پزشکی و سلامت

پرونده های سلامت الکترونیک ایرانیان

پرونده الکترونیک
نوشته شده توسط سرویس پزشکی و سلامت

در دهه های اخیر، جهان شاهد تغییرات بنیادی در عرصه های گوناگون اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و آموزش بوده است. صاحب نظران بر این عقیده اند که این تغییرات به طور کلی حاصل رشدی است که در زمینه فناوری اطلاعات و ارتباطات به وقوع پیوسته است. امروزه فناوری اطلاعات و ارتباطات در تمام عرصه ها وارد شده، رشد و گسترش چشمگیری در کشورهای مختلف داشته است. به منظور جذب منافع ایجاد شده باید این فناوری پیاده سازی و به صورت کارآمد استفاده شود. متخصصین و کارشناسان سعی در استفاده هرچه موثرتر از این نوآوری های علمی برای بهبود در همه امور دارند. یکی از این حوزه ها که برای انسان از اهمیت بیشتری برخوردار است حوزه بهداشت و امور پزشکی است.
اتحادیه اروپا سلامت الکترونیک (E-Health) را استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات به منظور برآوردن نیازهای شهروندان، بیماران، متخصصان، ارائه دهندگان خدمات بهداشت و درمان و سیاستگذاران تعریف کرده است. کاربرد ابزارهای فناوری اطلاعات در حوزه سلامت در کشورهای مختلف جهان سبب بهبود کیفیت درمان، بهینه سازی روش های مدیریتی و کاهش هزینه های حوزه سلامت شده است.
کاهش هزینه های خدمات بهداشت و درمان و نیز ارائه خدمات بهداشت و درمانِ با کیفیت به یک اولویت جهانی تبدیل شده است. فناوری و اتوماسیون، عامل بالقوه ای برای کاهش این هزینه ها و ارائه ی خدمات بهتر است.
سلامت الکترونیک یک زمینه نوظهور از برخورد انفورماتیک، پزشکى، بهداشت عمومى و تجارت است که از طریق شبکه جهانى وب (world wide web) و تکنولوژى هاى مرتبط با آن ارتقا و تکامل مى یابد. سلامت الکترونیک را نه تنها به عنوان یک توسعه فنى بلکه به عنوان حالتى روحى، طرز تفکر و یک حرکت عمومى جهانى مى توان توصیف کرد. براى توصیف واژه سلامت الکترونیک باید از فناورى اطلاعات و ارتباطات (Information Communication Technology) در بخش سلامت بهره برد. اطلاعات دیجیتالى در بخش سلامت و بهداشت براى مقاصد بالینى و آموزشى و مدیریتى از طریق الکترونیکى، انتقال، ذخیره و بازیابى مى شود.
اصطلاح سلامت الکترونیک از سال ۲۰۰۰ مورد استفاده قرار گرفت. اما مشخص نبودن معنای دقیق و قلمرو این واژه، باعث انجام تحقیقاتی در سال ۲۰۰۱ و سپس در سال ۲۰۰۴ به منظور روشن شدن این مفهوم و ارزش آن در آینده ی مراقبت های پزشکی، به وسیله سازمان خدمات پزشکی ملی بریتانیا (NHS: National Health Service) شد. سلامت الکترونیک اصطلاح بسیار گسترده ای بوده که شامل فعالیت های مختلف مربوط به استفاده از فناوری ها و زیرساخت های تجارت الکترونیکی است که به منظور تسهیل ارائه خدمات بهداشت و درمان استفاده می شود. سلامت الکترونیک را می توان به ابزاری تشبیه کرد که پردازش و انتقال اطلاعات را در کلیه گروه های کاربران شامل بیماران، متخصصان و روابط مدیریتی سلامت تسهیل می کند. این ابزار عبارتند از وب سایت های اطلاعات سلامت، پرونده های سلامت الکترونیک، سیستم های رزرو، سیستم های گرفتن عکس دیجیتالی و تشریک آن ها.
از طریق برقرارى ارتباطات الکترونیک مناسب، مى توان در ابتداى مواجهه با بیمار، با ارائه علایم و نشانه هاى بیمارى به گروهى از متخصصین، یک بار تصمیم مناسب و لازم را براى وى اتخاذ کرد و بعد از انجام آزمایشات نیز با ثبت نتایج آن ها در یک شبکه ارتباطى رایانه اى، ضمن پیشگیرى از تکرار آزمایشات و هزینه هاى بى مورد، بیمار از حمل کوله بارى از عکس و نتایج آزمایش از یک کلینیک به کلینیک دیگر آسوده مى شود. در این محیط، اتخاذ تصمیم در زمینه پیشنهاد آزمایش نیز دقیق تر صورت مى گیرد. یکى از دلایل افزایش کارآیى، کاهش هزینه ها در فضاى الکترونیک است. در حال حاضر براى تشخیص یک بیمارى در یک فرد، مداخلات تشخیصى و درمانى متعددى پیشنهاد مى شود که گاهى از اوقات تکرارى نیز است.
از طرف دیگر، با فراهم کردن اطلاعات لازم برای شهروندان، توان آنان را در ارتقای سلامتشان افزایش می دهد. این امر خصوصاً برای بیمارانی که دچار بیماری های دوره ای هستند، امکان کسب اطلاعات مفید در زمینه بیماریشان را فراهم می کند. بنابراین بیمارى هاى جدید، قبل از اینکه بتوانند صدمات جانى و مالى زیادى بر جوامع بگذارند، قابل مهار و کنترل خواهند بود.
اگر نگاهی اجمالی به نحوه به وجود آمدن سلامت الکترونیک در کشور بیندازیم، خواهیم دید که آزمایشگاه های تشخیص پزشکی اولین مراکزی بودند که در ایران از رایانه استفاده کردند. دهه ۶۰ با تجربه کاربری سیستم های مکانیزه در آزمایشگاه های تشخیص پزشکی و به ندرت برخی از رادیولوژی ها و مطب ها در حوزه سلامت همراه بود؛ اما در اوایل دهه ۷۰ با مطرح شدن روند جاری ثبت و ضبط اطلاعات و اسناد در بیمارستان ها ادامه این روال به عنوان یک ضرورت احساس شد. بنابراین سرانجام موضوع کارت هوشمند سلامت به عنوان شاخه ای از سلامت الکترونیکی مطرح و از سال ٨۴ در قالب طرح انسجام با همکاری دفتر همکاری های فناوری ریاست جمهوری، مرکز تحقیقات مخابرات، وزارت بهداشت و سازمان تامین اجتماعی آغاز شد. پس از تغییراتی که در تیم سلامت الکترونیک مرکز تحقیقات مخابرات به وجود آمد، موضوع سلامت الکترونیک در دو شاخه “کارت هوشمند سلامت” و “پرونده سلامت الکترونیک” در کشور دنبال شد. همچنین پروژه کارت هوشمند بیماران خاص از سال ۸۵ شروع شد و پروژه ثبت نسخه الکترونیک بیماران خاص در کارت هوشمند به جای دفترچه بیمه از سال ۸۷ در استان سمنان به طور آزمایشی اجرا و سهمیه دارویی بیماران خاص در کارت هوشمند آن ها وارد شد. در حال حاضر در ایران فعالیت های پراکنده ای در زمینه سیستم های اطلاعات بیمارستانی، درمانگاه ها، مطب ها و داروخانه ها صورت گرفته است. همه این اطلاعات به نوعی نقشه اصلی هدایت درست بیمار به سمت درمان است که قابلیت و نیاز به اشتراک گذاشتن این دست از اطلاعات را بیش از پیش ضروری کرده است. اطلاعات بالینی موجود در سیستم های قابل دسترسی می توانند در تصمیم گیری های مبتنی بر اطلاعات صحیح کمک کننده باشند.
آنچه وزارت بهداشت تاکنون در زمینه سلامت الکترونیک ارائه کرده در توسعه شبکه ملی سلامت (شمس)، راه اندازی زیرساخت شبکه ارتباطی، مرکز ملی داده های سلامت با ذخیره، بازیابی و پردازش ظرفیت بالای اطلاعات سلامت، آماده سازی و انتشار کتاب خدمات الکترونیک سلامت با معرفی بیش از ۱۱۰ خدمت الکترونیکی، تشکیل بیش از ۲۰۰ هزار پرونده الکترونیکی در بخش بستری، توسعه پرونده الکترونیکی سلامت به بیش از ۳/۴ میلیون پرونده است اما با توجه به توسعه تکنولوژی، نیاز به گسترده تر شدن این خدمات ضروری است.
متاسفانه کشور ما با وضعیت فعلی موفق به انجام این پروژه ی بسیار مفید و راهبردی نشده است. عدم انسجام فعالیت ها، موازی کاری نهادهای مختلف، فقدان راهبرد مشخص در عرصه توسعه و پیاده سازی سلامت الکترونیک، فقدان تدوین استانداردها و رویه های لازم برای فعالیت بازیگران عرصه سلامت ا لکترونیک و ضعف زیرساخت های فنی، حقوقی و فرهنگی این حوزه به عنوان اصلی ترین موانع توسعه این بخش شناسایی شده اند.

درباره نویسنده

سرویس پزشکی و سلامت

دیدگاه شما چیست