گزارش

پایان نهمین جشنواره نانو/ «یک تجربه موفق»

نشست خبری نهمین نمایشگاه فناوری نانو
نوشته شده توسط مریم اویسی

نهمین نمایشگاه فناوری های نانو که از ۱۴ مهر ماه در نمایشگاه بین المللی تهران دایر بود به کار خود پایان داد.
اهمیت این فناوری در کشور باتوجه به تاکیدات مقام معظم رهبری بر هیچ کس پوشیده نیست. به یاد داریم که رهبر انقلاب چندی پیش، پس از بازدید نمایشگاه دستاوردهای نانو، از نانو به عنوان «یک تجربه موفق» یاد کردند و فرمودند:

خوشبختانه مسئله‌ى فنّاورى نانو یک تجربه‌ى موفّقى است براى کشور ما؛ و نشان‌دهنده‌ى این است که وقتى یک مجموعه‌ى علاقه‌مند و دلسوز و بامعرفت به کار متمرکز میشوند بر روى یک نقطه‌ى خاصّى و کار را با برنامه پیش میبرند، پیشرفتهاى محسوس و جهش‌وارى در آن کار به‌وجود مى‌آید. پیشرفت کار فنّاورى نانو در واقع براى ما علاوه بر اینکه خودش ارزش دارد، از این جهت هم که یک نمونه‌اى است که ما بتوانیم در همه‌ى کارهاى کشور از این نمونه تبعیّت کنیم و آن را معیار قرار بدهیم، براى ما ارزش دارد. ما تقریباً ده‌سال پیش با مجموعه‌ى ستاد نانو یک ملاقاتى داشتیم؛ گزارشى به من دادند و موضوع نانو را براى ما تشریح کردند؛ مشغول شدند و پیشرفت کردند. امروز خوشبختانه مى‌بینیم ما در این مقوله‌ى علمى و تحقیقى جهش به‌وجود آمده؛ یعنى کار به‌صورت جهشى پیش رفت.

ستاد نانو معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری با شنیدن این سخنان مشفقانه و مشوقانه رهبری،جان تازه ای گرفت و تلاش خود را دو چندان کرد تا جایی که در نمایشگاه امسال ۷۲ شرکت تولید کننده محصولات و تجهیزات، ۱۷ مرکز دانشگاهی و پژوهشی، پارک علم وفناوری و مرکز رشد و ۹ مرکز آزمایشگاهی،۶ نهاد ترویجی؛۱۲ شرکت خارجی (۵ شرکت تایوانی، ۶ شرکت کره ای و ۱ شرکت از روسیه) حضور داشتند.
سورنا ستاری معاون علمی فناوری رییس جمهور در مراسم افتتاحیه این نمایشگاه، گردش مالی در حوزه نانو را ۳۱۰ میلیارد تومان ارزیابی کرد و گفت: با تلاش‌های صورت گرفته در حال حاضر نیروهای انسانی زیادی در این حوزه تربیت شده و ۱۶۰ شرکت در حوزه نانو تاسیس شد که فروش محصولات آنها بالغ بر ۳۱۰ میلیارد تومان است ما دیگر نگران خروج نیروهای انسانی از کشور نیستیم؛ چراکه سرمایه‌گذاری‌های خوبی در این حوزه صورت گرفته که از جمله آن می‌توان به ایجاد شبکه آزمایشگاهی اشاره کرد که در آن شش هزار دستگاه آزمایشگاهی به محققان خدمات ارائه می‌دهد.

همچنین، ستاری تاکید زیادی به از پیش رو برداشتن آلمان ، رقیب بعدی ایران در نانو دارد.

اما مهمان ویژه مراسم افتتاحیه نمایشگاه نانو، پس از بازدید نمایشگاه، واکنش جالبی از خود نشان داد.
اسحاق جهانگیری، معاون اول زییس جمهور در صفحه اینستاگرام خود نوشت: «پیشرفت ایران در حوزه علوم و فناوری‌های نوین روندی رو به رشد داشته، به گونه‌ای که تحسین مراکز علمی دنیا را برانگیخته است. عصر امروز برای افتتاح نهمین جشنواره فناوری نانو به محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران رفتم. به خاطر دارم سال‌ها پیش وقتی نخستین جلسه ستاد نانو تشکیل شد، برخی تصور می‌کردند که این اقدام نوعی حرکت نمایشی است. اما امروز جوانان پرانگیزه کشورمان روزانه بیش از بیست مقاله علمی در حوزه نانو تولید می‌کنند و بیش‌از سی هزار نفر در رشته‌های مرتبط با این حوزه علمی پیشرو و پیشبرنده تربیت شده‌اند تا چشم‌اندازی روشن پیش روی کشور در این بخش به‌ویژه در زمینه تولید ثروت و ایجاد اشتغال قرار دهد.»

سعید سرکار دبیر ستاد توسعه فناوری نانو، درباره این ستاد گفت: در حال حاضر ۳۰ هزار نیروی متخصص در دوره‌های کارشناسی ارشد و دکتری تربیت شده است ضمن آن که ۶۵ دانشگاه در دوره‌های کارشناسی نانو فناوری و ۲۰ دانشگاه در دوره‌های دکتری دانشجو می پذیرند در سال ۲۰۰۱ تنها ده مقاله از سوی محققان کشور تولید شد ولی در حال حاضر روزی بیست مقاله در این زمینه تولید می شود.
سرکار رتبه جهانی ایران در این زمینه را ششم عنوان کرد و گفت‌:‌ ایران پس از کشورهای چین، آمریکا، هند، کره جنوبی و آلمان قرار دارد. علی رغم مشکلات موجود در حال حاضر ۱۴۰ تجهیزات پیشرفته از سوی ۴۰شرکت تولید می‌شود از جمله آن که ۳۳۰ محصول مبتنی بر نانو به بازار ارائه شده و به ۱۵ کشور دنیا صادر می‌شود همچنین در حال حاضر دارویی با فناوری نانو تولید می‌شود که هر ویال آن حدود آن ۴۰ دلار است که خرید نمونه خارجی آن برای ما ۸۰۰ دلار هزینه دارد.
به گفته سرکار، در حال حاضر ۱۶شرکت در حوزه صنعتی، ۱۸ شرکت در حوزه کشاورزی و ۸ شرکت در حوزه های نفتی مرتبط با فعالیت‌های نانو فعال هستند. وی همچنین،خبرداد: برنامه کشش بازار و ایجاد اقتصاد تهاجمی در دستور کار دولت قرار گرفته است.

حضور چهرها یک رخداد مثبت این دوره

یکی از اتفاقات مثبتی که در نمایشگاه های اخیر معاونت علمی و فناوری رییس جمهور به وجود آمده حضور چهره های سیاسی و اقتصادی در بازدید از این نمایشگاه است
پور محمدی وزیر دادگستری، سردار حاجی زاده فرمانده نیروی هوافضای سپاه باحضور در این نمایشگاه، از نزدیک با دستاوردهای نانو آشنا شدند.
همچنین برگزاری نشست سفرای ۳۱ کشور با حضور معاون علمی وفناوری رییس جمهور و معاون اروپایی و آمریکایی وزارت امورخارجه می تواند نقطه عطفی باشد برای تلفیق شدن علم و پژوهش با ارتباطات بین المللی.
مسلما افزایش تعاملات بین المللی، نقش مهمی در تجاری سازی محصولات و ایجاد بازارهای خارجی برای فناوری و تکنولوژی های داخلی دارد.
این نکته را فراموش نکنیم که ایران در نانو جایگاه نسبتا خوبی را بین کشورهای جهان کسب کرده و چشم بسیاری از کشورها به ماست.کشورهایی که تازه معنای نانو را فهمیدند و حالا از ایران مدد می طلبند تا بتوانند در این عرصه سری میان سرها درآورند.
علاوه براین، نگاه ایران به این فناوری، نگاهی متعالی و روبه رشد است و با رایزنی و تبادل اطلاعات با کشورهای دیگر، می توانیم بخشی از بازار جهانی را از آن خود کنیم.
چنانکه، پیش از این با صادرات تجهیزات و فناوری دستگاه نانو الیاف به کشور کره جنوبی، ایران توانست در قد و قامت نامش ظاهر شود.
نشست سفرای کشورهای خارجی باحضور تخت روانچی نماینده ای از وزارت امور خارجه شکل رسمی تری به خود گرفت. تخت روانچی در این نشست گفت: دولت جمهوری اسلامی ایران نیز توجه ویژه‌ای به حوزه علم و فناوری دارد واز سوی دیگر علم و فناوری در کشور رو به رشد است و باید با تلاش دولت روند شتاب توسعه علمی کشور سرعت بیشتر به خود بگیرد دوران تحریم به سر آمده است و می‌ توانیم در جهت پیشرفت علم و توسعه زندگی بشریت تلاش کنیم، جمهوری اسلامی ایران می‌تواند در زمینه‌های مختلف علم وفناوری فعالیت کند.
تخت روانچی تاکید کرد: نمایندگی‌های ایران در خارج از کشور در حوزه‌های تبادلات علمی و فناوری فعال شده است. با کشورهای مختلفی که اسنادی به امضا می‌رسد در آن بر همکاری‌های علمی وفناوری تاکید می‌شود به گونه‌ای که با برخی از کشورها کمسیون‌های مشترک با دانشگاهها و کارگروه‌هایی در حوزه‌های علمی و فناوری ایجاد کرده‌ایم علاوه بر آن برای جذب و انتقال دانش فنی مورد نیاز کشور تلاش خواهد شد ضمن آنکه در ارتباطات اقتصادی با کشورها یک بعد فعالیت‌ ما انتقال فناوری خواهد بود.
تخت روانچی با اشاره به برخی از دستاوردهای علمی کشور و قابلیت صدور آنها به سایر کشورها، بیان کرد: وزارت امور خارجه نیز تلاش می‌کند تا زمینه مناسبی برای صدور محصولات دانش بنیان فراهم کند ‌ پیام ما این است که این وزارتخانه از فعالیت‌های علمی و تحقیقاتی دانشگاه‌ها و موسسات پژوهشی حمایت می‌کند چرا که تصور ما بر این است که این فعالیتی است که به نفع ما و به نفع جامعه بشری خواهد بود.
برنامه های جانبی نمایشگاه نظیر مجمع سالانه کانون برگزیدگان باشگاه نانو، نشست کنسرسیوم برند مشترک منسوجات نانویی،نشست تخصصی کشاورزی، کارگاه آموزشی ایمنی، بهداشت ومدیریت پسماند نانو،نشست مدیران کارگزار تجاری سازی برگزار شد.
نهادهای ترویجی دانش‌آموزی، دانشجویی، انجمن‌ها و تشکل‌های علمی و دانشجویی، انجمن‌ها و تشکل‌های دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و تمام نهادهایی که در راستای توسعه فناوری نانو فعالیت می‌کنند، در نهمین نمایشگاه فناوری نانو حضور داشتند همچنین صندوق‌های اعطای تسهیلات برای توسعه فناوری نانو، شرکت‌های تولیدکننده محصولات نانویی و محصولات صنعتی در نمایشگاه امسال دارای غرفه بودند.

تور علم و فناوری

تور علم وفناوری نیز یکی از جاذبه های نمایشگاه نانو امسال بود. مهدی رحمانی، مدیر اجرایی مسابقه ملی فناوری نانو درباره این تور به خبرنگار علمنا گفت: امسال با توجه به منویات مقام معظم رهبری در خصوص بازدید گروهی و دانشگاهی؛ کارگروه ترویج ستاد توسعه فناوری نانو که از سال ۹۰ همزمان با سومین نمایشگاه نانو، برگزاری بازدیدهای گروهی و دانشجویی را در دستور کار خود قرار داده بود، حمایت های خود را ازاین مسئله، باعزم جدی تری دنبال کرد.
رحمانی ادامه داد: در نمایشگاه امسال توانستیم بالغ بر ۲ هزار دانشجو را ازسراسر کشور و در مدت ۴ روز نمایشگاه پذیرا باشیم.علاوه بر آموزش های فناوری نانو، توضیحاتی راجع به غرفه های موجود و توانمندی و ظرفیت های نانویی کشور، به دانشجویان و اساتید ارائه دهیم و بسته های آموزشی در اختیار علاقمندان قرار گرفت تا بتوانیم جریان نیروی انسانی تاکید شده توسط مقام معظم رهبری را تامین وتضمین کنیم.البته، تمامی برنامه ها برای علاقمندان رایگان انجام شده و باهمکاری دانشگاه ها و انجمن های علمی این کار صورت گرفت.
صندوق توسعه فناوری نانو، یکی دیگر از غرفه ها بود و همانطور که از نامش پیداست برای کمک به محققان و پژوهشگران به نمایشگاه آمده است اعلایی کارشناس صندوق درباره عملکرد صندوق به علمنا توضیح داد: صندوق ما کارگزار ستاد نانو ومعاونت علمی وفناوری رییس جمهوراست در این صندوق، افراد یا شرکت هایی که دارای طرح و پایان نامه نانویی هستند ، مورد حمایت قرار می گیرند.افراد حقیقی و حقوقی می توانند طرح های خود را به ستاد نانو معرفی کنند و پس از تایید توسط ستاد، بسته به نوع طرح ، تسهیلات تعیین و به صندوق ابلاغ می شود تا اگر احتیاج به قرارداد یا تضمین باشد، این کار توسط صندوق انجام شود.
اعلایی با تاکید براینکه میزان حمایت صندوق توسعه فناوری نانو، سقف ندارد؛ گفت:میزان اعتبار و بودجه تخصیص داده شده به طرح ها، سقف و حداقل و حداکثر ندارد و اگر طرحی هایتک باشد مسلما از تسهیلات بیشتری برخوردار است این صندوق از سال ۹۰ تاسیس شده و به عنوان کارگزاری با تامین بودجه توسط ستاد نانو معاونت علمی به طرح های نانویی تسهیلات ارائه می دهد.

پای صحبت برخی شرکت کنندگان

حالا که گشتی در نمایشگاه نانو زدیم، بد نیست از اوضاع تنها صادر کننده دستگاه نانو الیاف به کره جنوبی آگاه شویم.
عینکی، از شرکت فناوران نانو مقیاس درگفت وگو با خبرنگار علمنا توضیح داد: شرکت فناوران نانو مقیاس از سال ۸۱ شروع به کار کرد وایده این شرکت از پایان نامه ارشد ودکترا به وجود آمده است که پس ازآن این مجموعه شکل گرفت.در ابتدا تولیدات دستگاه ها در حد آزمایشگاهی بود اما کم کم به اشل صنعتی رسید و با پیشرفت تکنولوژی به مرحله صادرات رسیدیم و توانستیم دستگاه صنعتی را تجاری سازی کنیم.
وی با اشاره به اینکه شرکت فناوران نانو مقیاس تولید کننده تجهیزات نانو الیاف است، ادامه داد: خوشبختانه توانستیم با کیفیت برتر و با ۴/۱ قیمت ، خط تولید، آموزش، تجهیزات و همه الزامات را به کره جنوبی صادر کنیم.با کشورهایی نظیر هند، آلمان و نیجریه نیز مذاکراتی داشتیم و هدف بعدی ما کشور هند می باشد.ازمزایای این دستگاه می توان به تولید ماسک نانو اشاره کرد چرا که در شهرهایی مثل تهران و اهواز ماسک های معمولی پاسخگو نیستند و ماسک های نانو فیلتراسیون را بالا می برد.این شرکت، همکاری در بحث فیلتر خودرو،ماشین های سنگین با شرکت بهران فیلترنیز داشته است و درباره فیلتر هوا،تصفیه هوای خانگی و تصفیه آب نیز تحقیقات گسترده ای را شروع کرده ایم.
در ادامه نیز با پژمان شریف،کارشناس کالیبراسیون و پشتیبانی شرکت طیف سنج پیشرو پژوهش هم صحبت شدیم.
شریف در گفت وگو با علمنا توضیح داد: این شرکت برای محصولات مربوط به طیف سنج است و از سال ۹۲ کار خودرا آغاز کرده است و توانسته فروش خوبی داشته باشد این دانشگاه تعامل زیادی با دانشگاه های سرشناس داشته است و دستگاه های ما توسط دانشگاههای نظیر شریف،بهشتی،صنعتی اصفهان،چمران اهواز و مشهد خریداری می شود.
وی توضیح داد: ما به حمایت های بیشتری نیازداریم ودر حال ارتباط با شرکت های بازرگانی هستیم .البته معاونت علمی حمایت هایی داشته و همین دستگاه های شرکت ما در نمایشگاه تجهیزات آزمایشگاهی ساخت ایران با یارانه به دانشگاه ها فروخته شد و معاونت علمی برای دانشگاه ها تا ۵۰ درصد سوبسید در نظر گرفت تا از تولیدات شرکتمان خرید کنند.
اما در کنار شرکت های دانش بنیان، غرفه هایی حضور داشتند که ازدستاوردهای نانویی در محصولات خود استفاده می کنند.
اگر گذرتان به مترو و اتوبوس بیفتد دستفروشانی را می بینید که جوراب های نانویی را باقیمت مناسب به شما عرضه می کنند و آنقدر تبلیغات با آب وتاب خودرا تکرار می کنند که شاید برای خرید وسوسه شوید!
تولیدی جوراب پا آرا یکی از غرفه های تولید پوشاک نانویی است که به نظر از غرفه های شلوغ نمایشگاه به حساب می آمد.
فرهادی، مدیر تولیدی جوراب پاآرا گفت:این تولیدی جوراب با ۲۵ سال سابقه در حال فعالیت است درست از زمانی که بحث الیاف نانو مطرح شد تولیدی مانیز در آن ورود پیداکرد وحتی توانستیم محصولات خود را تا لباس و زیر پوش افزایش دهیم و خوشبختانه استقبال مردم از این تولیدات خوب بوده است.
وی ادامه داد: قیمت محصولات نانویی اختلاف چندانی با محصولات معمولی ندارد ولی مزایای بیشتری مثل ضدعفونی بودن و ایجاد محیط ایزوله برای پا دارد در حال حاضر مردم تمایل بیشتری به استفاده از این نوع محصول دارند.
نمایشگاه فناوری نانو امسال با سال گذشته تفاوت های محسوسی پیدا کرده است.برنامه های هدفمندی نظیر نشست با سفرای کشورهای خارجی، حضور معاون اول رییس جمهور و اعلام این خبر که نانو و ترویج آن در دستور کار دولت قرار گرفته، همه و همه نشان دهنده این امر است که تلاش ۸ دوره ای ستاد نانو در نهمین نمایشگاه به بار نشسته و این ستاد توانسته تا حدودی توجه مسئولان درگیر مسائل اقتصادی و سیاسی را به خود جلب کند.
آنچه کشور ما نیاز دارد تنها حضور فعال پژوهشگران و محققین نیست؛ چرا که این افراد در تجاری سازی و معرفی محصولات و تکنولوژی و فناوری داخلی به خارج از کشور مهارت چندانی ندارند و اینجاست که دست همدلی، مشارکت و کارتیمی به سمت دولتمردان و اقتصاددانان دراز می شود
بی تردید، سرنخ همکاری و تعاملات بین المللی از همین نمایشگاه هاست وامیدواریم بادبادک نمایش فناوری های کشور آنقدر اوج بگیرد که ایران جزء جداناشدنی و غیر قابل انکار در سپهر علم و پژوهش، شود.

درباره نویسنده

مریم اویسی

دیدگاه شما چیست