سرویس انسان شناسی

چرا فیلم ترسناک نگاه می کنیم؟

ترس وحشت فیلم ترسناک
نوشته شده توسط تیم تحریریه علمنا

خون آشام ها، زامبی ها و قاتلان سریالی سوژه همیشگی فیلم های سینمای وحشت هستند. بسیاری از مردم در سراسر دنیا از حس هیجان و وحشت این فیلم ها استقبال می کنند و حتی صحنه های خشونت بار، نفرت انگیز و چندش آور از خون و کشتار و آسیب جسمی نیز مورد توجه میلیونها نفر در سراسر دنیا قرار می گیرد. از نظر منطقی اینجا با یک تناقض روبرو هستیم. زیرا ترس و وحشت یک احساس نامطلوب است که انسان به صورت طبیعی و قاعدتا از روبرو شدن با آن پرهیز می کند. اما استقبال از ترسیدن خودخواسته و این میل به تماشای فیلم هایی که مو بر تن انسان راست می کند از کجا می آید؟ این پرسش چیزی است که اولریش کوبه Ulrich Kobbé از انیستیتو علوم روانشناسی و پژوهش های میان رشته ای در لیپشتات Lippstadt با آن کلنجار می رود. در این رابطه روانشناسی از اصطلاحی مثل میل به ترس استفاده می کند. این پدیده ترکیبی است از وحشت و کیف و لذت شدید به صورت همزمان. ما به صورت ذهنی دنیای واقعی و امن را ترک می کنیم و به صورت مجازی خطرات و استرس ها و ترس هایی را تجربه می کنیم که وجود ندارند. به گفته کوبه ما در پس ذهن خود می دانیم که در زمان تماشای فیلم در اتاق راحت خود و روی مبل لم داده ایم و در واقعیت هیچ خطری تهدیدمان نمی کند.

نابودی شر و پایان ترس
قهرمان فیلم در پایان غالب فیلم های سینمای وحشت بر اوضاع مسلط می شود و بر ترس ها غلبه می کند. منابع ترس نابود می شوند و قهرمان فیلم به نیابت از بیننده بر وحشت پیروز می شود. کوبه می گوید این موجد یک احساس خوب و خوشایند و مطلوب در بیننده است. درست شبیه به چیزی که در قصه های کودکان بازنمایی می شود. کودکان نیز در لابلای قصه ها به صورت هم‌زمان هیجان و ترس را جستجو می کنند. انسان در تمام زندگی با چنین افکاری دست به گریبان است تا بیاموزد در شرایط واقعی مواجهه با ناملایمات چگونه می توان از پس کنترل اوضاع بر آمد. به همین جهت سازندگان فیلم های ترسناک نیز به صورت کاملا هدفمند ، ترس های رایج بشری را سوژه داستان قرار می دهند. خشونت، مرگ ، از دست دادن کنترل و حتی ترس از ترس. مرز تحت تاثیر قرار گرفتن انسان‌ها در مواجهه با فیلم های ترسناک اما متفاوت است. برخی پس از تماشای یک فیلم سینمای وحشت؛ با آرامش به رختخواب می روند و برخی تا مدت ها با صحنه ها و ترس های نمایش داده شده در فیلم درگیری ذهنی پیدا می کنند. برای همین هم هست که بسیاری از فیلم های سینمای وحشت به صورت کلاسیک با نابودی شر و پایان ترس پایان نمی یابد. تولید کنندگان این فیلم ها تلاش دارند وحشتی که بر سراسر داستان سایه افکنده بود را به دنیای واقعی تسری دهند و به بیننده بقبولانند که این وحشت ممکن است در دنیای واقعی نیز به سراغ هر کسی برود و ممکن است قربانی بعدی این بار نه در فیلم، بلکه در دنیایی واقعی باشد و بیننده هم هیچ حاشیه امنی نداشته باشد.

درباره نویسنده

تیم تحریریه علمنا

دیدگاه شما چیست