مصاحبه ها

دکتر قانعی از انستیتو پاستور می گوید

دکتر مصطفی قانعی - رئیس انستیتو پاستور ایران
نوشته شده توسط تیم تحریریه علمنا

در یکی از محله های قدیمی تهران ومیان شلوغی خیابان یک طرفه کارگر جنوبی،زیر تیغ سوزان آفتاب مهر، راهی موسسه ای شدیم به قدمت یک قرن!

انستیتو پاستور ایران

موسسه ای تحقیقاتی تولیدی و آموزشی که با هدف تامین بهداشت و سلامت جامعه در سال ۱۲۹۹ تاسیس شد.
در آن زمان ضرورت تاسیس موسسه ای علمی که بتواند در زمینه بیماری های واگیر فعالیت داشته و قادر به تولید برخی از واکسن ها باشد به شدت احساس می شد و بر همین اساس در تاریخ ۲۳ اکتبر ۱۹۱۹ میلادی (۱۲۹۸ شمسی) مذاکرات لازم بین هیات های ایرانی و فرانسوی در انستیتو پاستور پاریس صورت گرفت و در تاریخ ۲۰ ژانویه ۱۹۲۰ میلادی (۱۲۹۹ شمسی) قرارداد همکاری بین دو کشور به امضا رسید. از همان زمان فعالیت رسمی انستیتو پاستور ایران آغاز شد و این فعالیت به لحاظ کمی و کیفی تا به امروز در حال گسترش است.

چند اقدام اخیر

به منظور اطلاع از آخرین رخدادهای مربوط به این مجموعه، پس از گذراندن هفت خوان رستم حراست انستیتو، به سمت دفتر ریاست مجموعه رهسپار شدیم.
برای دیدن دکتر قانعی، رییس انستیتو پاستور از راهرویی گذشتیم که پاستور بزرگ دست به کمر زده و در ژستی منحصر به عکس های گذشته، ما را نظاره می کرد.
مصطفی قانعی رییس انستیتو پاستور و دبیر ستاد توسعه زیست فناوری معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، درباره آخرین دستاوردهای این مرکز به علمنا گفت:
آخرین اقدامی که در پاستور صورت گرفته می توان به تلاش برای نهایی کردن تولید آنتی سرم ضدمار و عقرب با فناوری های مورد تایید وزارت بهداشت اشاره کرد است که البته سیر تولید این محصول با اصول بسیار حرفه ای و کیفیت بالا همراه بوده است.
همچنین می توان به پروژه واکسن هاری انسانی که مراحل پایانی خود را طی می کند و یا تولید واکسن «ب ث ژ» دیونیزه که برای سرطان مثانه کاربرد دارد (این واکسن قبلا به صورت مایع وجود داشت که باید در یخچال نگه داری می شد به همین دلیل قابلیت صادراتی نداشت ولی در حال حاضر در پاستور به شکل واکسن تولید شده است) به عنوان برخی از اقدامات اخیر انستیتو اشاره کرد.

فلسفه پاستور ایران صادرات نیست

قانعی در خصوص صادرات محصولات پاستور به سایر کشورها گفت: موضوع و زیرساخت پاستور برای صادرات نیست یعنی میزان تولید پاستور برای رفع نیاز داخل کشور است.
به عقیده او وقتی حرف از صادرات می شود، زیرساخت های بسیار بزرگ نیز می طلبد که توانایی رقابت در بازار جهانی را داشته باشد.
البته قانعی صرف دارا بودن زیر ساخت های بزرگ را نیز لازمه فعالیت در حوزه صادرات نمی دانست و گفت: این زیر ساخت های بزرگ هم برای کشورهایی که جمعیت زیاد دارند با صرفه است، مانند هند و چین که چون مصرف کننده بزرگی هم هستند صادرات را نیز در برنامه دارند، اما شما شاهد هستید که در کل اروپا فقط یک واکسن ساز فعالیت می کند، نکته دیگر اینکه واکسن اصلا قیمت خاصی ندارد و کسی حریص برای صادرات آن نیست.
به عنوان مثال، واکسن هپاتیت ب توسط وزارت بهداشت از پاستور به قیمت ۱۰۰۰ تومان خریداری می شود؛ بنابراین نباید به واکسن به چشم یک بنگاه اقتصادی نگریست.
قانعی اشاره مقایسه ای بین اعتبار حوزه واکسن و دارو در سطح جهان هم کرد، قانعی: اگر به آمار و ارقام موجود در جهان هم نگاه کنید می بینید که اگر اعتباری معادل ۸۰۰ میلیارد دلار برای حوزه دارو باشد، تنها و فقط ۳۰ میلیارد دلار به واکسن اختصاص دارد، در نتیجه سهم واکسن در کل دنیا در تجارت دارو تقریبا ناچیز است.
حال این نکته مهم را هم باید لحاظ کنید که جایی مانند یونیسف که خریدهای عمده در این حوزه را انجام می دهد، در صدد خرید ارزان تر واکسن برای کشورهای آفریقایی است و همین قیمت پایین باعث شده بسیاری از کشورها در بخش تولید واکسن ورود پیدا نکنند.
در نتیجه باید بگوییم واکسن سازی در ایران برای تامین نیاز داخل کشور پایه گذاری شده است و گرنه نیاز به زیر ساخت عظیم است و سرمایه بزرگ هم می خواهد.

تحریم و پاستور

رییس استیتو پاستور در ادامه به تاثیر تحریم ها در روند فعالیت این موسسه نیز گفت: بطور قطع تحریم ها باعث شد ما از یک کشور تولید کننده تبدیل به یک کشور وارد کننده واکسن شویم.
اما این همه ماجرا نبود، چرا که با اقدامات ظالمانه حتی سلامت و حیات مردم را نیز به بازی می گرفتند و حتی در واردات نیز مشکلاتی را فراهم می کردند؛ مثلا وقتی واکسنی را خریداری می کردیم برای انتقال پول آن مشکل داشتیم.
و متاسفانه تحریم ها در مقطعی توانست کشور را با یک بحران در حوزه واکسن مواجه کند؛ این نشان دهنده روحیه جنایتکاری کسانی است که حتی به نوزادان نیز رحم نمی کردند و در حالی که از احتیاج ایران آگاه بودند -با شادی- امید داشتند که نسلی از ایران دچار کمبود واکسن شوند. که البته خوشبختانه با تدابیری که اندیشیده شد، بخشی از واکسن مورد نیاز کشور تامین شد؛ ولی در آن مقطع نه سازمان بهداشت جهانی، و نه حتی یونیسف به این موضوع اهمیتی نمی داد.
از دکتر قانعی خواستیم نمونه ای را بیان کند که گفت: نمونه های متعددی وجود دارد اما به عنوان مثال در فرآیند تولید واکسن «پولیو» که برای بررسی های اولیه و رعایت نکات بهداشتی ابتدا روی میمون آزمایش شود و بعد به انسان تزریق شود، با منع ورود میمون به کشور!! مداخله ایجاد کردند.
یا مثلا واکسن «هپاتیت» یا «ب ث ژ» ما را دچار مشکلات جدی کردند و خلاصه جایی باقی نماند که نتوانسته باشند با تحریم ها ایران را مورد آزار قرار بدهند.

پاستور و سیاست تولید واکسن

دکتر قانعی در خصوص سیاست تولید واکسن و دارو و اینکه آیا دارو هم در انستیتو تولید می شود یا خیر گفت: پاستور قرار بود تولید دارو و واکسن را در کنار هم داشته باشد، اما آنچه که در سال اخیر نهایی شد این مسئله بود که پاستور فقط در حوزه تولید واکسن ورود کند و چند داروی تولید شده در پاستور نیز اعلام شد که بخش های خصوصی می توانند از آن برای تولید و بازاریابی استفاده کنند؛ ولی واکسن در پاستور محدود خواهد شد.

احداث پارک فناوری پاستور

قانعی در ادامه گفت و گو نیز به احداث «پارک فناوری پاستور» اشاره کرد وگفت: هم اکنون در حال نهایی سازی امور مربوط به پارک فناوری پاستور هستیم که با پیگیری های به عمل آمده زمین آن نیز تهیه شده تا پس از فرآیند ساخت و آماده سازی، شرکت ها در آن مستقر و به فعالیت بپردازند.
شرکت هایی که در این پارک مستقر می گردند نیز صرفا روی محصول بیوتک پژوهش و تولید انجام می دهند.
آنطور که قانعی بیان کرد محل احداث این پارک در جاده کرج خواهد بود و قرار شده پاستور در حوزه های مرتبط دولتی فعالیت کند و در کنار آن (فقط در حوزه بیوتکنولوژی) اجازه استقرار به شرکت های دانش بنیان و دارویی را بدهد.
زمان پیش بینی شده برای اجرا و احداث این پروژه نیز ۵ سال در نظر گرفته شده است.
قانعی در پایان توضیح داد: اکنون بین ۱۳۰ تا ۱۴۰ عضو هیئت علمی از مجموع ۱۷ هزار اعضای هیئت علمی کشور در پاستور فعالیت می کنند. نکته بعدی این است که ۶۰ شرکت دانش بنیان متعلق به پاستور وجود دارد که این رقم ۱۰ درصد مجموع شرکت های دانش بنیان حوزه دارو را شامل می شود.

درباره نویسنده

تیم تحریریه علمنا

دیدگاه شما چیست