اخبار ایران و جهان

“ضرغام” برنامه ها و حمایت های بنیاد ملی علم ایران را تشریح کرد

دکتر ضرغام رئیس بنیاد ملی علم ایران
نوشته شده توسط تیم تحریریه علمنا

نشست خبری صندوق حمایت از پژوهشگران و فن آوران کشور (INSF – بنیاد ملی علم ایران) با حضور دکتر ضرغام رییس این صندوق، دکتر غلامی رئیس بنیاد حامین پژوهش فن آوری و نوآوری، دکتر اژدری مشاور دکتر ضرغام و جنیدی رئیس روابط عمومی بنیاد ملی علمی ایران امروز ۵ مرداد ماه برگزار شد.
در این نشست خبری ضرغام طی صحبت هایی از تاریخچه، پیشرفت ها و اهداف این مجموعه گفت. خلاصه ای از صحبت های دکتر ضرغام در زیر آمده است.
این مجموعه در سال ۱۳۸۲ با هدف حمایت از پژوهش و فن آوری به ریاست دکتر فرهادی، وزیر فعلی علوم تحقیقات و فن آوری، مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی شد. این مرکز از همان ابتدای کار بر اساس مطالعات فراوان پایه گذاری شد و قصد داشت از تجارب کشورهای دیگر استفاده کرده و با توجه به نیازهای حال و آینده ی کشور، خدمات زیادی را در زمینه های مختلف علمی خدماتی را ارائه دهد.
به تدریج حمایت های ما از طرح های پژوهشی گسترده تر شد و در حال رسیدن به نوعی جامعیت است. در ابتدا فقط از پروژه های تحقیقاتی حمایت می شد که اجرایی و عملیاتی شود که نتایج ارزشمندی را برای جامعه به همراه داشت. پس از گذشت چند سال مشخص شد ظرفیت های دیگر علمی هم وجود دارد که می تواند طبق اهداف اساس نامه مورد حمایت ما قرار بگیرد. در این راستا دو ظرفیت تعریف شد: ظرفیت علمی بالقوه و ظرفیت علمی بالفعل. ظرفیت بالقوه می تواند اساس و پایه ای برای ظرفیت بالفعلِ حال و آینده باشد.
کار ما می بایست از جامعیت برخوردار باشد و مرتبا باید بر کار خود نظارت داشته باشیم. همچنین می بایست از تجارب مراکز داخلی و خارجی استفاده کنیم تا بتوانیم از همه دانشجویان، اساتید و اهالی پژوهش که نیازمند برنامه ای حمایتی هستند، پشتیبانی کنیم.
ما در سال گذشته مسافرت هایی را به ۲۰ استان کشور داشتیم و با اساتید نشست هایی برگزار کردیم تا بتوانیم در مورد این موضوع که ما چگونه می توانیم از کارهای علمی دانشگاه ها و مراکز علمی پشتیبانی کنیم، اطلاع رسانی بنماییم. سال گذشته ما به استان های مرزی، بوشهر، کردستان و غیره مسافرت کرده و با بیش از ۶۰ مرکز علمی نشست داشتیم. اطلاع رسانی، ایجاد توازن، حمایت و تولید فرصت برابر برای همه (این طرح برای همه است و فقط شامل تهران نیست) هدف های اصلی این مسافرت ها بود. پس از این اطلاع رسانی ها کمیت و کیفیت پروژه ها بهتر شد؛ همچنین عزیزان دانشگاهی بسیار خوشحال شدند که مسئولی خودش به مراکز آن ها رفته و از آن ها دعوت به همکاری می کند.
برای حمایت از افراد در تمام مقاطع دانشگاهی برنامه های مجزایی را طرح ریزی کردیم.
برای حمایت از دانشجویان کارشناسی، هسته های علمی را در دانشگاه ها تشکیل دادیم تا بازخورد آن بتواند یک روش کار و آئین نامه را تعیین کند. هسته های علمی به این صورت بود که هر استاد ۱۰-۱۲ دانشجو را در اختیار بگیرد و علاوه بر کلاس های رسمی، کلاس های دیگری برگزار کنند. آن ها را برای شرکت در کارگاه های آموزشی، همایش ها، کارهای آزمایشگاهی و انجام تحقیقات تشویق کنند. و ما هزینه ی شرکت این دانشجویان در کارگاه ها و همایش ها را تامین می کنیم. در نتیجه عِرق ملی و مذهبی بالا می رود و خروج دانشجویان از کشور کاهش می یابد. البته برای جلوگیری از خروج آن ها باید پس از پایان تحصیلاتشان متناسب با تخصص و استعدادشان برایشان کار آفرینی هم کرد.
دانشجویان کارشنای ارشد می توانند در پروژه هایی که ما مصوب می کنیم زیر نظر استادِ ارائه دهنده ی پروژه، با ما همکاری کنند.
رساله های دکتری که موضوع شان در چهارچوب نیازها و اولویت های تحقیقاتی کشور باشد، مورد حمایت قرار می گیرند. در سال گذشته نزدیک به ۱۰۰۰ موضوع رساله که در گروه و شورای تحصیلات تکمیلی مراکز علمی تائید شد، دریافت کردیم که آن ها را دسته بندی و ارزیابی می کنیم و تا قبل از شروع سال جدید، تعدادی از آن ها مصوب شده، حمایت و اجرایی می شود؛ و نتایج آن برای کشور قابل استفاده خواهد بود.
برنامه ی پسا دکتری ما به این صورت است که فارغ التحصیلان دکتری چه در داخل کشور و چه در خارج کشور می توانند پروپوزال ارائه بدهند و اگر این پروپوزال پذیرفته شد، حقوق یک تا دو سال آن ها از طرف ما پرداخت می شود، به شرطی که به طور تمام وقت زیر نظر اساتید برتر کار تحقیقاتی را انجام بدهند.
بنابراین از افرادی که منتظر هستند به کار گرفته شوند، استفاده می شود. افراد تحصیلکرده در رشته های غیر مرتبط کار را آغاز نکرده و دلسرد نمی شوند. کارهای پژوهشی مفید در کشور به انجام می رسد، فرد به عنوان دستیار استاد عمل می کند و دید پژوهشی وارد مراکز آموزشی ما می شود چرا که پژوهش باید در مراکز آموزشی پر رنگ تر شود.
پروژه ها به صورت آزاد هم بررسی می شوند و از استادیارهای جوان، دانشجویان مناطق محروم و خانم ها حمایت ویژه می کنیم. پذیرش تعداد پروژه ها محدودیت ندارد اما در این میان پروژه های میان رشته ای اهمیت ویژه ای دارند.
از ابتدای سال ۹۴ از میان ۱۷۱۷ درخواست ما از ۷۱۱ پروزه حمایت کردیم و پیش بینی می کنیم تا پایان امسال بیش از ۲۲۰۰ درخواست داشته باشیم.
به دلیل اطلاع رسانی که در سال گذشته انجام دادیم، رشد جهشی خواهیم داشت. البته برای ما تعداد مطرح نیست بلکه کیفیت کار خروجی مطرح است.
اساتید ایرانی خارج از کشور هم مورد حمایت ما قرار گرفتند. هدف ما این است که از ظرفیت های علمی چه داخلی و چه خارجی به نفع پیشرفت علم و توسعه ی فن آوری در کشور استفاده شود.
همچنین ما از خیلی از اختراعات حمایت کردیم که ثبت شوند و هزینه ای معادل ۷۰۰۰ تا ۱۲۰۰۰ دلار برای ثبت هر اختراع در نظر گرفته ایم.
در سال گذشته ما از میان ۱۷۱ درخواست، از ۴۸ رخداد علمی (کنفرانس ها، همایش ها و کارگاه ها) با ۴ شرط حمایت کردیم. این چهار شرط شامل موارد زیر بود:
۱- از افراد علمی صاحب نظر ایرانی و غیر ایرانی استفاده شود
۲- ذی نفعان حضور فعال داشته باشند
۳- همایش ها حتما کارگاه های آموزشی داشته باشد
۴- نتایج آن در اختیار عموم قرار گیرد
در این ۴۸ رخداد علمی ۳۱۸۶ نفر در کارگاه ها آموزش دیدند و بالای ۲۲۰۰ مقاله ارائه شد.
ظرفیت های بالقوه ی پژوهشی نیز در کشور وجود دارد که مربوط به دانش آموزان است. ما با آموزش و پرورش صحبت کردیم و از پژوهش سراها با چند هدف حمایت کردیم: اول این که دانش آموزان یاد بگیرند چگونه کار مطالعاتی و تحقیقاتی انجام بدهند و برای آن ها حتما کارگاه های روش تحقیق برگزار شود. و دوم اینکه اعتماد به نفس، قدرت ریسک و استقلال دانش آموزان که بعضا ممکن است توسط والدین و معلمان کاهش یابد، بالا برود. برای انجام این کار پیشنهاد ما انجام مطالعات تیمی بود. سوم این که دانش آموزان حتما اختراع داشته باشند و اگر در این اختراع نوآوری وجود داشت ما هزینه ی اختراع و تولید آن را متقبل می شویم تا در سطح گسترده تر مطرح شود. ما سعی کردیم با این اقدامات به آینده سازی علم و فن آوری کمک کنیم. در این خصوص با مدارس سما (مربوط به دانشگاه آزاد)، مدارس دولتی و غیر انتفاعی هم صحبت هایی شد.
به این نحو حمایت های ما از یک جامعیت برخوردار شدند. طی انجام این فعالیت ها ما متوجه شدیم که کشور ما از ظرفیت های فکری خوبی برخوردار است و می توان از این ظرفیت برای کارهای بهتری استفاده کرد.
مخاطبین ما همه ی افراد جامعه هستند، اعم از قشر تحصیلکرده، کودکان، روستاییان و غیره. ما برای اینکه بتوانیم اهداف خود را در روستا عملی کنیم از وزارت کشاورزی و شوراهای محله ها کمک گرفتیم تا این آموزش ها همگانی باشد.
سعی کردیم از طریق فضای مجازی و صدا و سیما مردم را با ۵ مساله ی اصلی آشنا کنیم:
۱- آشنایی مردم با محیط زیست، گرمایش زمین و تاثیرات فردی و اجتماعی آن
۲- آشنایی با سبک زندگی با تکیه بر معنویت
۳- اقتصاد و مدیریت خانواده با تکیه بر شناسایی استعدادها در خانواده ها که معمولا توسط مادران انجام می شود
۴- آشنایی با سرمایه های اجتماعی
۵- آشنایی با سرمایه های انسانی
ما از ظرفیت های علمی خارج از کشور هم حمایت می کنیم به همین منظور با دو مرکز معتبر علمی در روسیه و مراکزی در چین تفاهم نامه هایی امضا کردیم.
تمامی شرکت های بزرگ دنیا در ابتدا یک ایده بودند، بعد به استارت آپ تبدیل شده و در نهایت تبدیل به شرکت بزرگی شدند. ما باید از تجارب این شرکت ها در استفاده از ایده ها استفاده کنیم. چرا که همین ایده ها هستند که در پیشرفت کشور نقش دارند. ما یک شانزدهم بودجه ی تحقیقاتی کشور را در اختیار داریم اما با همین بودجه توانسته ایم از خیلی از ظرفیت های علمی کشور استفاده کنیم. نگاه ما به این کار، یک نگاه پویا است. تکرار مکررات ما را به جایی نخواهد رساند و ما هر سال متفاوت از سال قبل عمل خواهیم کرد. که این کار هم مستلزم خلاقیت و نوآوری است.

درباره نویسنده

تیم تحریریه علمنا

دیدگاه شما چیست