اخبار

شیخِ معمار

شیخ بهایی علمنا
نوشته شده توسط سرویس پزشکی و سلامت

در تاریخ علم و ادب ایران، عارفان زیادی هستند که عمر خود را صرف تحصیل علم و پرورش اندیشه کرده اند. یکی از بزرگانی که در این زمره قرار دارد، بهاءالدین محمد بن حسین عبدالصمد عاملی معروف به شیخ بهایی است. او قله های علوم زمان خود را یکی پس از دیگری پیمود و خدمات ارزشمندی از خود به جای گذاشت.
مهندس معمار، ریاضیدان و ادیب بزرگ ایرانی در ۲۷ ذی الحجه ی سال ۹۳۵ هجری قمری در بعلبک لبنان متولد شد. پدرش عزیزالدین حسین عاملی از علمای بزرگ زمان خود بود. در سیزده سالگی به همراه خانواده ی خود به ایران و اصفهان، مهاجرت کرد. شیخ تحصیلات اولیه ی خود را در محضر پدرش فرا گرفت. سپس به دلیل انتخاب پدرش به عنوان شیخ الاسلامِ پایتخت از طرف شاه طهماسب صفوی از اصفهان به قزوین نقل مکان کردند. نشست و برخاست با شخصیت های علمی و عرفانی آن روزگارِ ایران که بیشترشان در قزوین زندگی می کردند، باعث شد باب های جدیدی از علم و ادب به روی این عالِم بزرگ باز گردد.
در سال ۹۹۱ هجری قمری به قصد حج عازم مسافرتی طولانی شد؛ به بسیاری از سرزمین های اسلامی مسافرت کرد و در سال ۹۹۵ هجری قمری پس از ۴ سال سفر به ایران بازگشت.
مهارت شیخ بهایی در حوزه های مختلف علم و دانش بی همتا است. از فعالیت های عظیم او می توان موارد زیر را نام برد:
• معماری مسجد امام اصفهان (مسجد شاه سابق) که یکی از شاهکارهای تاریخی ایران و جهان است
• اتمام بنای معروف مسجد شیخ لطف اللّه
• طراحی، معماری و ساخت شهر نجف آباد
• طرح ریزی قنات نجف آباد به نام قنات “زرین کمر” که یکی از بزرگ ترین کاریزهای ایران می باشد.
• مهندسی حصار نجف
• تعیین اوقات شبانه روز از روی آفتاب یا ساعت آفتابی
• تقسیم آب زاینده رود به محلات اصفهان
• تعیین سمت دقیق قبله ی مسجد امام و خاتمه دادن به اختلاف نظرات در این زمینه
• طراحی بسیار جالب منارجنبان اصفهان
اما حیرت انگیز ترین کاری که منسوب به شیخ بزرگ است، ساختمان گلخن حمامی در اصفهان است و به حمام شیخ بهائی یا حمام شیخ معروف است. گلخن این گرمابه طوری ساخته شده که در فضای خالی بسته ای شمع روشنی قرار می گرفت و آب حمام توسط آن گرم می شد. پس از مدتی به دلیل تعمیر گرمابه آن فضا را باز کردند؛ شمع ساخته ی شیخ بهایی خاموش شد و هرگز کسی نتوانست آن را به شکل سابق بسازد.
او مهندسی مبتکر، نویسنده ای توانا و ادیبی زنده دل بود. او به زبان فارسی و عربی اشعار فصیحی می سرود. اشعار فارسی او شامل مثنویات، غزلیات، رباعیات و دو بیتی بود. او در غزل سرایی از شیوه فخرالدین عراقی و حافظ استفاده کرده است، در رباعی با نظر به ابو سعید ابوالخیر و خواجه عبدالله انصاری و در مثنوی به شیوه مولوی شعر سروده است.
کتب گرانبهای شیخ بهایی بالغ بر هشتاد و هشت کتاب است. معروفترین آثار مکتوبِ ایشان شامل “جامع عباسی”، “کشکول”، “بحرالحساب”، “مفتاح الفلاح”، “الاربعین”، “شرع القلاف” و “اسرارالبلاغه والوجیزه” می باشد.
میرداماد که از شاگردان پدر شیخ بود از فلاسفه و فقهای هم عصر شیخ بهایی می باشد. اگر نگاهی به نام فلاسفه، عرفای بزرگ و دانشمندان بنام ایرانی بیاندازید متوجه خواهید شد که نام خیلی از آن ها در میان شاگردان شیخ بهایی است. ملا محمد تقی بن مقصود علی مجلسی معروف به مجلسی اول، محمدمحسن فیض کاشانی، صدرالدین محمد بن ابراهیم شیرازی معروف به ملاصدرا فیلسوف و بنیانگذار حکمت متعالیه، محقق سبزواری یا شیخ الاسلام اصفهان، شیخ جوادبن سعد بغدادی معروف به فاضل جواد، شیخ زین الدّین بن محمد نواده شهید ثانی، ملاّ صالح مازندرانی، مجتهد کرکی، علی بن سلیمان بحرانی، معروف به امّالحدیث، رفیع الدّین محمّد نائینی و حسنعلی شوشتری تنها بخشی از عارفانی هستند که شاگردان شیخ بهائی بودند.
شیخ بهایی در تاریخ دوازدهم شوال سال ۱۰۳۰ هجری قمری پس از یک دوره ی بیماری در هفتاد و هفت سالگی چشم از جهان فرو بست و طبق وصیت خودش پیکرش در مشهد و در جوار امام هشتم به خاک سپرده شد.
شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان از سال ۱۳۸۲ جشنواره‌ای به نام شیخ بهایی برگزار می‌کند. این جشنواره در خصوص فن آفرینی و کارآفرینی است. شیخ بهایی در عصر خود از معدود افرادی بود که دانش را به فناوری تبدیل کرد و خدمات ارزشمند علمی و عمرانی از خود به یادگار گذاشت، بنابراین شیخ بهایی به عنوان نمادی از کارآفرینی است و به یاد او این جشنواره را شیخ بهایی نامیدند.

درباره نویسنده

سرویس پزشکی و سلامت

دیدگاه شما چیست