فضا و نجوم کاشی

۱۰ سال از پرواز انوشه گذشت…

انوشه انصاری
نوشته شده توسط محمدرضا رضایی

سن و سال زیادی نداشت. دخترک نوجوان در ایوان خانه‌اش در گوشه‌ای از شهر مشهد، در خلوت خود به ستارگان نگاه می‌کرد و همزمان با آن رویاهای خود را شکل می‌داد. خیال‌پردازی می‌کرد؛ پاسخ چشمک ستارگان را می‌داد! و شاید خود او و نزدیکانش نیز فکر نمی‌کردند که این رویاها روزی تحقق پیدا کند و الهام‌بخش میلیون‌ها نفر در سراسر جهان شود. امروز ۱۰ سال از پرواز تاریخی انوشه انصاری، نخستین بانوی گردشگر فضایی به ایستگاه فضایی بین‌المللی می‌گذرد. هرچند خودش ترجیح می‌دهد که او را «کارآفرین» خطاب کنند. در ادامه ابتدا مرور کوتاهی بر این رویداد تاریخی خواهیم داشت و در سپس به آنچه می‌توان از پرواز انوشه آموخت می‌پردازیم.

انوشه انصاری

۲۸ شهریور ۱۳۸۵، حوالی ساعت ۸ صبح به وقت محلی در پایگاه فضایی بایکانور قزاقستان، فضاپیمای سایوز تی.اِم.آـ۹ به سرنشینی میخاییل ترویین، میخاییل لوپز و انوشه انصاری رهسپار فضا شد. این پرواز به واسطه حضور انوشه انصاری بازتاب بین‌المللی زیادی داشت و علاقمندان بی‌شماری در ایران و سراسر جهان اخبار آن را پیگیری می‌کردند. حدود ۴۸ ساعت بعد از پرتاب، سایوز به ایستگاه فضایی بین‌المللی متصل شد و هر سه فضانورد وارد خانه فضایی خود شدند. براساس برنامه، انوشه حدود یک هفته بعد باید به زمین بازمی‌گشت. اما همسفران او اقامتی ۶ ماهه را در ایستگاه فضایی آغاز کردند.

انوشه انصاری

انوشه در ساعات اولیه حضور در فضا، حال چندان خوشی نداشت. این اتفاقی است که تقریبا برای هر فضانوردی می‌افتد. منتها به مرور همه چیز به حالت عادی برمی‌گردد. انوشه برای اقامت یک هفته‌ای خود در فضا برنامه‌های مختلفی تدارک دیده بود. از انجام چند آزمایش علمی به سفارش سازمان فضایی اروپا گرفته تا وبلاگ‌نویسی، عکاسی، ارتباط زنده با زمین و ده‌ها کار دیگر. او سرانجام صبح جمعه ۷ مهر ۱۳۸۵ با فضاپیمای سایوز تی.اِم.آـ۸ به زمین بازگشت. در بازگشت، پاول وینوگرادف و جفری ویلیامز از اعضای گروه قبلی فضانوردان ایستگاه فضایی بین‌المللی او را همراهی می‌کردند. این دو فضانورد ۶ ماه در فضا اقامت داشتند.
اقامت کوتاه‌مدت انوشه انصاری در فضا، حواشی و صحبت‌های زیادی در سطح کشور و جهان داشت. عده‌ای او را به شدت تحسین می‌کردند و عده‌ای نیز او را صرفا خوش‌گذرانی پول‌دار خطاب می‌کردند که نمی‌دانست پول‌هایش را چطور خرج کند؟! در ایران مقامات نسبت به پرواز انوشه موضع‌گیری‌های محتاطانه‌ای داشتند. زیرا به نظر آنها برخی از مسائل موجود در سفر انوشه به فضا با ارزش‌های آنها در تضاد بودند. ولی خداروشکر رادیو و تلویزیون و مطبوعات داخلی پوشش خبری خوبی از این رویداد داشتند و حتی به خاطر دارم چند روز پیش از پرتاب، انوشه انصاری با برنامه آسمان‌شب شبکه ۴ به صورت تلفنی گفتگو کرد.

انوشه انصاری

وضعیت در آمریکا هم خاص بود. بالاخره انوشه شهروند آمریکایی ایرانی‌تبار بود. به طور مثال برخی جناح‌های سیاسی آمریکا مانع از آن شدند که انوشه روی لباس پرواز خود، پرچم ایران را بزند. آنها انوشه انصاری را آمریکایی می‌دانستند. او روی نشان پرواز خود، تصویر کوچکی از پرچم ایران را در کنار آمریکا قرار داد و به این شکل سعی داشت خود را ایرانی ـ آمریکایی معرفی کند. هرچند روی برخی از لباس‌های تمرینی او پرچم ایران دیده می‌شد. ولی همین پرچم هم در بین ایرانیان داخل و خارج کشور بحث‌برانگیز بود. زیرا هیچ نشانی نه از نماد جمهوری اسلامی داشت و نه از نماد سابق پرچم ایران.
ولی فارغ از همه این حواشی و بحث‌ها، بعد از ۱۰ سال باید انوشه و حرکتی که انجام داد را از نو شناخت. زیرا درس‌های زیادی در پس این حرکت نهفته است که واقعا نمی‌توان با دیدگاه‌های جناحی آنها بررسی کرد.

برای رویاهای خود چقدر هزینه می‌کنید؟

این انتقاد از سوی برخی به انوشه انصاری وارد بود که او برای رویای خود، ۲۰ میلیون دلار هزینه کرد؛ در حالی که می‌‌توانست این هزینه را برای سیرکردن شکم هزاران گرسنه در سرتاسر جهان خرج کند. شاید به این شکل رویای انسان‌های بیشتری محقق می‌شد!! اما به راستی بعد چه می‌شد؟ آیا آن انسان‌ها برای همیشه سیر می‌شدند و دیگر به غذایی نیاز نداشتند؟ انوشه هزاران گرسنه را سیر نکرد تا نام او به عنوان یک خیّر در تاریخ ثبت شود؛ بلکه او اذهان میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان سیراب کرد و در نقش الهام‌بخشی بود که نشان داد رویاها دست‌یافتنی هستند. فقط باید برای رسیدن به آنها تلاش کرد و هدفمند پیش رفت.

راه صد ساله را باید صد ساله رفت!

انوشه هم مانند بسیاری از کارآفرینان و انسان‌های موفق جهان، سعی کرد راه صد ساله را صد ساله برود! زیرا ذره ذره تجربه‌ها و اتفاقات این مسیر باید فرصت داشته باشند تا در عمق شخصیت آدمی نفوذ کنند و از او شخصیت قوی و پایدار بسازند. شاید بتوان راه صد ساله را یک شبه رفت، اما نمی‌توان آن را برای سال‌ها پایدار نگه داشت. انوشه دخترکی از خانواده‌ای متوسط در شهر مشهد بود که در سال‌های نوجوانی از ایران مهاجرت کرد و رهسپار سرزمینی شد که توانست بسیاری از اهداف خود را در آنجا جامه عمل بپوشاند. اعتبار و ثروتش را ذره ذره و با تلاش شبانه‌روزی به دست آورد و در نهایت در قامت بانویی موفق و کارآفرین در سطح جهانی ظاهر شد. تلاش‌های او الهام‌بخش افراد زیادی از جمله دختران نوجوان و جوان در کشورهایی همچون ایران بوده و هست که توان‌مندی‌های خود را باور داشته باشند و برای رسیدن به اهداف تلاش کنند. از طرفی دیگر انوشه می‌تواند از دو جهت الهام‌بخش مردان هم باشد. نخست آنکه یک خانم با تمام محدودیت‌هایی که در اکثر جوامع برای او وجود دارد، توانسته به موفقیت برسد، چرا آنها نتوانند؟ و از طرفی دیگر مردان باید به توانایی‌ها و قدرت‌های جنس مکمل خود واقف شوند و عرصه را برای حضور بیشتر آنها در عرصه‌های مختلف فراهم کنند. انوشه مثال دیگری از هزاران انسان موفق در جهان است که بار دیگر این موضوع را نشان داد که جنسیت، جغرافیای زندگی و بسیاری از چیزهای دیگر نمی‌تواند محدودیتی برای موفقیت باشند و به عبارت دیگر مسئولیت ۱۰۰ درصد زندگی خود را پذیرفت.

یک پیشنهاد ویژه!

کتاب «رویای من برای ستارگان» شرح زندگی‌نامه انوشه انصاری و خاطرات او از سفر به فضاست. این کتاب خوشبختانه بلافاصله پس از انتشار توسط دو مترجم در ایران ترجمه و اتفاقا چندین‌بار تجدید چاپ شد. خواندن این کتاب را به همه خوانندگان توصیه می‌کنم. رویای من برای ستارگان را چند بار و هر بار با رویکردی متفاوت باید خواند. بار اول آن را به عنوان اثری داستانی بخوانید تا از آن لذت ببرید. بار دوم آن را بخوانید تا از جزئیات هیجان‌انگیزی از سفر به ایستگاه فضایی و بازگشت از فضا آشنا شوید. بار سوم بخوانید تا با روندی که انوشه برای موفقیت طی کرد آشنا شوید و کسب تجربه کنید و بار چهارم هر طور دوست دارید بخوانید، آنگاه شما نیز می‌خواهید «انوشه» دیگری شوید.

کتاب انوشه انصاری

درباره نویسنده

محمدرضا رضایی

دیدگاه شما چیست