فلسفه و تاریخ علم

سیلندر اونیل؛ کلونی انسان در فضا (قسمت دوم)

کلونی فضایی علمنا
نوشته شده توسط عرفان کسرایی

جرارد اونیل در سال ۱۹۷۰ با نوشتن مقاله ای با عنوان کلونی انسانی در فضا نتایج پژوهش خود را منتشر کرد. اگرچه چند سالی طول کشید تا مقاله او در یک ژورنال تخصصی منتشر شود. او سه طرح پایه ای معرفی کرد که به جزیره معروف شدند. جزیرهء ۱ شامل یک گوی چرخان با قطر ۵۱۲ متر بود که مردم در ناحیه استوایی آن زندگی کنند؛ جایی که نیروی حاصل از چرخش کره؛ گرانش زمین را شبیه سازی کند. جزیرهء ۲ با قطر ۱۶۰۰ متر دوبرابر جزیره ۱ است . چیزی که امروزه به سیلندر اوینل مشهور است اما جزیره ۳ است. دو سیلندر بزرگ با قطر هر کدام ۸ کیلومتر و طول ۳۲ کیلومتر. برای شبیه سازی گرانش زمین این سیلندر می بایست ۲۸ بار در ساعت حول محور خود بچرخد. داخل سیلندر نیز با هوای با فشار نصف فشار هوای دریای آزاد بر سطح زمین پر شده است. سازگاری با این شرایط در آغاز برای ساکنان این خانهء جدید بسیار سخت خواهد بود اما همه به تدریج به آن عادت خواهند کرد. دلیل تنظیم فشار داخل سیلندر با این فشار هوا این است که در ضخامت جداره سیلندر با این روش کاهش می یابد علاوه بر این؛ این میزان هوا برای محافظت ساکنان سیلندر از تشعشعات کیهانی کافیست. نور لازم سیلندر از انعکاس نور بیرون توسط آینه های بزرگ تامین و شب و روز نیز با تنظیم آینه ها به صورت مصنوعی شبیه سازی می شود. پیش از هر چیز فراموش نکنیم سیلندر اونیل قرار نیست مانند ایستگاه فضایی بین المللی به دور زمین در گردش باشد. جو رقیق اطراف زمین ؛ حرکت و موقعیت سیلندر را تحت الشعاع قرار می دهد و  برای تصحیح موقعیت سیلندر باید انرژی صرف کرد. چیزی که مطلوب این پروژه نیست. پایدار ترین نقاط برای استقرار این خانه جدید انسان جایی است که از دید اونی نقاط لاگرانژ نامیده می شود. L4  و  L5در مدار ماه به دور زمین  دقیقا جاییست که می توان  تمدن جدید انسانی را در آن پایه گذاری کرد. مساله مهم در طرح اونیل؛  تامین ماده مورد نیاز برای بنای این سازه عظیم در فضا بود. پرسش اینجاست این حجم عظیم از ماده چگونه می تواند به فضا منتقل شود؟ اونیل پیشنهاد کرد که این ماده خام را می توان از ماه به دست آورد. به نظر اونیل به دلیل نیروی گرانش پایین ماه (در مقایسه با زمین) می توان ابتدا در ماه تاسیساتی به راه انداخت و از آنجا مواد خام  اولیه را به L4  و  L5 فرستاد. اونیل حتی در پایان دهه ۷۰ میلادی پروتوتایپ اولیه این طرح را نیز توسعه داد و معرفی کرد. او حتی بنا داشت طرح خود را به گونه ای توسعه دهد که برای انتقال ماده به فضا نیازی به صرف هزینه های بالا برای ساخت راکت نباشد. طرح او البته هرگز تا کنون نتیجه نداده و  شتابدهنده ماده برای پرتاب به نقطه به خصوصی از فضا توفیقی نیافت.  اونیل در سال ۱۹۹۲ درگذشت ؛بی آنکه تحقق ایده های بلندپروازانه اش را به چشم ببیند. در سال ۱۹۹۷ بخشی از خاکستر پیکر وی همراه با یک راکت به فضا برده شد.
سیلندر اونیل؛ طرحی است (یا بهتر بگوییم پایه اولیه طرح های آینده است) که برای آیندگان نوشته شده است و لااقل نیاز بشر امروز نیست. انسان امروز به رغم آنکه به تمام قوا به نابودی منابع زمین مشغول است اما هرگز این نیاز را حس نکرده که باید به زودی به فکر ترک زمین  و پایه گذاری یک خانه جدید  در فضا باشد. شاید آنچه که اونیل فیزیکدان مطرح کرده بود و به نظر ایده ای فانتزی می رسید روزی نیاز مبرم بشری باشد و آیندگان مجبور شوند؛ طرح او را از صندوقچه تاریخ بیرون بکشند و با جدیت آن را توسعه داده و اجرایی کنند.

درباره نویسنده

عرفان کسرایی

کسرایی، عضو انجمن فلسفه علم آلمان و پژوهشگر مطالعات علم و فناوری در دانشگاه کاسل است
زمینه های پژوهشی او عبارتند از:
-فلسفه فیزیک؛ منطق مدلسازی در ریاضیات مهندسی
-ارتباطات علم و جامعه شناسی شبه علم در ایران
-تاریخ فیزیک مدرن در قرن بیستم

دیدگاه شما چیست