اخبار پزشکی و سلامت کلینیک علمنا

کلینیک علمنا: فیبرومیالژی چیست؟

فیبرومیالژی مورگان فریمن علمنا
نوشته شده توسط تیم تحریریه علمنا

قسمت دوم کلینیک علمنا که قرار است در آن به بیماری های خاص و کمتر شناخته شده بپردازد این بار به سراغ بیماری فیبرومیالژی (Fibromyalgia) رفته تا توضیحاتی در مورد علایم، دلایل و روش های درمان این بیماری ارائه دهد. بهانه پرداختن به این موضوع نیز بیماری “مورگان فریمن” ستاره سرشناس هالیوودی می باشد.
مورگان فریمن، ستاره سیاه‌پوست هالیوود سال ۲۰۱۳ بود که اولین بار اعلام کرد به بیماری سخت فیبرومیالژی مبتلا است. علائم این بیماری در او در مشقت بار و از پایین تا بالای دست است. مورگان فریمن، بازیگر ۷۷ ساله‌ای که در سال ۲۰۰۴ به خاطر بازی در فیلم “دختر میلیون دلاری” جایزه ی اسکار گرفت و در فیلم های درخشانی همچون “نابخشوده”، “رهایی از شاوشنگ”، “هفت”، “شکست ناپذیر” و فیلم‌های بتمن بازی کرده در توصیف بیماری خود آن را دردی خوانده که در برابرش هیچ کاری از دستش برنمی‌آید.
این بیماری نوعی التهاب بافت همبند است. سندرمی است که بیمار مبتلا به آن دردهای منتشر و مزمن را در همه جای بدن دارد و در معاینه نیز نقاط حساس به فشار در قسمت های مختلف بدن وجود دارد. واژه فیبرومیالژی به معنی درد در عضلات، لیگامان ها (رباط ها) و تاندون ها (زردپی ها) است. اختلالات خواب و خستگی علائمی هستند که تقریبا همیشه در فیبرومیالژی وجود دارند. هرچند این علائم اختصاصی نیستند و در بیماری های دیگر هم دیده می شوند.
علت اینکه به این ناراحتی، سندرم گفته می شود این است که در فیبرومیالژی مجموعه ای از نشانه ها و علائم به همراه یکدیگر و بدون علت و دلیل مشخصی وجود دارند. در حقیقت فیبرومیالژی نوعی از آرتریت نیست زیرا در مفاصل، عضلات و سایر بافت ها هیچ التهابی وجود ندارد. اما به هرحال چون در فیبرومیالژی، درد و اختلال در عملکرد مفاصل و بافت های دیگر وجود دارد، در زمره ی ناراحتی های روماتیسمی قرار می گیرد. فیبرومیالژی یک ناراحتی اکثرا گیج کننده است که به خوبی هم شناخته نشده است. چون علائم فیبرومیالژی بسیار شایع بوده و نتایج همه ی آزمایشات در بیماران تقریبا طبیعی است. در گذشته بسیاری از پزشکان این ناراحتی را به عنوان یک عارضه خاص قبول نداشتند و فکر می کردند که بیمارانی که از این علائم شکایت می کنند، فقط ناراحتی اعصاب دارند. اما مطالعات پزشکی نشان داده اند که فیبرومیالژی وجود دارد و شیوع آن در جوامع مختلف تا %۴ در صد گزارش شده است. نتایج یک مطالعه که توسط مرکز تحقیقات روماتولوژی انجام شده، شیوع فیبرومیالژی را در شهر تهران در %۶۹/۰ جمعیت مطالعه شده، گزارش کرده است.
فیبرومیالژی می تواند به تنهایی و بدون وجود بیماری دیگری وجود داشته و یا به همراه بیماری های دیگر از جمله بیماری های روماتیسمی مثل آرتروز (اوستئوآرتریت)، آرتریت روماتوئید، لوپوس یا اسپوندیل آرتریت آنکیلوزانت (اسپوندیلیت آنکیلوزان) دیده شود.
گرچه فیبرومیالژی، علاج قطعی ندارد ولی بیماری پیشرونده ای هم نیست بدین معنی که در طول زمان بدتر نمی شود و عوارض شدید و مرگ و میر ندارد. با یک برنامه درمانی شامل ورزش، استراحت، برطرف کردن استرس، یادگرفتن چگونگی کنار آمدن با علائم و دارودرمانی، بیماران مبتلا به فیبرومیالژی می توانند زندگی راحت تری داشته باشند.
هنوز علت فیبرومیالژی معلوم نیست. بر مبنای یک تئوری، اگر فردی که از نظر ژنتیکی مستعد ابتلا به بیماری است در معرض یک (یا چند) عامل محیطی خاص قرار گیرد، علائم پیدا می شوند. بسیاری از بیماران شروع فیبرومیالژی را به یک عامل استرس زا نسبت می دهند، از قبیل یک حادثه مانند تصادف اتومبیل، یک بیماری همراه با تب، یک عمل جراحی و یا استرس های مداوم روانی که گاهی از دوران بچگی وجود داشته است.
بیشتر محققین عقیده دارند که ناهنجاری هائی در عملکرد سیستم اعصاب مرکزی اتفاق می افتد که منجر به “افزایش” سیگنال های طبیعی درد می شود و واکنش غیر طبیعی به استرس، علائم فیبرومیالژی را ایجاد می کنند. در این زمینه می توان به موارد زیر اشاره کرد:
• تغییر در پردازش حس های مختلف، بیماران مبتلا به فیبرومیالژی نه تنها بیش ازافراد طبیعی نسبت به درد حساس هستند، بلکه نسبت به صدای بلند، نور زیاد، بوها، داروها، تغییر در درجه حرارت محیط و بعضی مواد شیمیائی نیز حساسیت زیادی نشان می دهند. این مسئله را این طور می توان شرح داد که در این بیماران آستانه حس درد و حس های دیگر نسبت به افراد تغییر کرده است.
• افزایش ماده ی P، در مایع نخاعی بیماران مبتلا به فیبرومیالژی غلظت ماده ی P سه برابر طبیعی است. این ماده شیمیائی حس درد را زیاد می کند.
• کاهش سروتونین، در بیماران مبتلا به فیبرومیالژی مقدار سِروتونین مغز کاهش یافته و یا پردازش آن دچار اختلال می شود.
• اختلال در محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال، در بیماران مبتلا به فیبرومیالژی چند اختلال در تنظیم مقدار هورمون هایی که فعالیت های فیزیولوژیک بدن از جمله مقابله با استرس را کنترل می کنند، مشاهده شده است.
• کاهش هورمون رشد، در بعضی از بیماران مبتلا به فیبرومیالژی، مقدار هورمون رشد کمتر از طبیعی است. این تغییر ممکن است در پیدایش درد عضلات بعد از فعالیت نقش داشته باشد.
• عوامل روانی و رفتاری، اعتقاد بر این نیست که علت فیبرومیالژی عوامل روانی است ولی اضطراب و افسردگی که در نتیجه دردهای مزمن و خستگی به وجود می آیند به نوبه خود علائم فیبرومیالژی را بدتر کرده و یک سیکل معیوب ایجاد می کنند، به طوری که درد، خستگی و اضطراب منجر به درد بیشتر شده و این سیکل ادامه می یابد.
شایعترین علائم فیبرومیالژی عبارتند از:
o احساس درد و وجود نقاط دردناک
o خستگی و اختلال خواب
o سردردهای فراوان
o اختلالات شناختی
o سندرم روده تحریک پذیر
o خشکی چشم و دهان
o سندرم مفصل گیجگاهی فکی
o حساسیت به صداهای بلند
o حرکات غیرطبیعی و غیرقابل کنترل چشم ها
o علائم عمومی: عدم تحمل نسبت به گرما و سرما، تعریق شبانه و ضعف
o علائم آلرژیک: حساسیت به مواد شیمیائی مختلف، گرفتگی بینی و التهاب مخاط بینی
o سندرم پای بی قرار
o احساس ادرار داشتن و تکرر ادرار
تشخیص فیبرومیالژی معمولا توسط معاینه پزشک و با توجه به علائم بیماری است. درد منتشر بدن بخصوص در دو طرف، هر دو اندام فوقانی و تحتانی و ستون مهره که بیش از سه ماه طول کشیده است می تواند این تشخیص را مطرح کند. نقاط خاصی از بدن که به فشار حساسیت زیادی داشته و فشار به آن ها موجب درد می شود. در فیبرومیالژی هیچ تغییر غیر طبیعی در آزمایشات و تصویربرداری از بدن وجود ندارد.

درباره نویسنده

تیم تحریریه علمنا

دیدگاه شما چیست