فلسفه و تاریخ علم

رد پای اسکایپ در یک قرن پیش

اسکایپ علمنا - توماس ادیسون و گراهام بل
نوشته شده توسط عرفان کسرایی

اسکایپ در سال ۲۰۰۳ پایه ریزی شد و با ورود خود ارتباطات انسانی و زندگی بشر را وارد مرحله جدیدی کرد. سرویس رایگان ارتباط تصویری که از سال ۲۰۱۱ به مالکیت مایکروسافت درآمد؛ اگر چه به سرعت ارتباطات نیفزود و نه صدا را سریعتر از تلفن به ما رساند و نه تصویر را سریعتر از تلویزیون (اساسا انتشار موج سریعتر از سرعت موج الکترومغناطیسی با سرعت نور، ممکن نیست) اما مزیت بزرگی که داشت این بود که به سادگی بر روی کامپیوترها، لپ تاپ ها، تبلت ها و حتی گوشی های هوشمند تلفن همراه قابل نصب و بدون هیچ زحمتی قابل استفاده بود. ایده استفاده از تلفن تصویری یعنی صحبت هم زمان صوتی و تصویری با طرف دیگر گفتگو اما ایدهء تازه ای نبود. کنکاش تاریخی لا به لای مجلات قدیمی تصویر حیرت برانگیزی از تصور آینده پژوهان آن سال ها به دست می دهد. بسیاری از این طرح ها، بیانگر تصور گذشتگان از تلفن تصویری و آینده ارتباطات است. برای نمونه نقاشی مربوط  به سال ۱۸۷۹ ارتباط صوتی تصویری را روایت می کند که صرف نظر از وب-کم و بلندگو و میکروفن؛ لااقل در اصول به اسکایپ امروزی شباهت بسیار دارد.

photo_2016-08-20_16-57-13

تصویر دیگری مربوط به سال ۱۹۱۰ که احتمالا فرانسوی است؛ تصوری از آینده ارتباطات صوتی تصویری سال ۲۰۰۰ را نمایش می دهد که باز هم به لحاظ پایه ای شبیه به اسکایپ امروزی است.

اسکایپ علمنا

از نظر تاریخی، ایده ارتباط  هم زمان صوتی- تصویری به عصر تلویزیون باز می گردد و به کمی پیش از جنگ جهانی دوم که جرج اسکار شوبرت Georg Oskar Schubert نخستین تلاش های انتقال مستقیم  تصویر تلویزیونی را پایه ریزی کرد. در سال ۱۹۳۶ اولین ارتباط تلویزیونی مستقیم بین برلین، نورنبرگ و مونیخ برقرار شد و این  پروژه به مرور زمان و با گذشت سال ها توسعه پیدا کرد. تا اینکه در سال ۱۹۸۵ با پروژه BIGFON (پروژه ای که اطلاعات را با سرعت Mbit/s ۱۴۰ انتقال می داد) وارد فاز جدیدی شد. بعدها با پیشرفت و گسترش اینترنت و با اختراع وب-کم به تدریج پایهء ارتباط صوتی تصویری به شکل جدیدی ریخته شد. در سال ۲۰۰۴ شرکت موبیلی پروکام در همکاری با زیمنس پروژه  ناتمام تلفن تصویری برای ناشنوایان را در سوییس راه اندازی کرد. اسکایپ، فناوری ارتباطی پیچیده اما سهل الوصولی که امروزه در اختیار ماست برای توسعه و تکامل ایده اصلی خود، راهی طولانی را پیموده است. هیجان گوینده از فناوری ارتباط تصویری مستقیم در این ویدیو که مریوط به دهه ها پیش است؛ نشان دهنده آن است آنچه که امروزه برای ما یک فناوری عادی محسوب می شود روزگاری High Tech  به شمار می رفته و اسباب حیرت بوده است!

+ توضیح در خصوص تصویر اصلی این مطلب: به صورت طنز در این تصویر گفته شده که اگر در یک قرن پیش اسکایپ وجود داشت توماس ادیسون در محل کار و گراهام بل در خانه اش با هم در حال مکالمه بودند./

درباره نویسنده

عرفان کسرایی

کسرایی، عضو انجمن فلسفه علم آلمان و پژوهشگر مطالعات علم و فناوری در دانشگاه کاسل است
زمینه های پژوهشی او عبارتند از:
-فلسفه فیزیک؛ منطق مدلسازی در ریاضیات مهندسی
-ارتباطات علم و جامعه شناسی شبه علم در ایران
-تاریخ فیزیک مدرن در قرن بیستم

دیدگاه شما چیست