فلسفه و تاریخ علم

پرداخت رشوه برای دستکاری در نتایج پژوهش

رشوه
نوشته شده توسط عرفان کسرایی

پیشرفت علوم و فناوری زمانی که به سرمایه گذار نیاز دارد ناخواسته وارد فاز جدیدی  می شود که با روح دانش سازگاری ندارد. علم؛ قرار است روشی مستقل برای فهم و توضیح جهان باشد و فارغ از جهت گیری بتواند نتایجی درباره ساختار جهان به ما بدهد. نتایج علمی باید قاعدتا صرف نظر از  اینکه خوشایند ما باشد یا نه منتشر شوند. مثلا یک سرمایه گذار نباید بتواند با کمک مالی چند میلیون دلار؛  دانشمندان را بخرد و نتایج پژوهش های ناسا را دستکاری کند. دلیل جعل نتایج علمی صرفا پول وانگیزه مالی نیست. مثلا در ماجرای دانشمند مشهور کره جنوبی؛ دکتر هوانگ وو سوک که نتایج پژوهش ساختگی خود را در نشریه ساینس هم منتشر کرده بود ؛ انگیزه اصلی شهرت بوده است. چنین رفتارهایی که ناقض استانداردهای رفتار علمی و اخلاقی در پژوهش علمی است را در ادبیات متداول سوء رفتار علمی Scientific misconduct می نامیم.
گزارش چند روز پیش وبسایت بیزنس اینسایدر Business Insider این بار یک پرونده ارتشاء کلاهبرداری و جعل بزرگ در تاریخ علم را افشا کرد که حتی  باور آن نیز فراتر از حد تصور است. طبق این گزارش ؛  صاحبان صنایع قند و شکر آمریکا حد فاصل سالهای دهه ۵۰ و ۶۰ میلادی به تعدادی از دانشمندان برای دستکاری نتایج رشوه داده اند. سرمایه داران ذینفع در صنایع قند و شکر به پژوهشگران وعده داده بودند اگر در مقالات منتشر شده نقش مخرب قند و شکر در وضع سلامت انسان را کمرنگ جلوه داده و به جای آن بیشتر روی چربی و کلسترول تاکید کنند رشوه خوبی دریافت خواهند کرد. به عبارت دیگر از پژوهشگران خواسته شده بود نتایج مطالعات رو به نحوی نشان دهند که بزرگترین خطر در تغذیه انسان چربی و کلسترول است و نه مصرف قند و شکر.
کریستین کرنز؛ لاورا اشمیت و استانتون گلانتز که در روز ۲۲ شهریور ماه نتایج این  پرونده تاریخی  را در نشریه JAMA منتشر کردند به این موضوع اشاره کرده اند که چطور بنیاد تحقیقات شکر (Sugar Research Foundation (SRF در سالهای ۵۰ تا ۶۰ میلادی با پرداخت ۵۰ هزار دلار رشوه به نویسندگان یک مقاله سعی در القای این موضوع داشته که کلسترول عامل بروز بیماری های قلبی است و نه قند و شکر. بر اساس این مطالعه که  در آن زمان در New England Journal of Medicine منتشر شده بود و  اثر آن تا دهه ها بر فرهنگ تغذیه ای بر جا ماند ؛ رژیم غذایی کم چربی به عنوان رژیم غذایی سالم ترویج شد و از نقش شکر تقریبا صرف نظر شد. این جهت دهی به افکار عمومی باعث شد کلسترول به عنوان تنها عامل بیماری های قلبی شناخته شود و حتی دیدگاه جامعه علمی نیز تا مدت ها از این دیدگاه حمایت می کرد. فاجعه بار تر از همه اینکه یکی از این پژوهشگران در آن زمان رییس دپارتمان تغذیه سالم هاروارد بود و البته عضو وقت هیات مدیره انجمن تحقیقات شکر.
پس از رونق رژیم غذایی کم چربی در آمریکا ؛ صنایع قند و شکر سود کلانی به جیب زدند و شکر؛ که اینک نشان داده شده بود بی خطر است؛ به عنوان جایگزینی  جذاب برای  چربی  در صنایع غذایی به کار گرفته شد. روی تاریک داستان اینجاست که تغییر فرهنگ تغذیه ای که دیگر جا افتاده و بازگشت آن به وضع سابق به سادگی ممکن نیست. در حال حاضر مصرف قند و شکر آمریکایی ها در مقایسه با گذشته به میزان ۳۰ درصد افزایش یافته است. کام انجمن تحقیقات شکر آمریکا SRF البته از بازگشایی پرونده ۶۰ سال پیش قند و شکر ؛ تلخ شد و با زیر سوال بردن هدف انتشار این گزارش بر این نکته تکیه کرد که شکر تنها عامل بروز مشکلات قلبی نیست.

درباره نویسنده

عرفان کسرایی

کسرایی، عضو انجمن فلسفه علم آلمان و پژوهشگر مطالعات علم و فناوری در دانشگاه کاسل است
زمینه های پژوهشی او عبارتند از:
-فلسفه فیزیک؛ منطق مدلسازی در ریاضیات مهندسی
-ارتباطات علم و جامعه شناسی شبه علم در ایران
-تاریخ فیزیک مدرن در قرن بیستم

دیدگاه شما چیست