طبیعت

اتنا و غرشی دوباره

etna-elmna - اتنا - کوه آتشفشان
نوشته شده توسط حمیدرضا گودرزی

هفته پیش بود که خبری درمورد فوران دوباره آتشفشان اتنا منتشر شد، فوران روز چهارشنبه این قله آتشفشانی کوتاه، اما انفجاری بود.
با این حال راهنماهای کوهستان، گروهی از گردشگران را برای تماشای این واقعه به دهانه این کوه آتشفشانی برده بودند.
هر ساله صدها هزار گردشگر از سراسر جهان به جزیره سیسیل ایتالیا می آیند تا دهانه آتشفشانی اتنا را ببینید و تنها برخی از خوش شانس ترینهایشان موفق می شوند که لحظه فوران آتشفشان را از نزدیک تماشا کنند.
اما از این آتشفشان فعال چه می دانید کوهی که شاید به مانند دماوندی در اساطیر یونانیان شناخته می شود.
کوه اتنا و یا در زبان محلی سیسیل مونجیبدو، آتشفشانی فعال در ساحل شرقی جزیره سیسل در ایتالیا قرار دارد. این آتشفشان در محل برخورد صفحه آفریقا و اروپا واقع شده است. این آتشفشان با ۳۳۲۹ متر ارتفاع، بلندترین آتشفشان فعال در اروپا است. این آتشفشان دو و نیم برابر بلندتر از آتشفشان فعال بعدی در ایتالیاست. قطر قاعده این آتشفشان ۴۵ کیلومتر و قله آن حدود ده ‌ماه از سال، پوشیده از برف است. در اساطیر یونان باستان آمده است که هیولای مرگباری به نام تایفون توسط زئوس الهه‌ی آسمان، رعد و برق و پادشاه خدایان در این کوه به دام افتاده است و همچنین کوره‌های آهنگریِ هفائستوس ایزد آهنگری، صنعت‌گری، تندیس‌گری، فلز، آتشفشان و آتش در زیر آن قرار دارد. این اساطیر شباهت زیادی به اساطیر ایران دارد و ما را به یاد دماوند افسانه ای ایران می اندازد.
این آتشفشان یکی از فعال ترین آتشفشان های جهان است و تقریبا به صورت پیوسته فعالیت می کند. خاک های آتشفشانی حاصل خیز در منطقه توانایی کشاورزی وسیعی را در این منطقه به ارمغان آورده است. و در اطراف آن تاکستان ها و باغ های فراوانی وجود دارد.
این آتشفشان دارای بلند مدت ترین سوابق فوران ثبت شده در بین تمام آتش فشان ها است و انواع مختلف فوران برای این آتش فشان ثبت شده است. فوران این آتشفشان زمانی تماشایی و بی نظیر می شود که فوران از قله و پهلو های آتشفشان به طور همزمان اتفاق می افتد.
نخستین فوران اتنا در زمان فیثاغورس بوده‌ است. این کوه در سال ۱۱۸۳ میلادی بار دیگر فوران کرد و ۵۱۰۰۰ نفر را به دیار باقی فرستاد و از یازدهم مارس تا یازده ژوئیه سال ۱۶۶۹ میلادی، نیز بر اثر فوران آن ۲۰۰۰ تن و در ۱۶۹۳ میلادی، ۱۸۰۰۰ تن کشته شدند. طغیان‌های اتنا هر سه تا پنج سال تکرار می‌شود. یکی از پدیده های جانبی این آتشفشان‌، زمین‌لرزه‌های شدید می‌باشد که وقوع آن در سال ۱۹۰۸ میلادی در آبراه مسینا تعداد ۸۳۰۰۰ تن کشته به‌ همراه داشت.
با این حال فوران اتنا برای اروپاییان حالتی نسبتا عادی محسوب می‌شود و به عنوان پدیده‌ای خطرناک به آن نگاه نمی‌شود؛ بطوری که میلیون ها انسان بر روی دامنه و محوطه ور این کوه زندگی می کنند.
از لحاظ زمین شناسی این آتشفشان از نوع آتشفشان های چینه ای و یا ترکیبی می باشد و ساختار آن شامل سری هایی تو در تو از لایه های  مواد گداخته آتشفشانی و خاکستر می باشد که توسط دهانه های موجود در قله ی آن شکل گرفتند یکی از مهمترین و موثرترین دهانه های این آتشفشان در شکل گیری ساختار آن دهانه الیتیکو (بیضی) می باشد که در حدود ۱۴ تا ۱۵ هزار سال پیش شکل گرفته است.
یونسکو در سال ۲۰۱۳ اتنا را به عنوان یک اثر فرهنگی، تاریخی در فهرست میراث جهانی ثبت کرد. یونسکو معتقد است این کوه یک نهاد موثر علمی ، آموزشی و فرهنگی است.

+ پیشنهاد می گردد این مطلب را در خصوص فوران قبلی این کوه آتشفشانی نیز می باشد مطالعه بفرمایید.

درباره نویسنده

حمیدرضا گودرزی

دیدگاه شما چیست