اخبار

انواع مواد مخدر و اثرات آن/بخش اول

مواد مخدر علمنا
نوشته شده توسط سرویس پزشکی و سلامت

اعتیاد پاسخ فیزیولوژیک بدن است به مصرف مکرر مواد اعتیادآور. این وابستگی از طرفی گاهی باعث تسکین و آرامش موقت و گاهی تحریک و نشاط گذرا برای فرد می گردد و از طرف دیگر بعد از اتمام این اثرات سبب جستجوی فرد برای یافتن مجدد ماده و در نتیجه وابستگی مداوم به آن می شود. در این حالت فرد هم از لحاظ جسمی و هم از لحاظ روانی به ماده مخدر وابستگی پیدا می کند. همچنین پس از مدتی مصرف، تحمل دارویی به وجود آمده و فرد با میزان مصرف قبلی به حالات دلخواه نمی رسد و مجبور است به تدریج مقدار ماده مصرفی را افزایش دهد.
در ادامه طی مطلبی چهار قسمتی به معرفی برخی مواد مخدر شناخته شده و اثرات هر کدام از آن ها بر بدن می پردازیم.

۱) شیره ی تریاک

شیره تریاک علمنا

قدمت آشنایی بشر با خشخاش به حدود هفت هزار سال پیش می رسد. در اواسط بهار، بعد از این که گل هاى رنگارنگ آن کم‏ کم شروع به ریختن می‏ کند، از میان گل ها کپسولی ظاهر می ‏شود که به آن گرز خشخاش می‏ گویند. این گرزها در اواخر بهار و اوایل تابستان داراى پوست سبزى است که به زردى مى ‏گراید. البته، قبل از این که میوه گیاه خشک و زرد شود به روش خاص مبادرت به تیغ زدن آن می‏ نمایند. این کار به وسیله افرادى که تجربه خاصى در تیغ زدن دارند، انجام می‏شود. آنان در ساعات اولیه شب با تیغ هاى مخصوص و با ایجاد چندین شیار افقى، عمودى و یا مورب بر روى گرزها مبادرت به تیغ زدن می‏نمایند. صبح روز بعد، شیره سفید رنگى از محل شکاف هاى گرز به بیرون ترشح می‏کند که به آن شیره تریاک می گویند. این شیره در مجاورت هوا به صمغ قهوه‏اى رنگ تبدیل می گردد. این صمغ در پیاله های مخصوص جمع‏ آورى و براى تریاک مالى آماده می ‏شود.

۲) تریاک

قدیمى ‏ترین و مشهورترین ماده مخدر است که از شیره گیاه خشخاش با نام علمی “پاپاور سومنیفروم” به دست می‏ آید. درحدود سه هزار و چهارصد سال قبل از میلاد مردم سواحل رودخانه دجله و فرات تریاک را در زمین های پست بین االنهرین پرورش می دادند. سومری ها آن را گیاه لذت می نامیدند و در نوشته های هومر از آن نام برده شده است. تریاک آماده مصرف، ماده ‏اى است خمیرى به رنگ قهوه‏اى که بر حسب نوع و منطقه کشت خشخاش و آب و هواى منطقه پرورش از قهوه اى روشن تا تیره وجود دارد. نام هاى دیگر آن افیون، اپیوم و تریاق می‏ باشد.
تریاک داراى ترکیبات بسیارى است که تاکنون ۲۵ نوع موثر آن شناخته شده است. مهمترین آلکالوییدهاى تریاک عبارتند از مورفین، نارکوتین، پاپاورین، تبائین و نارسئین ولی معروفترین آن ها مورفین است. آلکالوئیدهای نیمه مصنوعی که از مورفین ساخته می شوند شامل هروئین، کدئین و هیدرومورفین هستند. نحوه ی مصرف آن تدخینی و یا به صورت قرص و حل کردن آن در آب یا چاى و نوشیدن آن است.
عوارض مصرف تریاک شامل موارد زیر است:
الف) مغز: وابستگى (اعتیاد)، بی‏خوابى هنگام شب و خواب آلودگى در طى روز
ب) گوارش: تهوع و استفراغ، کاهش اسید معده و اختلال در هضم غذا، کاهش فعالیت روده ‏ها و یبوست مزمن، بی‏ اشتهایى و کاهش وزن، سوء تغذیه، خشکى دهان و اختلال در کبد
ج) پوست: خارش، تیره شدن رنگ پوست، تیرگى لب ها و کهیر
د) بیضه و تخمدان: کاهش توان و میل جنسی و بهم خوردن دوره ‏هاى قاعدگى در زنان
و) تغییرات شخصیتی: کاهش علائق و انگیزه ها، کاهش احساس مسئولیت، کاهش توجه به تحصیل یا شغل و خانواده، افسردگى، بی قراری، پرخاشگری، شخصیت ضد اجتماعی و اضطراب
ه) سایر عوارض: بی ‏حسى و عدم تعادل بدنی‏، عفونت ریه و انقباض مردمک چشم
مسمومیت با تریاک بعد از مصرف مکرر آن اتفاق می افتد. در این حالت خواب آلودگی، اختلال در تکلم، اختلال در حافظه و از بین رفتن حضور ذهن، خود را نشان می دهد. اگر مقدار تریاک خیلی زیاد باشد، حیات شخص را به مخاطره می اندازد که از علائم آن می توان به عدم پاسخ به تحریک دردناک، اغماء، تنفس ضعیف، سرد شدن بدن، کاهش شدید فشار خون، شوک و کند شدن ضربان قلب اشاره کرد. مرگ معمولا در اثر ایست تنفسی است. اصولا در بیماری که با حالت اغماء، تنگی مردمک چشم و ضعف تنفسی به بیمارستان آورده می شود، حتما باید به مسمومیت با تریاک و مشتقات آن مشکوک شد.

۳) مورفین

مورفین علمنا

در سال ۱۸۰۴ میلادی اولین الکالوئید تریاک و یکى از اجزاى اصلى و اساسى آن شناخته شد که آن را مورفین(morphine) نامگذاری کردند. مورفین از کلمه مورفئوس خداى رویایى یونان باستان مشتق شده است است. به طور متوسط از هر ۱۰ کیلوگرم تریاک یک کیلوگرم مورفین تهیه می‏شود. رنگ آن به صورت کرم روشن و گاهى اوقات به رنگ آرد نخودچى و مزه آن تلخ است. ذرات آن در زیر ذره‏ بین شبیه کریستال هاى سوزنى است.
از نظر دارویی، ضد درد بوده، با اثرات رخوت ‏زایى که بر روى مغز دارد، باعث کنترل دردهاى شدید می‏ شود و به همین خاطر مصرف مجاز آن فقط در بیمارستان ها است.
از سال ۱۸۵۰که سرنگ های تزریق زیر جلدی به بازار آمد، استفاده از آن گسترش بیشتری پیدا کرد. مورفین از تریاک استخراج می شود و یا مستقیما از ساقه خشخاش بدست می آید و به صورت پودری کریستالی به رنگ قهوه ای روشن و یا سفید می باشد. مورفین به اشکال قرص، کپسول، پودر یا محلول عرضه می شود و از طریق خوراکی، کشیدن از راه مجاری تنفسی و تزریق زیر پوستی و داخل سیاهرگی مورد استفاده قرار می گیرد. شروع مصرف “مورفین” را متخصصان به “ماه عسل” تعبیر می کنند؛ زیرا مورفین تمام احساس ها را تغییر می دهد و به تجربه های ادارکی، خلقی و حسی و اساسا ارتباطات شخص با دنیای خارج، ظاهر دلنشینی می بخشد. کارکرد ذهنی در سطوح بالا مانند قدرت استدلال نه تنها دچار اشکال نمی گردد، بلکه عملکرد آن با شور و هیجان زیاد توأم است. البته پس از مدتی مصرف، عادت پدیدار می گردد و شخص به ناچار مقدار مصرفی خود را افزایش می دهد. در اکثر موارد، اعتیاد به مشتقات تریاک به طور عام و به مورفین به طور خاص، موجب زوال سریع فیزیکی، روانی و اجتماعی می گردد. مورفین به صورت امروزی برای از بین بردن درد از قرن ۱۹ میلادی سابقه دارد و از حیث طبقه بندی فارماکولوژی، تضعیف کننده سیستم مرکزی اعصاب می باشد.

۴) هروئین

هروئین یکی از مشتقات نیمه مصنوعی مورفین است و با عمل استیلاسیون به دست مى آ‏ید. داراى طعمى تلخ و بى ‏بو است که پس از مدتى نگهدارى بوى ترشى و سرکه می‏ دهد. هروئین خالص پودری بسیار نرم و سفید رنگ است، اما هروئینی که معمولا توسط فروشندگان این ماده عرضه می شود ناخالصی بسیار زیادی داشته و از مخلوط کردن با مواد مختلف به دست می آید و رنگ آن کرم مایل به قهوه ای است.

هروئین علمنا

هروئین در سال۱۸۷۴ توسط یک دانشمند انگلیسى ساخته شد و تحقیقات بیشتر درباره این ماده را دانشمندان آلمانی در سال ۱۸۹۰ تکمیل کرده و آن را به عنوان دارو معرفى نمودند. در ایران اولین لابراتور هروئین‏ سازى در سال ۱۳۳۴ ایجاد گردید. نحوه ساخت و استخراج هروئین از تریاک به عده‏ اى آموخته شد که باعث به وجود آمدن لابراتوارهاى بیشترى در سطح کشور گردید.
هروئین از طریق کشیدن از راه مجارى تنفسی، تزریق داخل رگ ها و تزریق زیر جلدى استعمال می‏شود. در استعمال تزریقی، ابتدا معتادان از رگ هایى که جلوى ساعد دست ها نمایان است استفاده کرده، پس از آن که مدت طولانى از تزریق نقاط مختلف دست ها گذشت و دیگر این نقاط جوابگو نبود، به ترتیب نوبت به پشت دست، ساق پا، گردن و در نهایت به بیضه‏ ها می‏رسد. تزریق در بیضه‏ ها آخرین مرحله این گونه معتادان است.
عوارض مصرف هروئین شامل موارد زیر است:
الف) مغز: وابستگی، بی‏خوابى هنگام شب، خواب‏ آلودگى در طى روز، آبسه چرکى مغز، عفونت مغز و بیماری هاى مختلف ناشى از مرگ بخشى از سلول هاى مغزى و نخاع به دنبال مصرف زیاد
ب) گوارش: تهوع و استفراغ، کاهش اسید معده و اختلال در هضم غذا، بى ‏اشتهایى و کاهش وزن
ج) پوست: خارش، تیره شدن رنگ پوست، تیرگى لب ها، کهیر و عفونت های پوست
د) ریه: انسداد ناگهانى رگ هاى تغذیه کننده ریه، عفونت ریه و ایست تنفسى به دنبال مصرف زیاد
ر) قلب: نارسایى قلب، به هم خوردن نظم ضربان قلب و عفونت دریچه ‏هاى قلب
ز) عروق و خون: سخت شدن دیواره عروق، التهاب و عفونت عروق
ژ) کلیه: ناتوانى در تخلیه ادرار، نارسایی و عفونت کلیه
س) کبد: اشکال در کار کبد، عفونت و التهاب کبد و بیمارى های مزمن کبدی
ش) بیضه و تخمدان: کاهش میل و توان جنسى
ص) تغییرات شخصى: کاهش علائق و انگیزه ها، کاهش احساس مسؤلیت، کاهش توجه به تحصیل یا شغل و خانواده، پرخاشگری و افسردگی
یکی از ویژگی های مصرف کنندگان هروئین، داشتن مردمک های بسیار ریز (مردمک ته سنجاقی) است. گیجی و احساس سرخوشی که به دنبال آن افسردگی بارز می شود، از نشانه های دیگر مصرف کنندگان هروئین است. به دنبال مصرفِ مرتب، تحمل پیش می آید؛ یعنی هر بار میزان ماده بیشتری برای رسیدن به علائم دلخواه نیاز می شود.

۵) کروکدیل

دزومورفین (Desomorphine)، از مشتقات هروئین است که تاثیرات تسکین و آرام بخشی بسیار سریع و قدرتمندی دارد. این ماده مخدر در سال ۱۹۳۲ کشف شد و قدرت آن ۸ تا ۱۰ برابر قدرت مورفین است. در ابتدا، دزومورفین در کشور سوئیس با برند “پرمونید” (Permonid)، به خاطر واکنش سریع در مواردی مانند تهوع و دپرسیون تنفسی مورد استفاده قرار می گرفت. در سال ۲۰۱۰، دزومورفین در روسیه به خاطر تولیدات مخفیانه شیوع پیدا کرد. این ماده به راحتی با ترکیب کدئین، ید و برخی داروها و مواد شیمیایی دیگر قابل تولید است.
نام کروکدیل (Krokdil) را روس ها به این دلیل برای این ماده مخدر انتخاب کردند که مصرف آن باعث می شود پوست بدن به رنگ سبز در آید و پس از مدتی گوشت بدن به طور کامل پوسیده شده و از بین برود. یکی از دلایلی که این ماده مخدر در حال گسترش سریع در بسیاری از نقاط جهان است، سادگی ساختن آن و دسترسی افراد کم درآمد به آن است. تخمین زده می شود ۱۰۰ هزار نفر در روسیه و ۲۰ هزار نفر در اوکراین به این ماده بسیار خطرناک اعتیاد پیدا کرده اند. اولین باری که استعمال این ماده مخدر در کشور آمریکا گزارش شد توسط مرکز کنترل مواد سمی (Banner Poison Control Center) در سپتامبر سال ۲۰۱۳ واقع در “فونیکس آریزونا” بود.
کروکودیل از جهات بسیاری شبیه هروئین است؛ اما ماندگاری کمتری دارد. در حالی که تاثیرات استعمال هروئین ۴ تا ۸ ساعت پایدار است، تاثیرات کروکدیل بیش از ۹۰ دقیقه به طول نمی انجامد. اما چیزی که کروکدیل را تا به این حد ترسناک کرده است، آسیب های بسیار خطرناکی است که به بدن استعمال کننده وارد می کند، آسیب هایی مانند تخریب بافت های بدن، ایجاد زخم های عمیق، قانقاریا و در نهایت فاسد شدن بدن. افرادی که به مدت زیادی از این ماده مخدر کشنده استفاده کنند، اعضای بدن خود را از دست می دهند. استعمال کنندگان کروکدیل کم تر از دو سال عمر خواهند کرد.
دکتر Singla متخصص مواد مخدر در آمریکا می گوید: کروکدیل “ماده مخدر زامبی” است و بدن مصرف کننده را آهسته آهسته از درون متلاشی می کند.
به گفته این دکتر آمریکایی، زخم هایی که کروکدیل ایجاد می کند با دیگر زخم ها متفاوت هستند. کروکدیل مستقیما به سراغ استخوان ها می رود.
دکتر رابرت گلر، “مدیر مرکز سم شناسی جورجیا” در این باره می گوید: “این انباشت ها به سایر نقاط بدن نفوذ کرده و بافت را تخریب می کند.”
کروکدیل از طریق تزریق در جریان خون استعمال می شود و قیمت آن، سه برابر کم تر از هروئین است.
اثرات مصرف کرودیل شامل موارد زیر است:
تخریب بافت پوست؛ ایجاد زخم ها و دمل های چرکین روی پوست؛ رنگ پوست سبز و ناهموار می شود (چیزی شبیه حیوان کروکودیل)؛ خون مسموم می شود و در گام بعدی، قانقاریا و قطع اعضای بدن؛ از بین رفتن استخوان فک و دندان ها؛ تخریب مغز و از دست رفتن قدرت راه رفتن و صحبت کردن.
وقتی ماده مخدر کروکودیل از طریق تزریق وارد رگ مصرف کننده می شود، به دلیل حل نشدن کامل در خون، به صورت توده در می آید و تخریب جزیی بافت بدن، از همان نواحی تزریق ماده آغاز می شود. افراد معتاد به هروئین این شانس را دارند تا بتوانند اعتیاد خود را ترک کنند. البته تنها سه مورد از هر ۱۰۰ معتاد به هروئین می توانند ترک کنند. اما کروکدیل بحث دیگری دارد؛ دزومورفین تمام قربانیان خود را می کشد، آن هم خیلی سریع و فرد آلوده زمانی برای ترک ندارد. یک فرد معتاد به هروئین شاید ۶ تا ۷ سال زنده بماند، اما کروکدیل فرد را در کمتر از دو سال از پا در می آورد. این ماده مخدر بدن فرد را طوری از داخل فاسد می کند که بعد از مدتی استخوان ها پدیدار می شوند، دمل های چرکی به وجود آمده و در نهایت مرگی بسیار هولناکی رقم خواهد خورد. ستاد مبارزه با مواد مخدر ایران ورود مخدر کروکودیل به بازار را نه تائید می کند و نه رد.

۶) کدئین

کدئین علمنا

کدئین به عنوان یک مخدر آگونیست بوده که اغلب به صورت کریستال های سفید رنگ مشاهده می شود. به عنوان یک آرام کننده و ضد درد جزو مواد نارکوتیک و از مشتقات تریاک به شمار می رود. این ماده در ساخت با غلظت ۱/۱ درصد تا ۲ درصد ساخته می شود. بعضی از افراد جهت سرخوشی از مقادیر بالای ۱۵۰ میلی گرم استفاده می نمایند. اشکال مختلف کدئین در سراسر جهان موجود می باشد. کدئین جهت تسکین دردهای خفیف و متوسط شامل دردهای مفصلی، دردکمر، درد استخوان، درد دندان، سردرد و میگرن و همچنین در تسکین سرفه های خشک و اسهال به کار می رود. اما مقادیر زیاد کدئین و مصرف آن حتما باید با تجویز پزشک صورت بگیرد.
تمام اپیوئیدها و مخدرهای آگونیست سبب ایجاد وقفه و یا اختلال در توانایی های مغزی و فیزیکی انسان می گردند. کدئین بایستی در افراد با بیماری های مزمن قلبی، نارسایی تنفسی، آسم برونشیال و افزایش فشار جمجمه با احتیاط مصرف شود. استعمال اپیوئیدها می تواند منجر به نارسائی تنفسی گردد. اپیوئیدها همچنین به دلیل اثر گذاری روی ماهیچه مثانه باعث احتباس ادراری و یا سختی دفع ادرار می شوند. در زنان باردار استفاده کدئین احتمال تشکیل نقائص دستگاه تنفسی جنین را افزایش داده و یا منجر به زایمان زودرس یا سقط جنین می گردد.
کدئین به سادگی در دستگاه گوارش جذب می شود و به سرعت به سرتاسر بافت های بدن از طریق سیستم عروقی انتشار می یابد و سپس به وسیله کبد، طحال و کلیه دفع می شود. آگونیست های مخدر و آنتاگونیست های مخدر به طور مشخص بر گیرنده های مغزی و دیگر بافت ها اثر می گذارند.
اثرات کدئین شامل موارد زیر است:
الف) مغز و دستگاه عصبی: اختلال مغزی، سرخوشی، توهم، خواب آلودگی، جلوگیری و توقف احساس درد، سستی، ترس، بی احساسی و احساس خستگی کردن، تنگی مردمک چشم و عدم دید در شب
ب) گوارش: خشکی دهان، کاهش اشتها، تهوع و استفراغ، کاهش حرکات معده و یبوست
ج) تنفس: پایین آمدن و کاهش سرعت تنفس، مشکلات تنفسی و متوقف شدن سرفه
د) پوست: واکنش های آلرژیک و خارش پوست
ه) سایر عوارض: کاهش اعمال فیزیکی دربعضی افراد و افزایش اعمال فیزیکی دربعضی دیگر، تورم لب ها و زبان و صورت، تعریق و کاهش میل جنسی.

۷) پاپاورین

پاپاورین علمنا

یکى از مشتقات مؤثر تریاک بوده، به رنگ سفید کریستالى، نامحلول در آب و محلول در الکل است. از نظر زهرآگین بودن حد وسط مورفین و کدئین است. ماده ‏اى است نشاط آور و محرک. کار عضلات صاف مثل روده را کند کرده و باعث شل شدن آن ها می‏گردد و در برونش ها و رگ ها انبساط ایجاد می نماید.

۸) پتیدین

s7k8o0_49s1_l

این ماده هم مثل متادون از داروهاى سستی‏ زاى مصنوعى می ‏باشد که قدرت ضد درد آن از مورفین کمتر است و عضلات بدن را سست و شل می‏ کند.

 

ادامه دارد/

درباره نویسنده

سرویس پزشکی و سلامت

دیدگاه شما چیست