان پراکنده شده بودند. گرچه شواهد مربوط به پایان دوره کرتاسه در قاره گندوانا اندک است، ترکیب مشابهی در مناطقی از آرژانتین و آفریقای جنوبی مشاهده می‌شود. گندوانا نام‌ قاره‌ فرضى‌ است که‌ از پان‌جیا جدا شده‌ و بعدها تبدیل‌ به‌ اقلیم‌هاى افریقا و استرالیا و آمریکاى جنوبى‌ و شبه‌قاره‌ى هند گردیده‌ است‌. وجود این جانوران در دوران میان عصر ژوراسیک و کرتاسه در آمریکای جنوبی، آفریقا و استرالیا شاید ویژگی حضور گسترده دایناسورها در گندوانا و حاکی از آن است که تاثیر پدیده انقراض بر دایناسورهای لوراسیا در عصر ژوراسیک-کرتاسه شدیدتر از تاثیر آن بر دایناسورهای گندوانا بوده است. لوراسیا در جغرافیای دیرینه، شمالی‌ترین قاره از دو ابرقاره لوراسیا و گندوانا بود که همراه با قاره گندوانا در جنوب خود، بخشی از ابرقاره پان­جیا را از نزدیک به ۵۱۰ تا ۲۰۰ میلیون سال پیش تشکیل می‌داد. این قاره در پایان دوره تریاسه در نزدیک به ۲۰۰ تا ۱۸۰ میلیون سال پیش و در هنگام تقسیم ابرقارهٔ پان­جیا از گندوانا جدا شد و به‌دنبال این جدایی، میزان بیشتری به سمت شمال حرکت کرد.

درباره نویسنده

محبوبه ملک مختاری

دیدگاه شما چیست