فلسفه و تاریخ علم

تورینگ؛ سیب گاز زده و سیانور – قسمت اول

تورینگ سیب گاز زده علمنا خودکشی آلن تورینگ
نوشته شده توسط عرفان کسرایی

آلن تورینگ؛ ریاضیدان؛ منطق دان و رمزنگار بریتانیایی هم با ماشین رمزنگاری انیگما شناخته شده و هم با آزمون مشهوری که در مساله هوش مصنوعی مطرح کرده بود. تورینگ نابغه ای است که به جرات می توان ادعا کرد زندگی و کارهایش تاریخ جهان معاصر را تحت تاثیر خود قرار داده است. چه بسا اگر رمزگشایی از پیام های نظامی آلمان نازی توسط تورینگ انجام نمی شد؛ سرنوشت جنگ جهانی دوم نیز به گونهء دیگری رقم می خورد. در این نوشتار بر خلاف روال مرسوم که به مرور زندگینامه دانشمندان مهم در تاریخ علم پرداخته می شود ؛ به مرگ بحث برانگیز تورینگ خواهیم پرداخت. مرگ آلن تورینگ؛ با گذشته دهه ها همچنان در هاله ای از ابهام است. هنوز هیچکسی نمی داند که مرگ او صرفا یک حادثه بوده یا اینکه یک خودکشی و یا حتی قتل. در منابع آلمانی (به عنوان کشور متخاصم با ملیت تورینگ در جریان جنگ جهانی دوم)؛ مرگ تورینگ معمولا با عنوان خودکشی یاد می شود اما انگلیسی ها عمدتا در نظریه خودکشی تورینگ تردید دارند.  در ویکی پدیای آلمانی؛ فشارهای روحی که بر اثر دارودرمانی اجباری تحمیلی به تورینگ وارد شده بود دلیل گاز زدن عمدی او به سیب آغشته به سیانور ذکر شده است اما بسیاری از پژوهشگران انگلیسی موضوع را به گونه دیگری روایت می کنند. از این میان می توان به روگر بریستو roger Bristow  و پیتر تاچل peter tatchell اشاره کرد که در نظریه خودکشی تورینگ تردید دارند. روگر بریستو که ۳۰ سال روی کارهای تورینگ مطالعه کرده معتقد است  که تورینگ پیش از مرگ؛ روی یک پروژه بسیار سری و محرمانه کار می کرده و به دلیل اینکه اطلاعات خطرناکی داشته توسط FBI آمریکایی ها به قتل رسیده است. پروژه محرمانه ای که سیگنال های رادیویی زمان جنگ را رمزگشایی می کرده تا بدینوسیله ماموران روسی در آمریکا را شناسایی کند. روگر بریستو دلایل بسیاری در تایید نظریه خود مبنی بر به قتل رسیدن تورینگ طرح می کند. او می گوید جنازه تورینگ در صبح روز سه شنبه پیدا شد و بعد از ظهر چهارشنبه به خاک سپرده شد. چگونه ممکن است در این زمان کوتاه کالبد شکافی دقیق برای یافتن علت مرگ صورت گرفته باشد؟ او می افزاید : هیچ مدرکی مبنی بر اینکه تورینگ پیش از مرگ افسرده بوده وجود ندارد. در واقع بر اساس  گزارش همسایگان او در آن اواخر شاد هم به نظر می رسید. طبق اظهار روگر بریستو  در گواهی نهایی گزارش پاتولوژیست این جمله به چشم می خورد که: ممکن است مرگ متوفی همراه با خشونت بوده باشد.
یک دلیل دیگر که به گفته روگر بریستو احتمال خودکشی تورینگ را کمرنگ می کند این است که تورینگ یک یادداشت روی میز خود گذاشته بوده که کارهای باقیمانده را پس از بازگشت از تعطیلات آخر هفته به خود یادآوری کند. یک دلیل دیگر می تواند این باشد که تورینگ هیچ یادداشتی مبنی بر قصد خود برای خودکشی به جا نگذاشته است. البته این دلیل محکمی برای اثبات خودکشی تورینگ نیست. لودویگ بولتزمان هم در زمان خودکشی در ۵ سپتامبر سال ۱۹۰۶ هیچ یادداشتی از خود باقی نگذاشته بود و از نظر تاریخی دلیل خودکشی وی هیچگاه روشن نشد. برخی گفتند افسردگی؛ دیگران یأس ناشی از مناقشات نظریه جنبشی گازها و ترمودینامیک آماری را دلیل خودکشی بولتزمان دانستند. کارل پوپر حدس می زد که خودکشی بولتزمان به مساله ای در فیزیک باز می گشته که وی گمان می کرده در آن ناکام مانده است. مسالهء آنتروپی! (فیشر؛ ۱۹۹۳) برخی از مورخان نظیر همین سناریو را درباره تورینگ نیز صادق دانسته اند.  در قسمت بعدی به بررسی سناریوهای طرح شده دربارهء دلیل مرگ تورینگ خواهیم پرداخت و جزییات بیشتری از این راز پنهان تاریخ علم را بررسی خواهیم نمود.

درباره نویسنده

عرفان کسرایی

کسرایی، عضو انجمن فلسفه علم آلمان و پژوهشگر مطالعات علم و فناوری در دانشگاه کاسل است
زمینه های پژوهشی او عبارتند از:
-فلسفه فیزیک؛ منطق مدلسازی در ریاضیات مهندسی
-ارتباطات علم و جامعه شناسی شبه علم در ایران
-تاریخ فیزیک مدرن در قرن بیستم

دیدگاه شما چیست