فلسفه و تاریخ علم

دریایی از نقاشی آبرنگ

دریای آبرنگ
نوشته شده توسط عرفان کسرایی

تصاویر ماهواره ای از جنگ ها؛ ویرانی ها و نابودی شهرها کم نیستند. تصاویری که با مقایسه زندگی شهرها و روستاها قبل و بعد از جنگ؛ حس مرگ؛ تباهی  و خوی ویرانگر ساکنان زمین را به ذهن متبادر می کند. تصاویری ماهواره ای از شب شهرهایی که دیگر روشنایی ندارند و نیست و نابود شده اند. خانه هایی که سوخته اند و زمین های حاصلخیزی که به گورستان های بزرگ تبدیل شده اند. از دنیای انسان ها که فاصله بگیریم؛ موجودات دیگر گویا با زمین؛ این تنها منزل قابل سکونت ما در پهنهء بی کران کیهان؛ سازگارترند و مهربان تر.
تصویر ماهواره ای منتخب این هفته نشریه اشپیگل؛ در نگاه اول شبیه به یک نقاشی آبرنگ با ترکیب رنگ های چشم نواز به نظر می رسد. اما این تصویر باشکوه چیزی نیست جز یک تصویر ماهواره ای کاملا واقعی از دریا و اثری است هنری از جلبک های دریایی! اغلب این جلبکها در حد میکروسکوپی کوچک هستند و با چشم هم دیده نمی شوند. اما گروهی از میلیاردها جلبک آنگونه که در تصویر پیداست؛ آب را به رنگ سبز در آورده اند و گویی که قلم موی نقاشی زبردست روی بوم آبرنگ طرح هنری این هفته عکس ماهواره ای ما را جور کرده است.
این بار در تصویر ماهواره ای این هفته؛ سواحل اقیانوس منجمد شمالی در شمال نروژ و بخش اروپایی روسیه ؛ بوم نقاشی این پدیدهء طبیعی باشکوه بوده است. به سختی بتوان باور کرد که این تصویر که در تابستان سال جاری توسط ماهواره اروپایی Sentinel-2A گرفته شده گرفته شده ؛ نقاشی نیست. همه چیز زیر سر تاثیر جلبک هاست و فتوسنتز و کلروفیل  . زیست شناسان این اتفاق را به شکل زیر صورتبندی می کنند و طبق گفتهء آنها هرچه میزان کربن دی‌اکسید هوا افزایش‌یابد، شدت فتوسنتز نیز افزایش می‌یابد.

۶CO۲ + ۶H۲O + Light → C۶H۱۲O۶ + ۶O۲

اکسیژن + گلوکز → نور + آب + کربن دی‌اکسید

به گفته پژوهشگران این جلبک ها نقشی بیش از جنگل های استوایی در فیلتر کردن کربن دی اکسید و به تبع آن کاهش روند گرمایش زمین ایفا  می کنند. بدون وجود این جلبک ها میزان CO2 در هوا بیش از ۵۰ درصد بیشتر از آن می شد که در حال حاضر هست. این جلبک ها نسبت به ما ؛ حق آب و گل بیشتری بر روی زمین دارند. به گفته  زیست شناسان قدمت نخستین فتوسنتز به حدود ۳٫۵ میلیارد سال پیش باز می‌گردد و در حدود یک میلیارد سال پیش، آغازیان با سیانوباکتری‌ها هم‌زیستی داشتند و حاصل آن هم کلروپلاست گیاهان امروزی است. برخی زیست شناسان می گویند که در حدود ۲٫۵ میلیارد سال پیش، موجودات زنده‌ای که قادر به‌ انجام عمل فتوسنتز بودند، روی زمین پدیدار شدند و شروع به آزادسازی اکسیژن از آب کردند و تقریباً همهٔ اکسیژن موجود در جو زمین محصول فتوسنتز است. این موجودات میکروسکوپی چندین میلیارد سال است که خود را با شرایط زمین سازگار کرده اند و هرگز هم مانند انسان؛ طبیعت را به ورطه نابودی نکشانده اند.

درباره نویسنده

عرفان کسرایی

کسرایی، عضو انجمن فلسفه علم آلمان و پژوهشگر مطالعات علم و فناوری در دانشگاه کاسل است
زمینه های پژوهشی او عبارتند از:
-فلسفه فیزیک؛ منطق مدلسازی در ریاضیات مهندسی
-ارتباطات علم و جامعه شناسی شبه علم در ایران
-تاریخ فیزیک مدرن در قرن بیستم

دیدگاه شما چیست