فلسفه و تاریخ علم

سیلندر اونیل؛ کلونی انسان در فضا (قسمت اول)

کلونی فضایی علمنا
نوشته شده توسط عرفان کسرایی

آیا جامعه انسانی روزی مجبور به ترک زمین و پایه گذاری تمدن جدید در فضا خواهد شد؟ آیا مخاطرات پیش روی زندگی بشر در نهایت انسان را از روی زمین به فضای بی انتها یا سیاره ای جایگزین تبعید می کند؟ چنین پرسشی از دیرباز ذهن آینده پژوهان و دانشمندان را به خود مشغول کرده است و ایده ها و سناریوهای فراوانی در این زمینه طرح شده است. یکی از این طرح های بلندپروازانه؛ طرح فیزیکدان مطرح قرن بیستم جرارد اونیل Gerard Kitchen O’Neill بود. طرحی بلندپروازانه که متعلق به زمانهء ما نیز نیست و معطوف به آینده است و حتی اکنون نیز با گذشت سالها همچنان در رده ایده های علمی تخیلی قرار می گیرد. کلونی انسان در فضا؛ در فاصله ۳۷۵ هزار کیلومتری از زمین؛ دو سیلندر بزرگ؛ یکی با قطر ۸ کیلومتر و دیگری با قطر ۳۲ کیلومتر؛ خانه آینده دهها هزار انسان آینده خواهد بود که مستقل از زمین در آن زندگی خواهند کرد. این ایده در نگاه اول شبیه به سناریوی فیلم های علمی  و تخیلی به نظر می رسد؛ اما کسی چه می داند؛ شاید آنچه که امروز صرفا در تخیل بتوان تصور کرد روزی به واقعیت زندگی بشر تبدیل شود. مساله بر سر این است که ایده کلونی انسان در فضا؛ با جزییات فنی و فیزیکی دقیق از سوی یک فیزیکدان برجسته طرح شده است و بنابراین نمی توان آن را جدی نگرفت.
اونیل متولد سال ۱۹۲۷ هر چند از کودکی به سفرهای فضایی علاقمند بود اما در دانشگاه در رشته فیزیک انرژی های بالا تحصیل کرد و در دانشگاه پرینستون به پژوهش در زمینه دانش نوظهور شتابدهنده های ذرات پرداخت. در سال ۱۹۶۵ آزمایشهای او و همکارانش در برخورد ذرات با انرژی ۶۰۰ مگا الکترون- ولت بیشترین میزان انرژی برخورد تا آن زمان را رقم زد. با این وجود شهرت و اهمیت جرارد اونیل به واسطه پژوهش ها و کارهای او در زمینه فیزیک ذرات نیست. نام جرارد اونیل امروزه اغلب بابت ایده هایش در زمینه سفرهای فضایی و نظریاتش دربارهء کلونی انسان در فضا شناخته شده است. جرارد اونیل روزگاری به برنامه فضایی آپولو علاقمند بود و حتی به عنوان فضانورد برای مشارکت در این پروژه نیز درخواست داده بود. اگرچه او به این هدف دست نیافت اما از پژوهش در علوم فضایی دست بر نداشت. او در سمیناری که در سال ۱۹۶۹ در دانشگاه برگزار کرد بذر اولیه ایده هدف از سفرهای فضایی را در کلاس با دانشجویانش طرح کرد و پرسید: آیا سطح یک سیاره به راستی بهترین گزینه برای یک تمدن با تکنولوژی بسط یابنده است؟ در خلال این بحث ها و تبادل  نظر ها او از دانشجویان و پاسخ هایشان الهام گرفت و شروع به پژوهش روی مساله اقامت احتمالی تمدن انسانی در فضا کرد. اما اگر سطح سیاره های جایگزین زمین؛ گزینه مناسبی برای انتقال تمدن زمینی نباشد؛ پس کجا باید کلونی  انسانی را پایه گذاری کرد؟ در یک سازه مصنوعی عظیم؛ اما چگونه و به چه صورت می توان شرایط زندگی تمدن بشری را در چنین سازه ای فراهم نمود؟ جزییات طرح سیلندر اونیل را در قسمت بعدی خواهید خواند.

درباره نویسنده

عرفان کسرایی

کسرایی، عضو انجمن فلسفه علم آلمان و پژوهشگر مطالعات علم و فناوری در دانشگاه کاسل است
زمینه های پژوهشی او عبارتند از:
-فلسفه فیزیک؛ منطق مدلسازی در ریاضیات مهندسی
-ارتباطات علم و جامعه شناسی شبه علم در ایران
-تاریخ فیزیک مدرن در قرن بیستم

دیدگاه شما چیست