فلسفه و تاریخ علم

دقیقا کجایی؟ Navigation GPS پیدا شده در سال ۱۹۳۰

نقشه
نوشته شده توسط عرفان کسرایی

با عادی شدن کاربرد بسیاری از تکنولوژی ها و رواج عمومی آنها ؛ احساس حیرت انسان نیز از بین می رود. مثلا تقریبا هیچ یک از ما از فناوری های  پیچیده ای تلویزیون؛ رادیو؛ تلفن؛ فاکس یا تلفن همراه و کامپیوتر تعجب نمی کنیم. در حالی که اگر در جزییات هر فناوری؛ دقیق شویم چیزهای زیادی هست که نمی دانیم و حتی نمی دانیم این ابزارها؛ فناوری ها و اختراعات پیچیده دقیقا چگونه کار می کنند. سیستم ناویگیشن خودرو؛ یا به عبارتی رهیاب جی پی اس خودرو یکی از این اختراعات است.
فناوری پیچیده ای که ظاهرا به سادگی و روی صفحه نمایش داخل خودروها در دسترس است و کار با آن هم مستلزم در اختیار داشتن دانش یا مهارت خاصی نیست. سیستم رهیاب به ما می گوید که در هر لحظه دقیقا کجا هستیم؛ بهترین مسیر برای رسیدن به مقصد کدام است و تا مقصد چقدر راه است. با وجود سیستم های رهیاب ماهواره ای می توان تا حدی تصور کرد که چگونه چنین محاسباتی به کمک ارتباط ماهواره ای و کامپیوتر انجام شده و نتایج آن روی صفحه نمایش داده می شود. اما وقتی به حدود ۹۰ سال پیش باز می گردیم و به سیستم رهیاب خودرو  ITER AVTO بر می خوریم نمی توانیم احساس حیرت خود را پنهان کنیم. سیستم ناویگیشن Iter Avto ″به معنی مسیر خودرو″ که ظاهرا باید اختراعی از سوی مهندسان ایتالیایی بوده باشد (از روی کلمه Brandizzo  که در تصویر دیده می شود) ؛ شامل یک نقشه متحرک به شکل رول پیچیده بوده واین قابلیت را داشته که سرعت جابجایی خودرو روی نقشه را با تغییر سرعت هماهنگ کند. البته Iter Avto ایرادات فنی فراوان داشت و مثلا در تغییر مسیر ها؛ پیچ ها؛ یا با شروع مسیر بدون در اختیار داشتن GPS ؛ در نشان دادن مسیر درست دچار خطا می شد. این  رهیاب مسیر خودرو هرگز به تولید انبوه نرسید و دلیل آن هم چندان پیچیده نیست. در آن دوران تعداد کمی از مدرم دنیا صاحب خودرو بودند و به همین جهت کسی که خودرویی نداشت نیازی هم به Iter Avto پیدا نمی کرد. نحوه کارکرد این سیستم رهیاب هم به این صورت بوده که مسیر یک اتوبان روی نقشه کاغذی رول شده زیر صفحه نمایش با دستگاه سنجش سرعت خودرو مرتبط بود و  نمایشگر حرکت خودرو با تغییر سرعت؛ سریع تر یا آرام تر جابجا می شد. در سال ۱۹۳۲ در مجموع ۳ میلیون خودرو در سراسر جهان فروخته شده بود و ترافیک به معنای امروزی وجود نداشت. نهایتا به دلیل تصادف خودروها راهبندان پیش می آمد نه به واسطه وجود انبوهی خودرو در خیابان. رهیاب مسیر Iter Avto اگرچه خیلی زود به بوته فراموشی سپرده شد اما باید آن را یکی از اختراعات پیشتاز قرن نامید که به مراتب جلوتر از زمان بوده است.

رهیاب رهیاب

برای مشاهده بهتر تصاویر روی آنها کلیک کنید.

درباره نویسنده

عرفان کسرایی

کسرایی، عضو انجمن فلسفه علم آلمان و پژوهشگر مطالعات علم و فناوری در دانشگاه کاسل است
زمینه های پژوهشی او عبارتند از:
-فلسفه فیزیک؛ منطق مدلسازی در ریاضیات مهندسی
-ارتباطات علم و جامعه شناسی شبه علم در ایران
-تاریخ فیزیک مدرن در قرن بیستم

دیدگاه شما چیست