پزشکی و سلامت

ویروس‌های بدن ما

feature2
نوشته شده توسط تیم تحریریه علمنا

محققان از آغاز شکل گیری علم میکروبیولوژی تاکنون بر عوامل بیماری‌زایی تمرکز کرده‌اند که ما و حیوانات اهلی و گیاهان را بیمار می‌کنند. از آنجایی‌که سال‌ها پیش تنها راه تشخیص وجود ویروس “بروز علائم” بود، شناخته‌شده‌ترین ویروس‌ها آن‌هایی هستند که باعث بیماری می‌شوند؛ اما بسیاری از ویروس‌ها به‌صورت مزمن انسان را مبتلا می‌کنند اما موجب بیماری نمی‌شوند، مگر در افراد بسیار کم سن، کهن‌سال یا کسانی که سیستم ایمنی آن‌ها مشکل دارد.
طی سال‌های اخیر پیشرفت‌های عظیم علم ژنتیک به محققان این فرصت را داده است که درصدد کشف ویروس‌هایی باشند که درون و روی بدن انسان زندگی می‌کنند. بررسی‌های ژنتیکی اخیر بر روی نمونه‌های انسانی منجر به کشف چندین ویروس شده که در روده، ریه، پوست و خون ما ساکن هستند و پیش‌تر ناشناخته بوده‌اند.
برخی از ویروس‌های تازه کشف‌شده شاید علت برخی بیماری‌های اسرار آمیز و غیر قابل‌ توجیه باشند، اما این امکان هم وجود دارد که برخی از آن‌ها برای اغلب انسان‌ها اغلب اوقات خطری در برنداشته باشند. کشف تأثیر این ویروس‌ها بر بدن انسان به پیشگیری، درمان، چشم‌پوشی و حتی تقویت آن‌ها کمک می‌کند.
در حال حاضر دانشمندان می‌توانند با استفاده از تحلیل‌های ژنومی، ویروس‌های موجود در بدن را تشخیص دهند. این امر با مقایسه اطلاعات ژنتیکی مربوط به توالی نسل بعدی نمونه‌های کلینیکی با ژنوم ویروس‌های شناخته‌شده حاصل می‌شود و بر روی تمام ویروس‌هایی که تمام موجودات ازجمله انسان‌ها، گیاهان و باکتری‌ها را مبتلا می‌کنند انجام می‌شود.
با توانایی تشخیص سریع ژنوم های ویروسی، سرعت کسب داده‌ها از سرعت درک نقش ویروس‌ها در سلامت و بیماری پیشی می‌گیرد. تا چند سال پیش تنها دو ویروس پولیوما کشف‌شده بود که موجب بیماری انسان می‌شدند. محققان با رویکردهای متاژنومیک ۱۳ نوع ویروس پولیوما را شناسایی کردند و برخی از آن‌ها را به آسیب‌های عصبی و حتی کلیوی در بیماران دارای سیستم ایمنی ضعیف و مبتلا به ایدز و حتی سرطان پوست ربط دادند. اغلب این ویروس‌ها در کودکی وارد بدن می‌شوند و سپس در سکوت در بدن باقی می‌مانند تا آن‌که سیستم ایمنی بدن تضعیف شود و آن‌ها سر برآورند.
عفونت‌های ویروسی در سن جوانی ممکن است به تقویت سیستم ایمنی کمک کنند و از ما در مقابل عفونت‌های آتی محافظت نمایند و از واکنش‌های افراطی سیستم ایمنی که منجر به آلرژی می‌شود جلوگیری می‌کنند. عفونت‌های ویروسی دستگاه تنفسی و روده‌های نوزادان سالم بدون علامت هستند و احتمالاً علت آن محافظت آنتی‌بادی‌های بدن مادر از نوزادان است که از طریق جفت و شیر مادر منتقل می‌شود. این بیماری‌های ضعیف شده شاید نوعی واکسینه شدن در برابر عفونت‌های بعدی در اثر ویروس‌های مرتبط و بیماری‌زاتر باشد. همان‌طور که رشد روده و سیستم ایمنی بدن نوزادان به وجود باکتری در روده بستگی دارد، اخیراً بررسی‌ها ثابت کرده است ابتلای زودهنگام به عفونت ویروسی می‌تواند در موش‌ها هم تأثیر مشابهی داشته باشد.
ویروس‌های هم پرورد نیز می‌توانند با سایر ویروس‌ها در مقابل عفونت‌های بیماری‌زا از بدن محافظت کنند. به‌طور غیرمنتظره، ویروسی از خانواده ویروس هپاتیت سی، زیکا و دانگ پیامدهای عفونت مربوط به HIV را کاهش می‌دهد. این ویروس که GBV-C نام دارد، در ابتدا در یک مورد هپاتیت کشف شد اما محققان ثابت کردند این عفونت ربطی به این بیماری ندارد. برآورد می‌شود تقریباً سه‌چهارم کل مردم جهان پیوسته مبتلا به GBV-C هستند و بسیاری هم از پیش به خاطر عفونت‌های درمان شده، در بدن خود آنتی‌بادی آن را دارند.
فایده بالقوه دیگر ویروس‌های موجود در بدن انسان میل آن‌ها به تکثیر سریع سلول‌ها می‌شود. مشاهدات کاهش آنی سرطان به‌صورت هم‌زمان با عفونت‌های ویروسی نشان می‌دهد ممکن است این ویروس‌ها به‌صورت ترجیحی سلول‌های سرطان را مبتلا کنند و چندین درمان ویروسی آنکولیتیک امیدوارکننده برای مبارزه با تومورها ابداع شده‌اند.
علاوه بر ویروس‌هایی که ما را مبتلا می‌کنند، در انسان‌ها و سایر مهره‌داران آثاری از عفونت‌های قبلی وجود دارد که وارد ژنوم های ما شده‌اند. در حدود ۸ درصد ژنوم انسانی شامل سلسله دی ان ای های دارای ویروس‌های پسگرد است که وارد سلول‌های ما شده‌اند و برخی از کارکردهای آن‌ها به خدمت کارکردهای حیاتی مربوط به بقا و رشد بدن میزبان درآمده‌اند.
پروتئین‌های این ویروس‌های پسگرد داخلی به گیرنده‌های سلول‌ها می چسبند و آن‌ها را که در غیر این صورت ممکن است مورداستفاده ویروس‌های پسگرد خارجی قرار بگیرند، مسدود می کنند. فعالیت ترکیب غشای برخی ویروس‌های پسگرد داخلی برای برخی کارکردهای سلول‌های میزبان ضروری است.
تاریخچه تکامل ما در فضای غنی از باکتری و ویروس موجب سازگاری بدن با بسیاری از این عفونت‌ها شده ازجمله در سطح سلولی (اهلی سازی ژن‌های پس‌گرا و دستگاه‌های ایمنی بیش‌فعال) و در سطح رشدی. در واقع هدف این سازگار شدن‌ها کاهش بار بیماری‌های عفونی بوده است.

درباره نویسنده

تیم تحریریه علمنا

دیدگاه شما چیست