اخبار ایران و جهان فضا و نجوم

راز حفره های ایجاد شده در ابرهای شمال هند

نوشته شده توسط تیم تحریریه علمنا

تصویر ماهواره ای منتخب هفته

نشریه اشپیگل آنلاین این هفته به روال همیشگی به سراغ تصویر ماهواره ای منتخب رفته که این بار عکسی است حیرت برانگیز از پهنه زیبای ابرهای ناحیه شمال هند. البته آنچه که توجه اشپیگل را جلب کرده نه خود ابرها بلکه لکه هایی است که در دقیقا بالای سر شهرهای بزرگ شکل گرفته اند. لکه هایی که در واقع به شکل حفره و سوراخ هایی در پهنه عظیم این توده های ابر شکل گرفته اند. هواشناسان در توضیح این پدیده بحث ها و نظریات بسیاری را طرح کرده اند. تجمع ابرهای هیمالیا نه برای دانشمندان و نه برای ساکنان محلی مساله تازه ای نیست. به همین جهت تصویر ماهواره ای برگرفته از چهارشنبه هفتهء گذشته که توده عظیم ابر در این ناحیه را نشان می دهد به خودی خود موضوع تازه ای نیست. توده عظیمی از ابر ؛ منطقه شمالی هند را پوشانده است و بس.
اما آنچه که به بحث های بیشتر دامن زده سوراخ ها و حفره هایی است که در این سفره سفید پنبه ای شکل تشکیل شده است. علامت سوال در اینجا وارد مساله شد که پژوهشگران متوجه شدند این حفره ها تقریبا همیشه بالای سر شهرهای بزرگ قرار دارد. بزرگترین حفره بالای کلان شهر دهلی نو شکل گرفته است. برای پیدا کردن این ناحیه کافیست در سمت چپ پهنه ابر (و در قسمت پایین آن) دنبال یک لکه بدون ابر بگردید. اما به راستی این پدیده را چگونه می توان توضیح داد؟ استیو لانگ Steve Lang هواشناس مرکز پروازهای فضایی گودار ناسا Goddard Space Flight Center معتقد است: من به صورت کلی می پذیرم که ارتباطی معنادار بین این پدیده و شهرهای زیر آن وجود دارد. اما بدون اینکه حفره شکل گرفته در ابرها را دقیق بررسی کنیم و یا دقیقا آن را از نزدیک دیده باشیم تنها می توانیم دلیل آن را حدس بزنیم. این حفره ها از جهاتی شبیه به پدیده مشهور به پنجره ابر Hole-Punch Cloud به نظر می رسند. برخی از این پنجره ابر ها (یعنی سوراخ ها و حفره های شکل گرفته در ابرها) ممکن است پس از عبور هواپیماها شکل گرفته باشند.
خروجی موتور جت هواپیماها باعث می شوند که ذرات باران یخ بزنند و فرو بریزند و به دنبال آن چنین حفره هایی در ابر ایجاد شود. برای حفره های بزرگ نظر آنچه که در این تصویر ماهواره ای بالای سر شهرهای شمال هند شکل گرفته اند اما به نظر استیو لانگ نمی توان چنین چیزی را به عنوان علت ذکر کرد. یکی از دلایل احتمالی آلودگی های اضافی و به نوعی ریزگردها و هواپخش ها (همان ائروسل ها Aerosol) باشد که در وضعیت آب و هوایی شهرها می تواند ایجاد شده باشد. شکل گیری و تشکیل ابرها نه تنها به میزان بخار و آب و رطوبت و دما در هوا بستگی دارد بلکه به نوع و میزان این ذرات نیز وابسته است. استیو لانگ می گوید شهرهای بزرگ؛ گرمتر از نواحی اطراف خود هستند و هرچقدر هوا گرمتر باشد رطوبت بیشتری می تواند جذب کند؛ بدون آنکه ابری هم تشکیل دهد.

درباره نویسنده

تیم تحریریه علمنا

دیدگاه شما چیست