مصاحبه ها

اختصاصی علمنا: جزئیات هفته پژوهش ۹۵ از زبان دکتر بختیاری

مصاحبه اختصاصی علمنا با دکتر جلال بختیاری
نوشته شده توسط تیم تحریریه علمنا

یکی از اساسی‌ترین نیازها برای رسیدن به پیشرفت و توسعه همه جانبه یک کشور پژوهش می باشد. چرا که قدرت و استقلال هر کشوری بر پژوهش و تولید علم استوار است به همین دلیل است که می گویند نوع و سطح فعالیت‌های پژوهشی یکی از شاخص‌های اصلی توسعه و پیشرفت محسوب می‌شود.
پیشرفت و توسعه، ارتباط مستقیمی با تحقیقات علمی دارد اگر نمودار پیشرفت کشورهای مختلف را کنکاش کنیم به این نتیجه می رسیم که رشد و توسعه کشورهای پیشرفته، نتیجه سرمایه‌گذاری آنها در بخش پژوهش است و حجم وسیع پژوهش‌های علمی در کشورهای توسعه یافته صنعتی گویای این واقعیت است.
۲۵ آذرماه در تقویم جمهوری اسلامی به عنوان “روز پژوهش” نامگذاری شده است و “هفته پژوهش” نیز از همین روز آغاز می شود.
امسال نیز ، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برنامه های مدونی برای استفاده هر چه بیشتر و در خور این موضوع ملی ترتیب داده است.
به همین بهانه به سراغ دکتر جلال بختیاری، مدیر کل دفتر حمایت و پشتیبانی امور پژوهشی و فناوری و دبیر ستاد ملی هفته پژوهش و فناوری وزارت علوم رفتیم و از وی در خصوص برنامه های “هفته پژوهش و فناوری ۹۵” پرسیدیم.
دکتر بختیاری خبرهای خوبی از برگزاری هفته پژوهش در سراسر کشور ارائه داد و گفت: امسال تلاش شده که درتمام هدف گذاری های این هفته (نظیر تعداد شرکت کنندگان، محصولات ارائه شده و…) نسبت به سال گذشته شاهد رشد ۲۰ درصدی باشیم؛ البته این رشد در برخی زمینه ها حتی به ۵۰ یا ۱۰۰ درصد هم رسیده است.
امسال برای اولین بار است که پژوهشگران برتر از کشورهای آسیایی، اروپایی و دانشمندان بین المللی در این هفته حضور خواهند داشت و به صورت جداگانه غرفه ای در نمایشگاه هفته پژوهش و فناوری دارند و می توانند به رقابت بپردازند.
البته باید توضیح دهم که شرکت های خارجی، برای حضور در این نمایشگاه باید با شرکت آلمانی “دی داکتا” هماهنگ شوند چراکه وزارت علوم ، حضور شرکت های خارجی را با برون سپاری انجام می دهد.
بختیاری درباره برنامه های بخش داخلی توضیح داد: امسال روند برنامه ها را به سمت فناوری افزایش دادیم و ۷۵ درصد برنامه های هفته پژوهش و فناوری مربوط به فناوری های جدید است؛ چرا که معتقدیم باید به بحث فناوری توجه بیشتری شود.
به همین دلیل سامانه TRL را ۷۰ درصد ارتقا دادیم و این سامانه که در سال گذشته فقط به دانشگاه ها ارائه می شد امسال علاوه بر دانشگاه ها، دستگاه ها نیز می توانند تی آر ال(TRL) دریافت کنند.
تی آر ال در حقیقت محصولات دانش بنیان را از حیث میزان آمادگی ورود به بازار و عقد قرارداد مورد ارزیابی قرار می دهد و نمره ای از ۱ تا ۹ به آن می دهد؛ و محصولی که آماده تجاری سازی باشد نمره ۹ را از این سامانه دریافت می کند. کسانی که درخواست خود را در این سامانه ثبت می کنند گواهی اخذ می کنند و در سامانه طرح ها داوری شده و طرح های دارای نمره ۶ به بالا می توانند در نمایشگاه هفته پژوهش و فناوری غرفه داشته باشند و به تجاری سازی برسند.
مدیر کل دفتر حمایت و پشتیبانی امور پژوهشی و فناوری وزارت علوم در ادامه بیان داشت: امسال تصمیم داریم که نیازهای پژوهشی و تحقیقاتی دستگاه ها در داخل غرفه ها به نمایش گذاشته شود تا اساتید و دانشجویان بتوانند این نیازها را به بحث و چالش بکشند تا جایی که حتی بتوانیم موضوعات را به قرارداد هم برسانیم.
هفته پژوهش امسال شاهد چندین جشنواره خواهد بود که جشنواره دانش آموزی در سه مقطع ابتدایی، متوسطه اول و دوم با مسابقاتی که توسط وزارت آموزش و پروش برای معرفی دانش آموز پژوهشگر تدارک دیده شده است، برگزار می شود. این جشنواره در سطح ملی برگزار می شود و به ۷ نفر از برگزیدگان در سه مقطع جوایزی اهدا می شود، البته فراخوان این جشنواره در سطح کشور اعلام شده و هم اکنون در حال اجراست.
جشنواره استارتاپ های دانشگاهی یا ایده های برتر در سطح دانشجویان سراسر کشور که به همکاری و همت پارک علم وفناوری یزد برگزار می گردد، دیگر جشنواره ای خواهد بود که در سراسر کشور فراخوان آن داده شده و کسانی که طرح های خوبی دارند می توانند در آن شرکت کنند.
طرح های برگزیده در این جشنواره مشمول تسهیلات خاص خواهند شد.
لازم به ذکر است که سال گذشته ۲۵۰۰ طرح به این جشنواره ارسال شد که پس از پالایش طرح ها در چند نوبت توسط داوران در نهایت از ۱۰ طرح برتر حمایت کامل صورت گرفت. برای امسال هم امیدواریم شاهد ارائه ۵۰۰۰ طرح در بخش دانشجویی، دکترا و اساتید در قالب ایده های برتر باشیم.
دکتر بختیاری در خصوص جشنواره پژوهشگران و فناوران برتر نیز گفت: این جشنواره مخصوص اساتید، دانشگاهیان و دستگاههایی که کار پژوهشی و فناوری می کنند می باشد.
این جشنواره هم یک رویداد ملی محسوب می شود و حداکثر ۲۰۰ پژوهشگر و فناور توسط دانشگاه ها و دستگاه های مربوطه به وزارت علوم معرفی می شوند که از بین آنها حداکثر ۲۰ نفر در روز ۲۵ آذرماه پس از داوری مورد تقدیر قرار می گیرند.
با برنامه ریزی های صورت گرفته، هفته پژوهش امسال، تمایل و روند ملی شدن دارد و با وزارتخانه هایی چون وزارت صنعت، کشاورزی، نیرو ،ارتباطات، دفاع، نفت وآموزش و پرورش همکاری داریم. همچنین دستگاههایی نظیر شهرداری، نیروی انتظامی وجهاد دانشگاهی هم کمک های ارزنده ای خواهند داشت.
بختیاری در پاسخ به اینکه چرا معاونت علمی و فناوری حضور فعالی در هفته پژوهش ندارد؛ گفت: معاونت علمی در این هفته همراهی هایی دارد ولی عملا چون نمایشگاه های دیگری را برگزار می کنند، نقش پررنگی در هفته پژوهش ندارد.
البته در کل معاونت علمی، به عنوان یک مجموعه پشتیبانی کننده از پژوهش و فناوری محسوب می گردد و سال گذشته نیز کمک مالی به فرآیند اجرایی هفته پژوهش نمودند و ما تقاضا برای حضورشان در سال جاری را نیز اعلام کردیم.
بختیاری درادامه توضیحات پیرامون برنامه های هفته پژوهش و فناوری گفت: سمینار سراسری انجمن های علمی کشور نیز در هفته پژوهش برگزار می شود که از آنها می توان به سمینار بتن، نفت، انرژی و … اشاره کرد.
علاوه بر این وزارت علوم از طرح های ملی در حال پیشرفت در قالب کاریکاتور، تئاتر و… در غرفه ای خاص رونمایی و این طرح ها را به عموم شرکت کنندگان معرفی می نماید.
مدیر کل دفتر حمایت و پشتیبانی امور پژوهشی و فناوری وزارت علوم درباره نقاط ضعف برگزاری هفته پژوهش در سال گذشته گفت: دولت و رییس محترم جمهور به همه زمینه ها بها می دهد و این جای خوشحالی است ولی متاسفانه در زمینه پژوهش آنچنان که باید اهمیت نمی دهند و ما معتقدیم موضوع پژوهش و فناوری اهمیت بیشتری را می طلبد و به نظرمن، تنها ضعف موجود همین است که توجه زیادی به پژوهش در کشور نمی شود و جالب تر اینکه به روز پژوهش و فناوری نسبت به روزهای دیگر در تقویم هم کمتر توجه می شود، در حالیکه بخش پژوهشی هر وزارتخانه ای مغز آن وزارتخانه محسوب میشود و معاونت پژوهشی با آنکه جایگاهی خاص دارد در این خصوص دارد ولی توجه کافی به آن نمی شود.
اکنون هم یکی از ضعف های موجود، کمبود بودجه پژوهشی است. چنانکه مقام معظم رهبری بارها موکداً تاکید زیادی بر پژوهش داشتند و فرمودند که سه درصد از بودجه ملی کشور (GDP ) را برای پژوهش اختصاص بدهند ولی تا کنون این دستور عملی نشده است.
باید بدانیم اگر به پژوهش توجه نشود ما روز به روز ضعیف تر می شویم.
یکی از راههای جلوگیری از این مشکلات این است که رییس محترم جمهور اعلام کند. شخصا برای هفته پژوهش شرکت می نمایند و به رفع مشکلات می پردازند و تمامی مسائل پژوهش و فناوری را شخصاً رصد و نظارت می کنند و لزوماً با طرح سوالاتی انتقادات خود را برای ارتقاء پژوهش مطرح می نمایند. درحال حاضر و با این بودجه اندک، همین کاری که در هفته پژوهش و فناوری و کل پژوهش در کشور انجام می شود شق القمر است!
بختیاری در پاسخ به این سوال که به عملکرد خود چه امتیازی می دهید،گفت: باید یک شخص بی طرف تمامی حوزه ها را بررسی و نمره واقعی دهد. در هرحال ما در دولت تدبیر و امید توانستیم برون سپاری را در سال ۹۳ و ۹۴ برای هفته پژوهش انجام دهیم و مطمئنا امسال هفته پژوهش بهتری خواهیم داشت. در کل نمره کمتر از ۲۰ به تلاش های مفید انجام شده با وجود مشکلات فراوان منطقی نیست و واقعا ما کارشایسته ای در دولت تدبیر و امید انجام دادیم.
بعید می دانم کسی بتواند نمره ای کمتر از ۲۰ هم به عملکرد سه سال گذشته بدهد چرا که واقعا وقت و انرژی زیادی برای بهبود و توسعه هفته پژوهش و فناوری گذاشته شده. بطوریکه تا پیش از این دانشگاه ها برای حضور در نمایشگاه هفته پژوهش و فناوری تمایلی نداشتند اما در حال حاضر دانشگاه های بزرگ سراسر کشور خودشان به صورت مشتاقانه به سمت حضور فعال می آیند تا در این هفته حضور داشته باشند.

درباره نویسنده

تیم تحریریه علمنا

دیدگاه شما چیست