مصاحبه ها

“طراحی”، از کتاب شهر، تعداد اعضای کتابخانه های تهران و… می گوید

حامد طراحی - مدیر امور کتابخانه های سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران
نوشته شده توسط تیم تحریریه علمنا

هفته گذشته قسمت نخست مصاحبه آقای حامد طراحی، مدیریت امور کتابخانه های سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران در علمنا منتشر شد؛ حال شما شاهد بخش دوم و پایانی این مصاحبه در علمنا خواهید بود…

هفته گذشته قسمت نخست مصاحبه آقای حامد طراحی، مدیریت امور کتابخانه های سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران در علمنا منتشر شد؛ حال شما شاهد بخش دوم و پایانی این مصاحبه در علمنا خواهید بود.

علمنا: باتوجه به امکانات موجود در کتابخانه ها که شرایط مساعدی هم به نظر می رسد، آیا میزان استفاده مخاطبان راضی کننده است؟

متاسفانه میزان مطالعه در کشور به طور کل راضی کننده نیست. پس در نتیجه این میزان مراجعه برای ما نیز لذت بخش نخواهد بود.

علمنا: برای بهبود این وضعیت چه باید کرد؟

بخش اصلی در اینجا تعریف نمی شود. کتابخوانی و مطالعه یک فرهنگ است و این موضوع هم مانند بسیاری از بحث های فرهنگی دیگر به نظر من ریشه در کودکی افراد دارد. به همین دلیل است که ما بسیاری از فعالیت های ترغیبی و ترویجی خود را برای کودکان و گروه سنی پایین انجام می دهیم. اگر فرد بزرگ شود و شخصیتش شکل بگیرد دیگر جا به جا کردن خصوصیات فرهنگی و اخلاقی بسیار سخت می شود. به نظر بنده ۷۰ درصد از شخصیت فرد در دوران کودکی و قبل از ورود به مدرسه شکل می گیرد و ۳۰ درصد باقی مانده بعد از این سنین با حضور در جامعه و توسط ارگان ها و سازمان های مختلف کامل می شود.
به عنوان مثال تا قبل از ورود به مدرسه، کودک علاقه مند به کتاب و کتاب خواندن است. ولی وقتی وارد مدرسه و تحصیل می شود چه می شود؟ آن علاقه افت چشمگیری می کند.
پس علاوه بر آموزش و پرورش مراکز دیگر مانند کتابخانه ها، سازمان فرهنگی- هنری، شهرداری، مساجد، صداوسیما، وزارت ارشاد و غیره مسئول هستند تا برای جلوگیری از این کاهش علاقه با انجام فعالیت و برنامه های مختلف خانواده ها را غنی کنند تا فرهنگ درست و صحیح در کودکان شکل بگیرد. طبق فرمایشات “آقا” (حضرت آیت الله خامنه ای)، مراکز فرهنگی و مطالعاتی باید به کمک نخبگان، کتاب خوب و مفید تولید کنند، سپس آنها را معرفی کنند و بعد از آن راحت و آسان در اختیار عموم بگذارند.
پس باید تولیداتمان برحسب نیاز و خاص مردم  و در عین حال غنی باشد و درست و صحیح تبلیغ و معرفی شود تا عموم مردم آن را بشناسند و با علاقه خریداری کنند. بر اساس این سه محور در امور مدیریت کتابخانه ها، طرحی را  تحت عنوان “فرهنگسرای کتاب آدینه” از ابتدای ماه مبارک رمضان در نماز جمعه تهران برگزار می کنیم که در آن حدود ۱۲۰ عنوان کتاب که توسط مقام معظم رهبری توصیه شده است و شامل رمان، هشت سال دفاع مقدس و غیره می باشد را به مردم معرفی می کنیم. گفتنی است مقام معظم رهبری با قید دلیل، خواندن این نوع کتاب ها را توصیه کرده است. همچنین این طرح در دو بخش ایستا و پویا اجرا می شود.
ایستا فضای غرفه ای است که مخاطبان می توانند از آن استفاده کنند. بخش پویا نیز افراد توانمند در زمینه برقراری ارتباط هستند که به سراغ شهروندان می روند و کتاب های موجود در این طرح را بطور مطلوب معرفی می کنند.

علمنا: در خصوص تاثیر فضای مجازی بر روند معرفی کتاب و کتابخوانی هم توضیح بدهید.

علی رغم اینکه بسیاری از افراد، معرفی کتاب در فضای مجازی را تهدید می دانند؛ ولی من این نوع معرفی را یک فرصت می دانم زیرا بسیاری از افراد هستند که وقت و حوصله رفتن به کتابخانه ها را ندارند و یا اینکه اطلاعات زیادی در مورد تهیه کتاب ندارند. اما بسیار آسان و سریع می توانند با عضویت در کانال ها وگروه های مجازی  با عنوان کتاب ها آشنا شوند و همچنین با توضیحی مختصر که در این گروه (گروه های موجود در شبکه های اجتماعی) داده شده است از محتوای آن نیز آگاهی لازم را بدست آورند و اینگونه می شود از این فضا به طور مطلوب استفاده کرد.
به عنوان مثال در کانال (تلگرام) شهر آفتاب فایل هایی به صورت پی دی اف در اختیار عموم مردم قرار می گیرند که در مسیر معرفی کتاب بسیار حائز اهمیت است. نکته ی تاثیر گذار در امور کتاب و کتابخوانی آن است که اگر ما خانواده ها را وارد این مباحث کنیم و بر روی آنها متمرکز شویم بسیار ارشمند تر است. زیرا خانواده بیشتر از هر قشر و صنف دیگری اعم از شهرداری، آموزش و پرورش و غیره تاثیر گذار است.
به عنوان مثال در نمایشگاه کتاب امسال ما محصولی را تحت عنوان ” بهترین برای بهترین ها، چه کتابی را برای کودکانمان انتخاب کنیم” ارائه دادیم که در این کتاب با تیترهایی مانند کاربرد ادبیات کودکانه در زندگی کودک، خصوصیات سنین قبل از دبستان، از زمان تولد تا سه ماهگی، از سه تا شش ماهگی، از شش تا نه ماهگی، از نه تا دوازده ماهگی، و غیره به خانواده توضیح کامل می دهد که در این ایام از چه کتاب هایی استفاده کند. یعنی در واقع نمونه های خواندنی به خانواده ها معرفی می کند.
به نظر من وقتی در کار فرهنگی تشنگی ایجاد می کنیم باید حتما آب هم در اختیار بگذاریم. نمی شود مثلا صرفا بگوییم خیلی خوب است برای تربیت فرزند در شش ماهگی کتاب مطالعه کنید در واقع باید کتاب مربوطه را معرفی کنیم.
در این جنس کارها مخاطب کاملا مشخص است. به عنوان مثال در طرحی که برای نمایشگاه کتاب انجام شد، مخاطب مادر است. این نوع کتاب ها باید به دست مادر خانواده برسد البته ما برای سایر مخاطبین نیز مواردی را در نظر گرفته ایم.
محصول ” کتابخانه من” و “مزرعه دانایی” نیز از جمله محصولات دیگری هستند که با طرح و رنگ آمیزی کاملا کودکانه برای کودکان طراحی شده است و در قالب مسابقه و ارائه جوایز برگزار می شود و اینگونه مخاطب را پویا می کنیم و آگاهی آنها را افزایش می دهیم؛ زیرا محصول شی است که افراد با خود می برند و نگه می دارند.

علمنا: طرح اولیه و ایده این محصولات چگونه ایجاد می شود؟

این محصولات و طرح ها، حاصل فکر و ایده پردازی گروهی و تیمی است. هر چند وقت یک بار در مجموعه جلسات به اصطلاح معروف “طوفان مغزی” می گذاریم و هرچه به ذهنمان می رسد چه خوب و چه بد را یادداشت می کنیم و موقع ارزیابی بهترین  و جذاب ترین طرح ها و ایده ها را گلچین می کنیم و وارد مرحله برنامه ریزی و سپس اجرایی می شویم.

علمنا: از سرنوشت کتاب مترو برای خوانندگان علمنا بگویید.

کتاب مترو به نظر من موفق ترین طرح در حوزه کتاب در سازمان بوده است. ولی عیبی که داشت این بود که ما را محدود به مترو می کرد و مخاطب طرح عموم مردم بودند. بر عکس طرح فرهنگسرای کتاب آدینه که قرار است در نماز جمعه برگزار شود.
البته مزیتی که داشت این بود که کمیک استریپ بود. یعنی داستان مصور که حالت طنز و خنده دارد و این گونه مخاطب بی حوصله هم، خواه ناخواه کتاب را در حد ورق زدن می بیند.
با توجه به استقبال چشمگیر و موفق بودن طرح قصد داریم این طرح را تحت عنوان “کتاب شهر” در کل کتاب فروشی های سراسر شهر با همان رویکرد کتاب مترو یعنی آموزش امور شهروندی برگزار کنیم.

علمنا: با توجه به اینکه نهاد هایی چون معاونت اجتماعی شهرداری تهران, معاونت اجتماعی مترو و سازمان فرهنگی- هنری شهرداری تهران هر کدام بطور جداگانه فعالیت های فرهنگی خود را دارند. به نظر شما این رویکرد مطلوب است؟

این سه سازمان در محدوده ی فعالیت خود، طرح های فرهنگی شان را بدون ورود به حوزه دیگری به طور موازی انجام می دهند و حتی در برخی از موارد به یکدیگر نیز کمک رسانی می کنند. همانگونه که فرهنگسرای مترو زیر مجموعه سازمان فرهنگی- هنری شهرداری تهران است؛ ولی با معاونت اجتماعی مترو در تعامل است و قرار است طرح “کتاب مترو” را با عملکردی جدید، مجددا راه اندازی کند.

علمنا: اکنون چند نفر عضو کتابخانه های سازمان فرهنگی- هنری شهرداری تهران هستند؟

اکنون ۱۲۴ هزار نفر عضو فعال داریم.

علمنا: به عنوان آخرین سوال، شعار سال سازمان چیست؟

تهران، تکریم زندگی

درباره نویسنده

تیم تحریریه علمنا

دیدگاه شما چیست