فلسفه و تاریخ علم

تورینگ؛ سیب گاز زده و سیانور – قسمت دوم

تورینگ سیب گاز زده علمنا خودکشی آلن تورینگ
نوشته شده توسط عرفان کسرایی

در قسمت پیشین حتی احتمال یأس تورینگ در حل مسائل بغرنج ریاضی که وی خود را با آن درگیر کرده بود نیز به عنوان انگیزه ای برای خودکشی مطرح شد. این درست شبیه به گمانه زنی هایی  است که مورخان علم درباره انگیزه خودکشی بولتزمان ذکر کرده اند و گفته اند که یأس ناشی از مناقشات نظریه جنبشی گازها و ترمودینامیک آماری دلیل خودکشی بولتزمان بوده است. تورینگ در اواخر عمر خود درگیر مسایل مرتبط با تابع موج در مکانیک کوانتومی و خطی و غیرخطی بودن معادلات بوده و معتقد بوده توصیف سیستم باید غیر خطی و پیش بینی وضعیت سیستم باید خطی باشد.  چه بسا ناکامی وی در حل آنچه در ذهن داشت به یاس و ناامیدی او دامن زده باشد. البته همه اینها در حد حدس و گمان باقی می ماند و صرفا گمانه زنی های بدون مدرک قابل اعتماد تاریخی است. اما مساله بر سر این است که زندگی تورینگ از دسامبر ۱۹۵۱ دستخوش تغییرات زیادی می شود. بسیاری می گویند محکومیت تورینگ به هورمون تراپی او را به شدت بیمار و افسرده  کرده بود و موجب سرخوردگی و انزوای اجتماعی وی شده بود.
جنازه  تورینگ در روز  ۸ ژوئن سال ۱۹۵۴، کمی پیش از چهل و دومین سالروز تولدش با سیبی گاززده در کنار تخت پیدا می شود و گزارش آزمایش‌سم‌شناسی نشان می دهد که این سیب آلوده به پتاسیم سیانید (سیانور) بوده‌است.باور عمومی بر این است که تورینگ با خوردن این سیب آلوده به سیانور،  دست به خودکشی زده است. اگر چه کالبدشکافی دقیقی برای یافتن اثر سم در بدنش و دلیل قطعی مرگ انجام نشد و در عین حال مادر تورینگ نیز مرگ وی را کاملا تصادفی و بر اثر بی دقتی فرزندش در نگهداری مواد شیمیایی خطرناک می دانسته؛ اما به هر حال سناریوهای دیگری نیز برای واقعه مرگ تورینگ گفته شده که به تعدادی از آنها اشاره کردیم.  بعد از گذشت دهه ها مقامات بریتانیایی بابت آنچه که بر تورینگ رفته است واکنش نشان دادند. گوردون براون نخست وزیر وقت انگلستان ؛ در سال ۲۰۰۹ از طرف دولت انگلستان بابت رفتار غیرانسانی که این کشور علیه  تورینگ انجام داده بود عذر خواست. تفاوتی نمی کند اگر تورینگ تحت فشارهای روانی حاصل از هورمون تراپی دست به خودکشی زده باشد یا به دلیل در اختیار داشتن اطلاعات فوق محرمانه توسط آمریکایی ها به قتل رسیده باشد ؛ پرونده مرگ او همچنان باز می ماند. شاید روزی با افشای اسناد سری بریتانیایی ها حقیقت ماجرا روش شود اما تا آن زمان چاره ای نداریم جز آنکه به حدس  و گمان بسنده کنیم و به همهء سناریوهای موجود به دیدهء تردید نگاه کنیم. رمزگشایی از زندگی و مرگ پر رمز و راز تورینگ هنوز هم با گذشت دهه ها از آن واقعه ادامه دارد. مشهور ترین نمونهء آن حدس و گمان هایی بود که دربارهء لوگوی شرکت  Appleوجود داشت. بسیاری بر این عقیده بودند که سیب گاز زده اپل؛ اشاره ای است به سیب آغشته به سیانور که در کنار جنازهء تورینگ پیدا شده بود. اما راب جانوف Rob Janoff طراح لوگوی اپل طراحی لوگوی سیب را کاملا اتفاقی می داند تصمیم می گیرد برای اینکه سیب به میوهء دیگری شباهت پیدا نکند ؛ نه یک سیب کامل بلکه سیب گاز زده را به عنوان لوگو طراحی کند. با وجود توضیحات راب جانوف ؛ سیب گاز زده همچنان می تواند یادآورد مرگ تورینگ باشد. اگر تورینگ به راستی خودکشی کرده باشد؛ با چه انگیزه ای دست به این کار زده است؟ و اگر آنطور که روگر بریستو می گوید توسط اف بی آی به قتل رسیده باشد چه راز ممنوعه ای را می دانسته که به قیمت جانش تمام شده است؟ هنوز هیچکس پاسخ این پرسش را نمی داند.

درباره نویسنده

عرفان کسرایی

کسرایی، عضو انجمن فلسفه علم آلمان و پژوهشگر مطالعات علم و فناوری در دانشگاه کاسل است
زمینه های پژوهشی او عبارتند از:
-فلسفه فیزیک؛ منطق مدلسازی در ریاضیات مهندسی
-ارتباطات علم و جامعه شناسی شبه علم در ایران
-تاریخ فیزیک مدرن در قرن بیستم

دیدگاه شما چیست