فلسفه و تاریخ علم

انقلاب صنعتی چهارم آغاز شده است

Industry_4.0
نوشته شده توسط عرفان کسرایی

سال گذشته کلاوس شواب Klaus Schwab ؛ پایه گذار مجمع جهانی اقتصاد مقاله ای منتشر کرد که از پیدایش یک تحول عظیم و البته اجتناب ناپذیر در زندگی بشر خبر می داد. انقلاب صنعتی چهارم! تحولی شگرف در فناوری که دامنه تاثیرات آن صرفا به دنیای فناوری محدود نمی ماند و تمامی عرصه های زندگی انسان؛ از اقتصاد گرفته تا فرهنگ و تاریخ و جامعه و سیاست را تحت تاثیر خود قرار خواهد داد.
شواب در این مقاله جنبه های پنهانی از این انقلاب بزرگ صنعتی را واکاوی می کند و می گوید انقلاب صنعتی چهارم؛ صرفا ادامه انقلاب صنعتی سوم نیست و در عمل بسیار پیچیده تر از آن خواهد بود. دسته بندی انقلاب های صنعتی به دوره های اول و دوم و سوم و اینک چهارم عمدتا بر اساس شالوده هر انقلاب صنعتی صورت گرفته است. به عبارت ساده تر انقلاب صنعتی نخست ؛ بر پایه به کارگیری نیروی بخار و مکانیکی کردن تولید و حرکت شکل گرفت و در دومین انقلاب صنعتی ؛ برق و الکتریسیته پا به میدان گذاشت. در دوراه سوم انقلاب های صنعتی هم نیروی برق نقش بازی می کند و هم فناوری اطلاعات IT. اما آنچه که انقلاب صنعتی چهارم را از انقلاب های قبلی متمایز می کند تلفیق فناوری های نو در سه سطح فیزیکی ؛ دیجیتالی و زیست شناسی است. به نظر کلاوس شواب؛ در انقلاب صنعتی چهارم در هم تنیدگی عجیبی میان انسان ؛ فیزیک و دنیای دیجیتال به وقوع خواهد پیوست.
این انقلاب صنعتی حتی درک انسان از مفهوم مالکیت یا حریم خصوصی؛ روابط انسانی و نظایر آن را به صورت بنیادینی تغییر خواهد داد. زندگی پس از انقلاب چهارم صنعتی بسیار ساده تر از پیش خواهد شد. ابزارها و خدمات به سهولت بیشتری در دسترس قرار می گیرند. البته کلاوس شواب در این مقاله دغدغه ها خود را نیز پنهان نکرده و سناریوهایی در بارهء امکان نابرابری در بازار کار و شکاف بیشتر در توزیع سود میان کار و سرمایه طرح می کند و می گوید مساله بر سر این است که منفعت انقلاب صنعتی چهارم به چه شکلی توزیع می شود و چه گروه هایی از آن سود برده و چه بخشی از آن متضرر می شوند.
در دنیای پس از انقلاب صنعتی چهارم چهره جهان کاملا تغییر خواهد کرد. لباس های هوشمندی که به شبکه جهانی اینترنت متصل هستند یا وضع سلامت انسان را هر لحظه به شرکت های بیمه منتقل می کنند. دنیای که در آن حتی پدربزرگ ها و مادربزرگ ها صفحه فیس بوک و حساب توییتر دارند. شیشه های پنجره خانه؛ عینک ها یا خودرو های هوشمند که همگی با یک شبکه عظیم جهانی به یکدیگر متصلند و تبادل اطلاعات می کنند. تصور چنین دنیایی برای ما که انقلاب صنعتی سوم را تجربه کرده ایم چندان هم غیرقابل تصور نیست. البته انقلاب صنعتی چهارم ؛ بی تردید پیامدهایی  غیرقابل پیش بینی نیز خواهد داشت. سرعت پیشرفت فناوری های نوظهور  و دامنه نفوذ و اثر آن گاهی به حدی زیاد است که عملا هرگونه پیش بینی را غیرممکن می کند.

درباره نویسنده

عرفان کسرایی

کسرایی، عضو انجمن فلسفه علم آلمان و پژوهشگر مطالعات علم و فناوری در دانشگاه کاسل است
زمینه های پژوهشی او عبارتند از:
-فلسفه فیزیک؛ منطق مدلسازی در ریاضیات مهندسی
-ارتباطات علم و جامعه شناسی شبه علم در ایران
-تاریخ فیزیک مدرن در قرن بیستم

دیدگاه شما چیست