اخبار ایران و جهان

رسانه های علمی و قدمی به سوی پیشرفت/به بهانه یکسالگی “دیجیکالا مگ”

دیجیکالا مگ
نوشته شده توسط تیم تحریریه علمنا

همه ما هر روز در معرض دریافت اطلاعات و اخبار و تحلیل هایی هستیم که یا از طریق تلویزیون؛ یا روزنامه و یا حتی گپ و گفت های خودمانی در خیابان یا دورهمی های خانوادگی به دست می آوریم. این اطلاعات ویا تحلیل ها را در یک نگاه کلی می توان در ۳ سطح طبقه بندی کرد. درست چیزی شبیه به کالا که عده ای آن را تولید؛ عده ای توزیع و سایرین مصرف می کنند. افزایش سرعت زندگی انسان و پیشرفت فناوری مانع از این می شود که همه ما بتوانیم در قبال مسایل گوناگون رویکرد تحلیلی داشته باشیم و از جوانب و جزییات هر چیزی سر در بیاوریم. از  طریق رسانه می توان اطلاعات فراوانی  دربارهء ورزش؛ نرخ ارز؛ موسیقی ؛ وضعیت جاده ها و ترافیک و یا آخرین تغییرات قوانین نظام وظیفه به دست آورد. اما همه اطلاعات اثرگذار در زندگی ما به اینها خلاصه نمی شود. مثلا ممکن است دانستن این موضوع برایمان مهم باشد که چرا آفتاب‌گردان همیشه رو به خورشید است؟ چرا ما همواره تنها یک روی ماه را می بینیم؟ آیا سوپ مرغ واقعا در کاهش عوارض سرماخوردگی تاثیر دارد؟ دستگاه های خودپرداز بانک چگونه کار می کنند؟ آیا روزی ماشین ها و روبات ها بر ما مسلط خواهند شد؟ دست کم زمان محدود در زندگی ما این  اجازه را نمی دهد که برای مثال هم درباره پشه ناقل ویروس زیکا اظهار نظر کنیم و هم از جزییات فنی کاوشگر فیله روی سطح دنباله دار چوری سر در بیاوریم. ما زمان لازم در اختیار نداریم که برای حاضر بودن نان بر سفره؛ از کاشت و داشت و برداشت گندم تا تولید آرد و پخت نان را خودمان انجام دهیم. اطلاعات علمی نیز از جهاتی شبیه به کالاست و تولید؛ توزیع و مصرف محتوا اتفاقی است که در جریان کار رسانه های علمی نیز رخ می دهد.  هر چه این اطلاعات ؛ شسته و رفته تر و منطقی تر و با کیفیت تر باشد از جانب شواهد متقن حمایت شود خروجی با کیفیت تری نیز خواهیم داشت. این دقیقا رسالت رسانه های ترویج علمی است که در کشور ما نیز از دهه ها پیش پا به عرصه رسانه ای و روشنگری گذاشتند. هرچند که نخستین گام های فعالیت ترویج علم در ایران صرفا توزیع محتوا بود و در عمل به ندرت محتوا تولید می شد اما همین را نیز می شد به فال نیک گرفت و به عنوان یک گام رو به جلو ارزیابی کرد. به هر حال بخش زیادی از محتوا را نمی توان تولید کرد و چاره ای جز بهره گیری از منابعی که سایرین تولید کرده اند (به عبارتی ترجمه) وجود ندارد. اما بهترین حالتی که برای خبر و تحلیل در حوزه رسانه ای علم می توان متصور شد؛ تولید متن و محتوای دسته اول است. چیزی که به تفکر نقادانه دامن می زند و  الگوی کار ترویج علم را از حالت مصرف گرایی صرف خارج می کند.
روزنامه نگاران علمی با به کارگیری ادبیات ساده و قابل فهم ؛ می توانند دشوار ترین مفاهیم علوم و فناوری را به عموم مردم و غیرمتخصصان منتقل کنند. بالا رفتن میزان فهم عمومی از علم  و فناوری یکی از شاخص های مهم توسعه علمی یک کشور است.  تفکر نقادانه و داشتن اطلاعات علم عمومی؛ احتمال اشتباه را کاهش می دهد و به مردم یک جامعه مهارت های زندگی بهتر را می آموزد. علم همواره معادلات پیچیده ریاضیات و فیزیک  و یا زیست شناسی نیست.
با دانستن اطلاعات عمومی علمی می توان در شبی تاریک در بیابان؛ جهت و مسیر شمال و جنوب را پیدا کرد. می توان با نگاه به ابرها وضعیت هوا را به صورت تقریبی پیش بینی کرد.
می توان توضیح داد که چرا چوب روی آب می ماند و می توان پیش بینی کرد که با پای پیاده و سرعت راه رفتن معمولی ظرف چند روز یا چند ساعت می توان به آبادی رسید. این اطلاعات ساده علمی هر چند عمیق و تخصصی نیستند اما راه پیشرفت و توسعه یک کشور از همین مسیرهای ساده می گذرد. اگر بدانیم که انرژی گرمایی چیست و بهینه سازی مصرف انرژی به چه معناست؛ راهکارهای صرفه جویی در مصرف انرژی را نیز بهتر به کار خواهیم بست. هدف رسانه های علمی نیز چیزی جز این نمی تواند باشد. ترویج و گسترش تفکر نقادانه از یکسو و تولید و توزیع محتوای فاخر علم عمومی به گونه ای که به بالا بردن میزان فهم عموم از مسایل علم و فناوری بیانجامد.
در چند سال گذشته در کشورمان شاهد رشد و توسعه سایت ها و بعضا حتی تولد رسانه های علمی در کشور بودیم، که این به خودی خود قطعا می تواند راه پیشرفت و توسعه علمی کشور را نیز در پی داشته باشد، هرچند که با نقطه مطلوب فاصله بسیار زیادی داریم، اما عده ای عزم خود را جزم کرده اند که این راه پر از استرس و سخت و البته شیرین را با موفقیت پشت سر بگذارند. یکی از این سایت ها که به تازگی جشن بهار یکسالگی خود را می گیرد دیجیکالا مگ است که با تیم تحریریه و مدیریت خوب خود در حال رشد سریع و گسترش فعالیت هایشان هستند.

حال به مناسبت یکسالگی یکی از سایت های خوب و البته محبوبی که این روزها در حال ترویج و اشاعه مطالب علمی در بین جوانان کشور است، تیم تحریریه علمنا آرزوی جشن یکصد سالگی دیجیکالا مگ را برای تیم توانمند و خبره آن دارد.
همچنین امیدواریم شاهد افزایش چشمگیر سایت ها و رسانه های متعدد علمی در کشور باشیم.

درباره نویسنده

تیم تحریریه علمنا

دیدگاه شما چیست