فلسفه و تاریخ علم

صدای مرموز و ناشناخته در جهان – آیا علم؛ راز این وحشت فراگیر را خواهد گشود؟

The Hum Taos Hum وزوز گوش
نوشته شده توسط عرفان کسرایی

گزارش های منتشر شده از پدیده The Hum یا Taos Hum در گوشه و کنار دنیا کم نیستند. تقریبا همه افرادی که با این پدیده مواجه بوده اند از شنیدن مکرر اصواتی صحبت می کنند که هیچ منبع مشخصی ندارد. ویژگی اساسی این صدای مرموز؛ احساس درک یک صدای فرکانس پایین است که هیچ منبع مشخصی برای تولید آن قابل شناسایی نیست. اغلب گزارش ها این صدا را چیزی شبیه به صدای گاز بی وقفه یک کامیون دیزلی در دوردست یا در مواردی شبیه به صدای حاصل از کنتور برق وصیف می کنند.
دست کم ۲ درصد از جمعیت جهان با این صدای مرموز درگیر بوده اند. مطالعه ای که دیوید دمینگ David Deming در سال ۲۰۰۴ در Journal of Scientific Exploration منتشر کرد جنبه های تازه ای از این پدیده مورد واکاوی قرار گرفت. دیوید دمینگ در این مطالعه می گوید بین ۲ تا ۱۰ درصد از جمعیت جهان این پدیده را تجربه کرده اند. گزارشها غالبا از دهه ۷۰ میلادی در انگلستان و از دهه ۹۰ در ایالات متحده بیشتر و بیشتر شد و منبع آن نیز در جریان پژوهش ها همچنان ناشناخته باقی ماند. از همان زمان نظریه های گوناگونی در توجیه این پدیده مطرح شد. مثل اینکه این صدا چیزی جز وزوز گوش نیست. اما مطالعات بعدی این نظریه را مردود کرد و سایر نظریه ها در باره منشاء این صدای اسرار آمیز همچنان بر روی میز است. از سیستم ناوبری LORAN گرفته تا هارپ HAARP یا حتی سیستم ناوبری ارتباطی هوایی TACAMO که آمریکایی ها برای ارتباط با زیردریایی ها استفاده می کنند؛ همه می توانست به عنوان مظنون تولید این صدای ناشناخته در نظر گرفته شود. اما مساله به همین سادگی ها هم نیست. ویژگی های این صدای اسرارآمیز همیشه یکسان ظاهر نمی شود.
نکته عجیب اینکه بر اساس گزارش ها این صدا اغلب در سکوت ساعات پایانی شب شنیده می شود و همچنین در فضاهای سربسته، بلندتر از محیط های باز به گوش می رسد. این صدا اغلب یک تن ثابت نیست و حالتی شبیه به نوسان دارد. بر اساس مطالعات انجام شده یک سوم افراد درگیر با این صدا گزارش می کنند که صدا با حرکت مشخص سر به یک جهت خاص متوقف می شود. یکی از مشکلات روحی و روانی افراد پس از مواجهه با این پدیده این است که فرد متوجه می شود از شنیدن صدایی آزار می بیند که اطرافیانش حتی آن را نمی شنوند. معاینات پزشکی روی سلامتی گوش و ساختار شنوایی افراد در برخی مطالعات مورد بررسی قرار گرفته و از این رو تقریبا مسجل است که مشکل در گوش یا ساختار شنوایی این افراد نیست.
جستجوها در پی یافتن منابع احتمالی تولید این صداها در محیط اطراف نیز غالبا با شکست مواجه می شود. طبق برخی گزارش ها گاهی افراد نیمه شب ها شخصا به دنبال منبع صدا می گردند و حتی به توهم توطئه دچار می شوند و اظهار می کنند که شاید پای یک دسیسه بین المللی در میان است. البته عموما پس از گذشت چند سال افراد درگیر با این پدیده؛ میزان تهدید آمیز و یا آزاردهنده بودن آن را کمتر ارزیابی می کنند و به نوعی به آن عادت می کنند.
اولین گزارش های مربوط به این پدیده حتی به پیش از دهه ۷۰ باز می گردد و گویا حتی در رسانه های ملی انگلستان در دهه ۵۰ نیز بازتاب یافته بود. در آمریکا نخستین گزارش ها در نیومکزیکو به خصوص در سال ۱۹۸۹ طرح شد و مشخص شد دستکم ۲ درصد از ساکنان با این پدیده دست به گریبان بوده اند. نتیجه مطالعه منتشر شده در نشریه انجمن آکوستیک آمریکا نشان داد که Taos Hum نه محصول سر و صداهای محیطی است و نه به احتمال زیاد از یک منبع الکترومغناطیسی ناشی می شود. (اعتبار این مطالعه به لحاظ روش علمی مورد تایید نیست و لازم است الگوی استاندارد این پژوهش با دقت بررسی شود)
از دو ویژگی عجیب این پدیده یکی این است که معمولا یک روز پس از بازگشت فرد از یک سفر طولانی آغاز می شود و دیگر اینکه با حرکت سر در جهت مشخصی؛ ناپدید می شود. دلیل آن می تواند احتمالا تغییر شرایط بدن و عادت به فشار هوای متفاوت طی سفر باشد. ویلسون در مقاله ای با عنوان راز مردمانی که صدای hum را می شنوند در New Scientist سال ۱۹۷۹ این صداها را ناشی از عوامل محیطی می داند و از ارتعاشات حاصل از موج سطح دریاها گرفته تا جابجایی های جریانات عظیم هوا در ارتفاع ۱۵هزار متری؛ سر و صداهای صنعتی و یا توربین های گازی که ممکن است عامل به وجود آوردن این صدای اسرار آمیز باشند، سخن می گوید.
اینکه چرا برخی افراد قادر به شنیدن این صدا هستند و برخی دیگر نه؛ ظاهرا این پدیده را اسرار آمیز نمی کند. بسیاری از فرکانس های محیطی به واسطهء فاکتورهایی مانند «سن» ممکن است برای برخی قابل شنیدن باشند و برای سایرین غیرقابل شنیدن. مثلا ممکن است اگر بالای پنجاه سال سن داشته باشید این صدا

با فرکانس ۱۲ هزار هرتز را نشنوید و یا این صدا

با فرکانس ۱۹ هزار هرتز را تنها در صورتی بشنوید که کمتر از ۲۰ سال سن داشته باشید!

نتیجه مطالعات نشان می دهد که  Taos Hum هر چه باشد بر اثر امواج WLAN یا شبکه های موبایلی نیست دلیل آن هم واضح است. این پدیده سالها پیش از ظهور اینترنت و موبایل وجود داشته و گزارش می شده. این صدا هر چه باشد بر اثر مجاورت با رادارهای فرکانس بالا نیز به وجود نمی آید و در واقع در آنجا صحبت از پدیده دیگری است که به آن اصطلاحا microwave auditory effect می گویند. نتیجه مطالعه دیوید دمینگ نشان می دهد که پدیده Taos Hum نه صدای آکوستیک است و نه پدیده وزوز گوش. یک فرضیه آن است که این صدا مرتبط با یک موج الکترومغناطیسی است که تعدادی از مردم توانایی شنیدن و درک آن به شکل صوت را دارند. سیستم ناوبری LORAN یا هارپ HAARP یا حتی سیستم ناوبری ارتباطی هوایی TACAMO می تواند به عنوان گزینه های قابل بررسی مطرح باشد اما هنوز نتیجه نهایی و قطعی در دست نیست.

درباره نویسنده

عرفان کسرایی

کسرایی، عضو انجمن فلسفه علم آلمان و پژوهشگر مطالعات علم و فناوری در دانشگاه کاسل است
زمینه های پژوهشی او عبارتند از:
-فلسفه فیزیک؛ منطق مدلسازی در ریاضیات مهندسی
-ارتباطات علم و جامعه شناسی شبه علم در ایران
-تاریخ فیزیک مدرن در قرن بیستم

۲ دیدگاه

دیدگاه شما چیست