فضا و نجوم

ماموریت GAIA و تصویری جدید از کهکشان راه شیری

گایا
نوشته شده توسط عرفان کسرایی

گایا؛ تلسکوپ فضایی آژانس فضایی اروپا (ESA) در سال ۲۰۱۳ به فضا فرستاه شد تا فهرست و نقشه تازه ای از کهکشان راه شیری تهیه کند. وظیفه گایا اساسا این نبود که عکس و تصاویر زیبا از اعماق کیهان منتشر کند. هدف ماموریت گایا تعیین دقیق موقعیت و درخشش یک  میلیارد ستاره کهکشان راه شیری بوده که این تعداد؛ تازه چیزی در حدود یک درصد از ستارگان کهکشان ماست. واقعیت این است که دانسته های ما از کهکشان راه شیری چندان هم زیاد نیست. آنچه که از کهکشان راه شیری می دانیم تنها بخش بسیار بسیار کوچکی از این مجموعه عظیم کیهانی است. صدها میلیاردها ستاره در این کهکشان وجود دارد که هنوز اطلاعی از موقعیت و درخشش آنها در دست نداریم.  با وجود آنکه گایا بیش از یک میلیارد ستاره را فهرست و نقشه برداری خواهد کرد باز هم بخش عظیمی از کهکشان راه شیری را برای ما ناشناخته باقی می گذارد. پس از گذشت سه سال از ماموریت گایا فهرست و نقشه ای از ستارگان کهکشان راه شیری منتشر شد و به ما نشان داد چه چیزهایی هنوز باقی مانده که در آینده هنوز کشف شود. تصویر این یادداشت اگر چه در واقع عکس نیست و نباید دچار این تصور اشتباه شد که گایا از کهکشان راه شیری؛ عکسبرداری کرده است. در این تصویر نقشه برداری جزییات فراوانی قابل تشخیص است.
مثلا ابرهای غباری که ناحیه مرکزی کهکشان ما را پوشانده اند؛ ابر ماژلانی بزرگ و کوچک و بسیاری چیزهای دیگر. به هر ترتیب این تصویر ؛ عکس کهکشان راه شیری نیست و به عبارت دقیقتر یک نقشه است. جایی که در تصویر روشنتر به نظر می رسد ستارگان بسیاری می تواند یافت و جایی که تاریک تر است ستارگان کمتر.
گایا که در  فاصله یک و نیم میلیون کیلومتری زمین قرار گرفته قرار است ۳۰ هزار سیاره فراخورشیدی و صدها هزار اختروش و سیارک  و دنباله دار در منظومه شمسی را نیز رصد و نقشه برداری کند. ماموریت گایا برای ۵ سال برنامه ریزی شده و نقشه و فهرست اجرام کهکشان راه شیری قرار اس در سال ۲۰۲۲ منتشر شود. ماموریت گایا برای آژانس فضایی اروپا (ESA) بسیار پرهزینه بوده و تنها بخش مربوط به کنترل زمینی ۵۷۷ میلیون یورو هزینه در بر داشته است. هزینه های مربوط به پردازش داده ها و بررسی آنها تا ۱۲۰ میلیون یورو برآورد شده است. برای تهیه این نقشه میلیونها ستاره مورد بررسی قرار گرفته اند و باید صبر کرد و دید که گایا تا زمان پایان ماموریت خود چه اطلاعات تازه ای از کهکشان راه شیری به ما می دهد.

درباره نویسنده

عرفان کسرایی

کسرایی، عضو انجمن فلسفه علم آلمان و پژوهشگر مطالعات علم و فناوری در دانشگاه کاسل است
زمینه های پژوهشی او عبارتند از:
-فلسفه فیزیک؛ منطق مدلسازی در ریاضیات مهندسی
-ارتباطات علم و جامعه شناسی شبه علم در ایران
-تاریخ فیزیک مدرن در قرن بیستم

دیدگاه شما چیست