اخبار ایران و جهان

سرخی تو از من – نگاه نشریه اشپیگل به تصاویر ماهواره ای دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه
نوشته شده توسط عرفان کسرایی

تصویر ماهواره ای منتخب این هفته نشریه آلمانی اشپیگل به دریاچه ارومیه اختصاص پیدا کرده است. اشپیگل  با انتشار تصویر ماهواره  Aqua ناسا از این دریاچه؛ مقاله ای در خصوص تغییر رنگ آن به قرمز نوشته و در تصویری جالب ؛ شرایط قبل و بعد از تغییر رنگ بحث برانگیز این دریاچه را با هم مقایسه کرده است. اشپیگل می نویسد : دریاچه بزرگ ارومیه در ایران مدام تغییر رنگ می دهد. این تغییر رنگ به وضوح در تصاویر ماهواره ای قابل تشخیص است. اما به راستی دلیل اصلی این پدیده چیست؟
سرنوشت دریاچه آرال در سراسر جهان مشهور است. دریاچه ای به اندازه ایالت بایرن با ۶۸ هزار کیلومتر مربع وسعت ؛ که بین دوکشور قزاقستان و ازبکستان قرار داشت.  دریاچه ای که استفاده کشاورزی به تدریج باعث نابودی آن شد و تقریبا هیچ چیزی از آن باقی نماند. خشکیدن دریاچه آرال از دید متخصصان ؛ یکی از بزرگ‌ترین فجایع زیست‌محیطی زمین محسوب می شود. اشپیگل می نویسد دریاچه ارومیه در ایران؛ دریاچه ای ده بار بزرگتر از دریاچه کنستانس در اروپا نیز سرنوشتی شبیه به دریاچه آرال پیدا کرده است. دریاچه ای که وسعت آن در سال ۲۰۱۴ به یک سوم ابعاد اولیه کاهش پیدا کرده بود و آب آن نیز مدام شورتر می شد.  اما چیزی که در تصویر ماهواره ای جدید ماهواره آکوا ناسا از دریاچه ارومیه جلب توجه می کند مقایسه دو تصویر با یکدیگر است. تصویر نخست که در ۲۳ آوریل ثبت شده و آب دریاچه درآن به دلیل بارندگی های فصل بهار در شمال غرب ایران و همچنین جاری شدن آب رودخانه ها متمایل به رنگ سبز دیده می شود.  اما تصویر جدید در ۱۸ جولای چیز دیگری را نشان می دهد. هرچه دریاچه گرمتر می شود آب بیشتری از دست می دهد و غلظت نمک موجود در آن افزایش می یابد. نوار سفید رنگ دور دریاچه که در تصویر ماهواره ای پیداست دقیقا بیانگر همین اتفاق است. اما در تصویر جدید موضوع به مراتب عجیب تری به چشم می خورد. دریاچه تغییر رنگ داده است و اینک قرمز به نظر می رسد.
دلیل اصلی این رخداد به گواه متخصصان و آن گونه که اشپیگل می نویسد به جلبک دونالیلا سالینا Dunaliella salina باز می گردد که می تواند در تابش فراوان خورشید و غلظت بالای نمک بتا کاروتن تولید کند. همان رنگدانه قرمزو نارنجی که در گیاهان و میوه ها وجود دارد. به گزارش اشپیگل ؛ دلیل دیگر قرمز شدن دریاچه ارومیه رنگدانه های موجود در هالوباکتری Halobacteriales هاست و جلبک های شورزیست که عامل ایجاد رنگ قرمز آب دریاچه ارومیه هستند.  اینکه دریاچه ارومیه قرمز به نظر می رسد جای تعجب ندارد. آب ورودی به دریاچه مدام کمتر می شود و هر ساله یک کیلومتر مکعب از آن کاسته می شود. محمد توریان از دانشگاه اشتوتگارت به اشپیگل می گوید سطح  دریاچه هر سال ۲۲۰ کیلومتر مربع آب می رود و آب دریاچه ارومیه مدام شورتر می شود. چیزی که به سود حیات جلبک دونالیلا سالینا و هالوباکتری هاست و دریاچه ارومیه را به رنگ قرمز درآورده است.

درباره نویسنده

عرفان کسرایی

کسرایی، عضو انجمن فلسفه علم آلمان و پژوهشگر مطالعات علم و فناوری در دانشگاه کاسل است
زمینه های پژوهشی او عبارتند از:
-فلسفه فیزیک؛ منطق مدلسازی در ریاضیات مهندسی
-ارتباطات علم و جامعه شناسی شبه علم در ایران
-تاریخ فیزیک مدرن در قرن بیستم

دیدگاه شما چیست