فضا و نجوم

درکی جدید از ساختار کهکشان

برآمدگی ایکس شکل علمنا
نوشته شده توسط مرضیه حسینی

تلاش های تحقیقاتی گروهی از دانشمندان که در توییتر جرقه آن زده شد، باعث شد تا نشان دهند که برآمدگی ستاره های مرکزی کهکشان راه شیری یک ساختار ایکس شکل را ایجاد کرده است.
این مطالعات تازه منتشر شده با استفاده از داده های تلسکوپ فضایی فروسرخ (WISE) ناسا بوده است. این اتفاق در ماه می ۲۰۱۵ هنگامی که منجم داستین لنگ، از موسسه ی Dunlap دانشگاه تورنتو، نقشه های کهکشانی از کل آسمان در سال ۲۰۱۰ که از داده های دو تلسکوپ فضایی فروسرخ(WISE) ناسا بود را بر روی توییتر قرار داد، افتاد .
بررسی نور فروسرخ کهکشانها به منجمان اجازه می دهد که ساختار آنها را باوجود گرد و غبار بررسی کنند، زیرا که گرد و غبار در نور مرئی ، دسترسی به جزییات اساسی را از بین می برد. لانگ از داده های WISE برای نقشه برداری از کهکشانهای فراتر از کهکشان راه شیری استفاده میکرده و آنها را در یک سایت در دسترس قرار داده است.
چیزی که توجه منجمان را در توییتر جلب کرد، ظاهر کهکشان راه شیری بود. در مورد ظاهر برآمدگی، برخی اظهار داشتند که ساختار مرکزی همانند توپ فوتبال بوده که در مقایسه با دیسک مسطح کهکشان سه بعدی است. در داخل برآمدگی ، داده های (WISE) بطور عجیبی یک ساختار ایکس شکل را نشان می دهند که تا کنون بطور واضح در کهکشان راه شیری مشاهده نشده بود.
ملیسا نس از موسسه تحقیقاتی نجوم ماکس پلانک آلمان، پس از مشاهده ی این تصاویر، ساختار ایکس شکل برامدگی توجه وی را جلب کرده و با لانگ تماس گرفت. آنها دو هفته بعد در کنفرانس تحقیقاتی میشیگان یکدیگر را ملاقات کرده و تصمیم به بررسی این برآمدگی با استفاده از داده های WISE کردند. نتایج تحقیقات آنها در ژورنال نجومی منتشر شد که تاییدی بر ایکس شکل بودن ساختار این برآمدگی می باشد. نس می گوید: این برآمدگی، کلید اساسی در درک چگونگی تشکیل کهکشان راه شیری می باشد. چرا که اگر این برآمدگی را درک کنیم ، میتوانیم فرآیند های اساسی تشکیل و شکل گیری کهکشان را نیز درک کنیم.
کهکشان راه شیری نمونه از کهکشانهای دیسکی شکل است که از ستاره ها و گازهایی تشکیل شده اند که در یک حالت دیسکی چرخان میچرخند. در این دسته از کهکشانها، هنگامی که گاز ها وستاره ها به اندازه کافی پرجرم هستند، یک نوار ستاره ای تشکیل می شود که در آن ستاره ها در مداری بدور مرکز می چرخند.
کهکشان راه شیری ما هم دارای نوار ستاره ای می باشد، همانطور که دو سوم از کهکشانهای اطراف نیز دارای نوار ستاره ای می باشند.
با گذشت زمان ممکن است این نوار ستاره ای ناپایدار شده و بسمت مرکز کهکشان خم شود. برآمدگی ممکن است نتیجه ی حرکت ستاره هایی باشد که عمود بر صفحه ی کهکشان و بطور شعاعی بسمت خارج یا داخل کهکشان بدور مرکز آن می چرخند. در اینصورت، هنگامی که از کنار آنرا مشاهده میکنیم، بنظر میرسد که توزیع ستاره ها هنگام چرخش جعبه مانند یا بادام زمینی شکل است و براساس مطالعات جدید یک ساختار ایکس شکل بر ستاره هایی که بدور مرکز میچرخند نیز حاکم است. همچنین فرض دیگری وجود دارد که این برآمدگی از ترکیب کهکشان ها بوجود آمده است اما کهکشان راه شیری ، با هیچ کهکشان بزرگ دیگری در ۹ میلیارد سال گذشته ترکیب نشده است.
نس می گوید: ما توانستیم شکل جعبه مانند و همچنین ساختار ایکس شکل را در تصاویر WISE بوضوح ببینیم که نشان می دهد این برآمدگی ناشی از فعالیت های داخلی کهکشان در هنگام تشکیل بوده است.
این برآمدگی ایکس شکل در بررسی های قبلی هم گزارش شده بود و همچنین دانشمندان در موسسه تحقیقاتی ماکس پلانک آلمان، یک نقشه سه بعدی از کهکشان را منتشر کردند که شامل برآمدگی ایکس شکل هم می شد اما این مطالعات ، یک تصویر واقعی از برآمدگی را نشان نمی داد. نس و لانگ با استفاده از داده های فروسرخ توانستند این برآمدگی را بطور واضح نشان دهند.
تحقیقات پیش رو بدنبال درک بیشتر دینامیک و ویژگی های ستارگان در این برآمدگی کهکشان راه شیری هستند.

درباره نویسنده

مرضیه حسینی

دیدگاه شما چیست