کنجکاوی

کنجکاوی: قدرت مغناطیسی یک دستگاه MRI چقدر است؟

کنجکاوی MRI
نوشته شده توسط تیم تحریریه علمنا

اگر سری فیلم های X-Men را دیده باشید حتما شخصیت مگنیتو (Magneto)، شخصیتی که می توانست در اطراف بدن خود میدان مغناطیسی بسیار قوی ایجاد کند و (شاید حتی اگر دنبال کننده این سری از فیلم ها نباشید) شخصیت ولورین (Wolverine) مردی که اسکلت بدنش با فلزی خاص (که اتفاقا قابلیت مغناطیسی هم داشت) پوشانده شده بود، را می شناسید. در قسمت هایی از این فیلم که تقابل ولورین و مگنیتو در آن اتفاق می افتد، مگنیتو به دلیل قدرت ایجاد میدان مغناطیسی می تواند ولورین را به سمت خود بکشد و یا به هر سمتی حرکت دهد در حالی که کاری از ولورین بر نمی آید. حال تصور کنید که ایمپلنتی در یکی از بخش های بدنتان دارید و قصد دارید به یک دستگاه MRI نزدیک شوید. اتفاقی که برایتان می افتد احتمالا شبیه به کاریست که مگنیتو با ولورین می کرد!
بزرگترین و مهمترین قسمت یک دستگاه MRI، بخش مغناطیس آن می باشد که توان بسیار بالایی در تولید میدان مغناطیسی دارد. برای سنجش میدان مغناطیسی تولید شده توسط دستگاه MRI از واحد تسلا استفاده می شود که هر تسلا برابر ۱۰٫۰۰۰ گاوس است. میدان مغناطیسی مورد استفاده در دستگاه های MRI در رنجی حدود ۵/۰ تا ۳ تسلا، یا ۵۰۰۰ تا ۳۰٫۰۰۰ گاوس می باشد. همچنین در تحقیقات از میدان های مغناطیسی تا ۶۰ تسلا! نیز استفاده می شود. حال این میدان مغناطیسی را با میدان مغناطیسی ۵/۰ گاوسی زمین مقایسه کنید تا به قدرت میدان مغناطیسی این دستگاه ها پی ببرید. به این دلیل در صورتی که اقدامات ایمنی سختگیرانه ای در فضاهایی که این دستگاه ها قرار دارند به کار برده نشود می تواند بسیار خطرناک باشد. به عنوان مثال گیره کاغذ، خودکار، کلید، قیچی و یا هر شی کوچکی را می تواند از جیب خارج کند و با سرعت بسیار بالایی به سمت خود یعنی دستگاه MRI بکشد و صدمات عجیبی را به افراد حاظر در اتاق وارد نماید. همچنین کارت هایی مانند کارت های بانکی که رمز نگاری مغناطیسی می شوند با نزدیک شدن به اکثر دستگاه های MRI، از کار می افتند.
نیروی مغناطیسی اعمالی به یک شی فلزی با نزدیک شدن آن شی به مرکز میدان مغناطیسی به صورت نمایی افزایش پیدا می کند. تصور کنید با آچاری بزرگ در دست در ۵ متری یک دستگاه MRI معمول ایستاده باشید. در این فاصله شما احساس می کنید که دستگاه با چه قدرتی آچار را به طرف خود می کشد. با نزدیک شدن به دستگاه به سرعت، حس می کنید که نیروی وارده به آچار چندین برابر می شود تا جایی که اگر به یک متری دستگاه بایستید، دستگاه آچار را از چنگ شما بیرون می آورد و بسیار بعید است که بتوانید آن را نگه دارید. هرچه جرم وسیله فلزی بیشتر باشد، اوضاع خطرناک تر می شود. سطل های نظافت، جاروبرقی ها، نگه دارنده های سرم، مخازن اکسیژن، برانکارد و بیشمار وسیله دیگری هستند که MRI می تواند آن ها را به سمت خود بکشد.
بنابراین قبل از اینکه به کسی اجازه ورود به اتاق اسکن داده شود، با دقت وجود هر وسیله فلزی نه تنها بیرون از بدن بلکه درون بدن افراد هم مورد بررسی قرار می گیرد. برای افرادی که در بدن خود امپلنتی دارند حضور در فضایی که چنین میدان مغناطیسی قوی وجود دارد بسیار خطرناک است و ممکن است آن ها را دچار مشکلات حادی کند، وجود قطعه ای فلزی در چشم و یا نزدیک رگ ها (برای افرادی که کار شغلی نظیر جوشکاری یا تراشکار دارند) می تواند بسیار خطرناک باشد چرا که حرکت قطعات می تواند آسیبی جدی به چشم بزند یا باعث کوری شود و یا ورود این قطعات به رگ باعث خون ریزی های داخلی و آسیب های شدید شوند. افرادی که ضربان ساز در بدن خود دارند حتی نمی توانند به این دستگاه نزدیک شوند چرا که میدان مغناطیسی دستگاه باعث اختلال در کار آن می شود. وجود هموکلیپس در مغز (قطعه ای که برای ترمیم آنوریسم رگ های مغز مورد استفاده قرار می گیرد) می تواند بسیار خطرناک باشد چرا که با حرکت خود می تواند باعث پارگی رگ های مغزی شود. علاوه بر همه این ها نزدیک شدن کسانی که دچار مجروحیت جنگی شده اند و در بدن خود ترکش هایی دارند که موفق به خارج کردن آن نشده اند، به دستگاه های MRI می تواند باعث آسیب های جبران نشدنی به آن فرد شود.

درباره نویسنده

تیم تحریریه علمنا

۱ دیدگاه

دیدگاه شما چیست