پزشکی و سلامت

مادران میانجی

رحم اجاره ای
نوشته شده توسط سرویس پزشکی و سلامت

ناباروری، بسیاری از زوج ها را در سراسر جهان رنج می دهد به طوری که پزشکان مختلف در تلاش برای درمان آن هستند. روش های مختلف درمان ناباروری بسیاری را صاحب فرزند یا امیدوار به آینده نموده است. اهدای جنین و گامت و اجاره ی رحم یکی از روش های درمان ناباروری است که طی سال های اخیر در ایران  گسترش یافته است. این شیوه از درمان های نوین نازایی به شمار می آید.
زمانی که یکی از دو طرف زوجین دچار مشکل باشد، ابتدا هر یک از آنان را که عامل اصلی ناباروری است تحت درمان قرار می دهند و اگر پاسخ مناسب ایجاد نشد، بعد از لقاح مصنوعی در آزمایشگاه، درست زمانی که جنین ۸ سلولی است آن را در رحم مادری می گذارند که به او “مادر میانجی” می گویند. او فردی است که نه ماه تمام در وجود خود از کودکی نگهداری می کند که فرزند خودش نیست و پس از تولد نوزاد، سرپرستی او را با حقوق تمام و کمال به والدین جدیدش بسپارد. در این حالت فرد اجاره دهنده، تنها یک میزبان برای جنین می باشد و از نظر ژنتیکی هیچ گونه مشارکتی با جنین حاصله ندارد. البته به گفته ی پزشکان، هر چند فرد حامل جنین از لحاظ چهره، فیزیکی و ژنتیکی تاثیری بر روی جنین نمی گذارد، از لحاظ روحی و روانی تا حدی می تواند بر جنین تاثیر گذار باشد. نوزاد متولد شده خصوصیات ژنتیکی پدر و مادر خود را به ارث می برد، بنابراین به مادر و پدر اصلی وی “والدین ‍ژنتیکی” گفته می شود.
افرادی که دست به این کار می زنند، به دلایلی قادر به نگهداری جنین نیستند. برخی از زنان نابارور به لحاظ تخمک گذاری مشکلی ندارند، اما به عللی رحم آنان مناسب باروری نیست. برای نمونه می توان به کسانی که در اثر سرطان، رحم آن ها را خارج کردند یا کسانی که به طور مادرزادی فاقد رحم هستند، اشاره کرد. بیمارانی که سقط های تکراری متعدد دارند و پیگیری های درمانی برای آن ها بی نتیجه بوده است، مبتلایان به چسبندگی های شدید داخل رحمی و مادرانی که به علت ابتلا به بیماری های قلبی- عروقی، بیماری های کلیوی، بیماری های کبدی حاد و دیابت تحمل باروری را ندارند. در روش رحم اجاره ای، معمولاً چهار نفر باید مورد بررسی قرار گیرند: صاحب رحم که رحم خود را اجاره می دهد و همچنین همسر وی، جنین دهنده یا صاحبان جنین که شامل زن و شوهری می شوند که نطفه خود را جهت انتقال به رحم اجاره ای، ارائه داده اند.
برخورداری اجاره دهنده رحم از سلامت جسمی و روحی، داشتن سن مناسب جهت در اختیار گذاشتن رحم و  اینکه حداقل یک بار تجربه به آخر رسیدن حاملگی را داشته باشد، شرط اصلی و اولویت نخست برای صاحب رحم خواهد بود. پس از بررسی های لازم و شرح کامل پزشکی و روانشناسی و تائید موارد فوق، آزمایش های لازم دیگری مانند: ایدز (HIV)، هپاتیت (انواع A، B و C)، دیابت، سرخچه، فشار خون و سایر تست های پزشکی و آزمایشگاهی مورد نیاز انجام می شود. زوجِ دهنده ی جنین نیز باید از لحاظ پزشکی نسبت به وضعیت بیماری های عفونی، بیماری های ویروسی و به طور کلی سلامت جسمانی مورد بررسی قرار گیرند و در صورت عدم وجود مشکل در این زمینه، جنین های آن ها اهدا می شود.
IVF مخفف (In Vitro Fertilization) است، این شیوه که با عنوان لقاح آزمایشگاهی نیز شناخته می شود، شیوه ای پزشکی است که در آن سلول تخمک بالغ از زن گرفته می شود، با اسپرم مرد در خارج از بدن لقاح می‌ یابد و رویان حاصل برای ادامه بارداری طبیعی در رحم همان زن یا زن دیگری کاشته می‌شود. لقاح مصنوعی برای مدت درازی در پرورش حیوانات مورد استفاده بوده است. ‌اولین مورد موفقیت آمیز لقاح آزمایشگاهی در انسان که به تولد یک نوزاد انجامید، بوسیله یک متخصص زنان به نام دکتر “پاتریک استپتو” و یک جنین شناس به نام دکتر “آر جی ادوارز” در انگلیس در سال ۱۹۷۸ به انجام رسید و پس از آن در سراسر جهان به سرعت جایگاه خود را پیدا کرد.
IVF  به عنوان یک روش درمان ناباروری تنها هنگامی مورد نظر قرار می‌گیرد، که ارزیابی دقیق در مورد علت ناباروری در زوج به عمل آمده باشد. یک گروه از افراد مناسب برای IVF زنانی هستند که دچار انسداد یا فقدان لوله های رحمی هستند که تخمک را از تخمدان به رحم منتقل می‌کند؛ از گروه‌های دیگر می‌توان به مردانی اشاره کرد که شمار اسپرم آن ها پایین است یا زوج هایی که ناباوری غیر قابل ‌توضیح دارند.
عملیات IVF شامل دریافت تخمک بالغ (که معمولا با مکش با سوزن و هدایت سونوگرافی انجام می ‌شود)، قرار دادن تخمک ‌ها در محیط کشت، انکوبه کردن آن ها، جمع آوری و آماده سازی اسپرم و اضافه کردن آن به این محیط کشت است.
لقاح تخمک و اسپرم در آزمایشگاه معمولا در فاصله ۱۲ تا ۴۸ ساعت صورت می‌گیرد. رویا‌ن‌ بالقوه تولید شده در یک محیط رشد قرار داده می شود و به طور دوره ای زیر نظر قرار می گیرد تا مراحل تقسیم به دو سلول، چهار سلول و هشت سلول را بگذراند.
در طول این دوره، مادر میانجی هورمون پروژسترون دریافت می کند تا پوشش داخلی رحم او برای کاشتن رویان آماده شود. رویان که در این مرحله به آن “بلاستوسییست” می‌گویند، از طریق دهانه رحم به درون رحم آزاد می ‌شود. در طی یک دوره سه و نیم‌ روزه این بلاستوسیست درون محیط داخلی رحم شناور به نظر می ر‌سد. اگر عمل موفقیت آمیز باشد، رویان بالاخره در دیواره رحم کاشته می شود و بارداری رخ می دهد.
IVF در هر مرحله ممکن است دچار مشکلاتی شود، اما حساس‌ ترین و مشکل‌ سازترین مرحله، مرحله کاشته شدن موفقیت ‌آمیز رویان وارد شده به رحم است. دو هفته پس از انجام این عمل یک تست بارداری انجام شده و موفق یا ناموفق بودن آن، مشخص خواهد شد.
از دیگر موفقیت های بدست آمده در این روش، افزایش شانس بارداری های متوالی و چند باره است. میزان موفقیت در این روش به عوامل مختلفی وابسته است، از جمله سن زوجین و نیز درجه سلامت تولید مثلی در آن ها. با وجود این شانس، موفقیت از بیماری به بیمار دیگر متفاوت است و به منظور تخمین این شانس، لازم است فاکتورهای تاثیر گذار بر آن به صورت جامع در همه کسانی که تحت این عمل قرار گرفته اند، بررسی شود.
نکته ی مهم این که بر اساس تحقیقات کنونی، حتی اسپرم های آسیب دیده هم قادر به بارور کردن تخمک هستند و بنابراین نا امیدی در باروری معنا ندارد.
اولین زایمان موفق به روش لقاح مصنوعی IVF در اثر انتقال یک جنین، خیلی زود جای خود را به انتقال چند جنین داد. با وجودی که در انتقال چند جنین احتمال بارداری بیشتر است، اما بارداری چند قلو از پیامدهای مهم و جدی آن به شمار می آید.
به تازگی پژوهشگران درمان ناباروری در انگلستان، به پیشرفتی دست یافته اند که آینده ای برای لقاح مصنوعی محسوب می‌شود: جنین های منجمد حاصل از لقاح مصنوعی، امید را در دل هزارن زن نابارور زنده کرده است.
پژوهشگران بخش بارورسازی آکسفورد (OFU) بیمارستان رادکلیف به موفقیتی دست یافته اند که تخمک های منجمد را برای بسیاری از زوج ها به گزینه جذاب تری برای فرزند دار شدن تبدیل خواهد کرد. این روال به دوره های مکرر هورمون درمانی و استخراج تخمک که می تواند رنج آور باشد، نیازی ندارد. این تحقیقات نشان داد که اگر جنین های مازاد حاصل از یک چرخه لقاح مصنوعی که پزشکان برای انجماد مناسب می دانند، ذخیره شوند، یک زن می تواند شانس باردار شدن خود را از یک چرخه لقاح مصنوعی تا ۵۰ درصد افزایش دهد.
دکتر “تیم چایلد” متخصص باروری این درمانگاه، بیان داشت: “زنانی که تحت درمان لقاح مصنوعی قرار می گیرند، باید شانس منجمد سازی جنین های اضافی به جای دور ریختن آن ها را داشته باشند، چرا که این کار بی خطرتر و کم هزینه تر از استفاده مکرر از جنین های تازه است.”
زایمان مادران میانجی، غالباً به شیوه سزارین انجام می شود و احتمال عوارض برای فرد اجاره دهنده رحم و حاملگی بعدی برای وی وجود دارد. حدود ۲۰ درصد از موارد به پایان دوره نمی رسند و امکان شکست این روش درمان ناباروری وجود دارد. از طرفی، رحم اجاره ای جزو بیماران پرخطر محسوب می شود که باید مراقبت ویژه ای از آن و نوزادانی که این گونه پرورش یافته اند و نتیجه ای از رحم جایگزین هستند، به عمل آید. این نوزادان دارای عنوان نوزاد طلایی (Golden Baby) می باشند.

درباره نویسنده

سرویس پزشکی و سلامت

دیدگاه شما چیست